CANADA – Theo tin từ CBC News, văn bản TPP – Hiệp Ðịnh Thương Mại Ðối Tác Xuyên Thái Bình Dương vừa được công bố hôm nay cho thấy toàn bộ chi tiết của một hiệp ước ảnh hưởng đến 40% kinh tế thế giới, nhưng từng bị chỉ trích vì sự thiếu minh bạch trong tiến trình hình thành.
Ngoài Canada, các đối tác gồm Úc, Brunei, Chile, Nhật Bản, Malaysia, Mexico, New Zealand, Peru, Singapore, Hoa Kỳ và Việt Nam đã có những cam kết áp dụng luật lệ về điều kiện làm việc hợp lý, không khuyến khích nhập khẩu những sản phẩm từ lao động cưỡng bức và lần đầu tiên cấm các trợ cấp về ngư nghiệp độc hại.
Tân thủ tướng Canada, Justin Trudeau, hứa hẹn sẽ có một cuộc tranh luận “đầy đủ và công khai trong Quốc Hội” về TPP. (Hình: Nicholas Kamm/AFP/Getty Images)
Nhưng hiệp định TPP, vốn thiết lập các tiêu chuẩn chung về các vấn đề khác nhau, từ quyền của người lao động đến bảo vệ sở hữu trí tuệ ở 12 quốc gia Thái Bình Dương, đã không được tiết lộ với công chúng, khiến những người ủng hộ minh bạch giận dữ và lo ngại về tác động của nó.
Ðảng Tự Do, mặc dù ủng hộ quan điểm thương mại tự do, trước khi nắm quyền đã chỉ trích chính phủ Bảo Thủ trong sự thiếu minh bạch về những gì Canada có thể đã đưa ra trong các cuộc đàm phán.
Trong tuyên bố hôm 5 tháng 10, Thủ Tướng Justin Trudeau hứa hẹn “một cuộc tranh luận đầy đủ và công khai trong Quốc Hội để bảo đảm việc người dân Canada được có ý kiến về thỏa thuận thương mại lịch sử này.”
Chrystia Freeland, tân bộ trưởng Thương Mại, sẽ có trách nhiệm mang hiệp ước ra thảo luận để được thông qua tại Quốc Hội.
Ngoài phạm vi tổng thể của hiệp định, Canada còn tham dự trong một số phụ lục với Nhật Bản, Malaysia, Australia, New Zealand và Hoa Kỳ về lâm nghiệp, xe ô tô, rượu vang, rượu mạnh và các quy định an toàn thực phẩm.
Các thỏa thuận trong hiệp định, vốn sẽ có năm năm để thực hiện, đã được loan báo cách đây một tháng sau những cuộc đàm phán căng thẳng để tháo gỡ các bế tắc thương mại ở Atlanta về các sản phẩm sữa, dược phẩm và ô tô.
TPP sẽ là một lợi thế cho các nền kinh tế hãng xưởng và xuất khẩu như Malaysia và Việt Nam. Những ưu thế dự kiến về thuế quan đã thu hút đầu tư nước ngoài vào các ngành sản xuất ở Việt Nam và cả hai nước đang trông đợi sự gia tăng về nhu cầu đối với các mặt hàng xuất khẩu quan trọng của họ, từ dầu cọ, cao su, thiết bị điện tử, hải sản đến dệt may.
Ðiều đó có thể gây áp lực lên một số nền kinh tế lớn đang phát triển ở Châu Á, trong đó có Philippines và Indonesia, khiến gần đây đã bày tỏ quan tâm đến việc gia nhập vào hiệp định.
Tại Mỹ, hiệp ước TPP đã bị phản đối bởi các nghiệp đoàn lao động và nhiều đồng đảng Dân Chủ của Tổng Thống Barack Obama, bao gồm cả ứng viên tổng thống Hillary Clinton, người từng ủng hộ hiệp ước thương mại này khi bà còn là ngoại trưởng trong nhiệm kỳ đầu của Tổng Thống Obama.
Một số nhà lập pháp ủng hộ thương mại của đảng Cộng Hòa cũng thận trọng về thỏa thuận, báo trước một khó khăn để được thông qua tại Quốc Hội Hoa Kỳ. Donald Trump, ứng cử viên tổng thống của đảng Cộng Hòa từng gọi hiệp định TPP là một “thảm họa.”
Phía Trung Quốc đã phản ứng bằng việc đề nghị một liên kết kinh tế khác riêng của mình mang tên RCEP – Hiệp Ðịnh Ðối Tác Kinh Tế Toàn Diện Khu Vực gồm 16 quốc gia trong khu vực tự do thương mại, kể cả Ấn Ðộ, để sẽ là khối kinh tế lớn nhất thế giới gồm 3.4 tỷ người. (L.Q.T.)
