OTTAWA – Bộ Trưởng Ngoại Giao Stephane Dion cho biết, trong nhiều năm qua, Trung Quốc nhiều lần ngăn chặn các nhà ngoại giao Canada đến viếng Tây Tạng, cấm họ truy cập vào các dự án do Canada viện trợ.
Ông Dion nói, dù chưa bao giờ từ chối yêu cầu đến thăm Tây Tạng từ một nhà ngoại giao cao cấp, Trung Quốc vẫn cố tình tạo nên những rào chắn, trong đó có sự chậm trễ trong việc phê duyệt các yêu cầu đi lại và theo dõi những người Canada đi đến xứ sở này.
Dion thẳng thắn cho biết sự thật trên trong văn bản trả lời câu hỏi từ Dân Biểu NDP Randall Garrison gần đây khi chính phủ đảng Tự Do đang tính đến việc mở rộng thương mại với Trung Quốc, sau chuyến thăm đầu tiên của Thủ Tướng Justin Trudeau đến Trung Quốc và chuyến thăm Canada của thủ tướng Trung Quốc vào cuối mùa Hè này.
Ủy Ban Tây Tạng Canada tại Montreal cho biết, những hạn chế đi lại là một phần nỗ lực liên tục của Trung Quốc nhằm che giấu các vi phạm nhân quyền trong khu vực, mà Trung Quốc kiểm soát được kể từ những năm 1950.
Bình luận về phản ứng thẳng thắn không che đậy của ông Dion, Dân Biểu Garrison nói: “Ðó là một sự trung thực mới mẻ. Chúng tôi đã biết rằng Trung Quốc rất bực bội với những người Canada truy cập đến Tây Tạng và việc chính phủ thừa nhận điều đó là tốt.”
Bộ Trưởng Dion thẳng thắn trình bày chi tiết các chuyến viếng thăm bị trở ngại của ngoại giao Canada trong quá khứ, ông cho biết: “Ngoại trừ các điều phối viên Trung Quốc tại địa phương, đội ngũ nhân viên Ðại Sứ Quán Canada đều bị hạn chế truy cập vào các dự án do Canada tài trợ ở Tây Tạng.”
Cơ quan Global Affairs Canada nói rằng Canada “không còn duy trì một chương trình hỗ trợ phát triển quốc tế quan trọng ở Trung Quốc” nữa, nhưng Cơ quan Phát triển Quốc tế (Canadian International Development Agency) từng hoạt động tại đây trong quá khứ.
Mời độc giả xem video: Quân đội Mỹ sẵn sàng đối phó nếu Bắc Hàn gây rối
Các nhà ngoại giao Canada muốn theo dõi một số các dự án dang dở, nhưng họ hoặc chỉ được tiếp cận hạn chế hoặc hoàn toàn bị cấm truy cập, ông Dion cho biết.
Ðại sứ Canada “chỉ được phép đến thăm một dự án trong mỗi chuyến đi của mình,” ông Dion nói.
“Ngay cả sau khi dự án hoàn thành, nhân viên Ðại Sứ Quán Canada tiếp tục bị từ chối không được đến thăm các đối tác dự án.”
Trong chuyến thăm gần đây nhất, đến thủ đô Tây Tạng Lhasa hồi tháng 9 năm 2015 cho các sự kiện du lịch và văn hóa, ba nhà ngoại giao Canada đã “không được cơ hội đến thăm các quan chức cao cấp của chính phủ,” Bộ Trưởng Dion viết trong thư trả lời.
Carole Samdup, giám đốc điều hành Ủy Ban Tây Tạng Canada, kêu gọi chính phủ ngăn chặn các đoàn đại biểu Tây Tạng ghé thăm Canada “cho đến khi các nhà ngoại giao Canada được tự do đi lại đến Tây Tạng.”
“Trung Quốc phải che giấu gì?” bà Samdup đặt câu hỏi.
“Ðó là một câu hỏi liên quan ngoại giao cơ bản giữa hai nước chúng ta. Tại sao Canada cho phép bản thân mình bị đối xử như một đối tác hạng nhì trong quan hệ với Trung Quốc?”
Ðại Sứ Quán Trung Quốc tại Ottawa đã không đáp ứng với yêu cầu bình luận về tuyên bố của Bộ Trưởng Dion. (L.Q.T.)
