HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Trong lúc công luận bất bình về chuyện tập đoàn Điện Lực Việt Nam (EVN) tăng giá điện để bắt người dân gánh lỗ, Facebook Thông Tin Chính Phủ đăng bài nói tiền điện cao “không phải là chia lỗ.”
Đây được cho là phản hồi công khai của chính phủ Việt Nam, nhằm dập tắt dư luận trước đó chỉ trích việc EVN làm ăn thua lỗ và người dân phải gánh chịu khoản này khi trả tiền điện hằng tháng.
Trong bài đăng hôm 11 Tháng Chín, tác giả Nguyễn Sĩ Dũng, người được cho là có học vị tiến sĩ, viết: “…Con số mà dư luận vẫn gọi là ‘lỗ’ gần 45,000 tỷ đồng ($1.7 tỷ) thực chất không phải là lỗ theo nghĩa quản trị doanh nghiệp, mà là khoản chi phí hợp lệ, chưa phân bổ vào giá.”
Ông Dũng lập luận rằng hồi những năm đại dịch COVID-19 hoành hành, nhà nước Việt Nam “quyết định giữ nguyên giá điện để hỗ trợ doanh nghiệp và người dân” và EVN khi đó “phải gánh thay cho xã hội một khoản chi phí khổng lồ không phải vì yếu kém quản trị, mà vì chủ trương: Ổn định kinh tế-xã hội.”
“Hôm nay, khi đất nước đã bước sang giai đoạn bình thường, nguyên tắc công bằng phải được khẳng định: Chi phí hợp lý đã phát sinh cần được tính đủ để hệ thống điện có thể tiếp tục vận hành lành mạnh. Sự chia sẻ trong lúc nguy nan là điều đáng quý, còn sự công bằng trong lúc ổn định là điều cần thiết,” ông Dũng viết.
Đáng nói, bài đăng của Facebook Thông Tin Chính Phủ thu hút đến 145,000 lượt like nhưng chỉ có một “comment” duy nhất của trang này về buổi tọa đàm với chủ đề “Phát triển bền vững ngành điện – Những vấn đề đặt ra.”
Do không được bình luận bên dưới bài đăng trên trang Thông Tin Chính Phủ, nhiều Facebooker đã chia sẻ lại bài kèm theo nhận định có phần bất bình trên trang cá nhân.
Facebooker Lương Trường Sơn, một bác sĩ, bình luận trên trang cá nhân: “Tôi cho rằng lời phát biểu này [của ông Nguyễn Sĩ Dũng] là ngụy biện. Hình như vị tiến sĩ này không phải từ nhân dân. Tại sao cổng thông tin chính thống của chính phủ lại không mở bình luận?”
Facebooker Tiểu Meo bình luận trên trang của người này: “Bác Tô Lâm [tổng bí thư đảng CSVN] chơi chiêu hay phết. [Dân] mới được lì xì 100,000 đồng ($3.8) mát lòng mát dạ thì giờ ‘chia sẻ’ chi phí điện thâm hụt hồi COVID-19. Đúng là vừa xoa vừa đấm.” (N.H.K) [qd]
LONDON, Anh (NV) – Anh sa thải đại sứ tại Mỹ vì gửi email ủng hộ ông Jeffrey Epstein, tội phạm tình dục đã qua đời, theo đài NPR hôm Thứ Năm, 11 Tháng Chín.
Ông Peter Mandelson bị sa thải chỉ vài ngày trước khi ông Donald Trump, tổng thống Mỹ, tới thăm Anh.
Năm 2008, trước khi làm đại sứ Anh tại Mỹ, ông Mandelson – cựu thành viên Nội Các và ủy viên thương mại Liên Âu của Đảng Lao Động trung tả – viết email cho ông Epstein: “Tôi rất quý ông nên tôi cảm thấy vừa thất vọng vừa tức giận về chuyện xảy ra.”
Lần khác, ông Mandelson viết: “Bạn bè ông sẽ luôn ở cùng ông và yêu quý ông.”
Hai email này được nhật báo The Sun của Anh đăng hôm Thứ Tư. Ông Mandelson viết hai email này sau khi ông Epstein bị đại bồi thẩm đoàn truy tố năm 2006. Hai năm sau, thương gia ở New York này nhận tội dụ dỗ người vị thành niên quan hệ tình dục.
Hôm Thứ Năm, ông Stephen Doughty, ngoại trưởng Anh, thông báo với Quốc Hội nước này rằng ông Keir Starmer, thủ tướng, sẽ sa thải ông Mandelson ngay lập tức.
Bộ Ngoại Giao Anh cho hay hai email này cho thấy mối quan hệ giữa ông Mandelson với ông Epstein “rất khác” với những gì mà chính phủ Anh biết lúc bổ nhiệm ông Mandelson làm đại sứ tại Mỹ. Bộ Ngoại Giao nêu ra một trong những email của ông Mandelson, trong đó ông chỉ trích việc ông Epstein bị kết tội, nói việc đó là sai trái và đề nghị kiện.
Ông Mandelson nổi tiếng trên chính trường Anh là phụ tá đứng sau hậu trường từng đóng vai trò quan trọng giúp ông Tony Blair đắc cử thủ tướng Anh năm 1997. Từ đó, ông được đặt biệt danh “Hoàng Tử Bóng Tối.”
Năm 2001, sau khi từ chức khỏi chính quyền ông Blair vì dính líu tới xì căng đan, rồi tái đắc cử vào Quốc Hội, ông Mandelson nổi tiếng tự nhận ông là “chiến binh… không phải kẻ bỏ cuộc.” (Vụ xì căng đan đó liên quan tới lời cáo buộc ông Mandelson giúp một tỷ phú Ấn Độ lấy sổ thông hành Anh; kết quả điều tra chính thức cho thấy ông không làm gì sai trái.)
Ông Mandelson bị sa thải giữa lúc Thủ Tướng Starmer cố gắng cải thiện mối quan hệ với chính quyền Tổng Thống Trump, và giữa lúc ông Trump chuẩn bị công du Anh.
Ngoài những email nêu trên, hình ảnh được tiết lộ trước đây còn cho thấy ông Mandelson mặc áo tắm trong nhà ông Epstein. Trong sổ thiệp mừng sinh nhật ông Epstein – bao gồm hình vẽ thân thể phụ nữ bị nghi do Tổng Thống Trump vẽ, nhưng ông Trump phủ nhận – còn có dòng chữ của ông Mandelson gọi ông Epstein là “bạn tốt.”
Trả lời phỏng vấn trên truyền hình hôm Thứ Tư, trước khi bị sa thải, ông Mandelson cho biết giờ đây ông xem ông Epstein là “kẻ nói dối để phạm tội, rất giỏi thuyết phục” đã trở thành “gánh nặng dai dẳng cho tôi.”
“Tôi rất hối hận vì tin lời dối trá của ông ta,” ông Mandelson cho hay.
Người thay ông Mandelson làm đại sứ Anh tại Mỹ là phó của ông, ông James Roscoe, nhà ngoại giao kỳ cựu và từng làm phát ngôn viên cho Nữ Hoàng Elizabeth Đệ Nhị.
Ông Epstein tự tử trong nhà tù liên bang ở New York năm 2019 khi đang chờ xét xử về tội buôn bán tình dục. Ngay từ đầu, cái chết của ông đã gây tin đồn rùm beng, đặc biệt là trong phe cực hữu, vì ông có liên hệ với giới nhà giàu và nhiều quyền lực. (Th.Long) [qd]
Trấn Thành, nghệ sĩ và ‘nỗi sợ’ ở cả 2 bờ đại dương
Sự kiện nghệ sĩ Trấn Thành bị cả “dư luận viên” lẫn truyền thông nhà nước “phong sát” dịp 80 năm Ngày Quốc Khánh vì “khóc thương” nghệ sĩ đàn bầu Phạm Đức Thành tiếp tục cho thấy giới nghệ sĩ tiếp tục phải đối mặt với “nỗi sợ” ở cả hai bờ đại dương, Việt Nam và Mỹ.
PHELAN, California (NV) – Một phụ nữ ở San Bernardino County bị bắt vì bị nghi giết bà chủ nhà, cảnh sát loan báo hôm Chủ Nhật, 7 Tháng Chín.
Bà Margaret Minier, 57 tuổi, cư dân Phelan, bị bắt hôm Thứ Năm tuần trước với cáo buộc sát hại bà Mindy Kum, 72 tuổi, sau khi cảnh sát tìm thấy thi thể tại căn nhà bà Minier thuê của bà Kum, Sở Cảnh Sát San Bernardino County (SBCSD) ra thông cáo báo chí cho hay.
Hôm Thứ Ba tuần trước, Cảnh Sát Tiểu Bang California (CHP) nhắn tin báo động Silver Alert sau khi gia đình bà Kum báo cảnh sát bà mất tích. Gia đình bà Kum nhìn thấy bà lần cuối cùng ở Tustin.
Điều tra viên phát giác nơi cuối cùng bà Kum tới là ở Phelan, nên họ tới khám xét căn nhà trong khu 6400 đường Smoke Tree, theo SBCSD.
Cảnh sát không nói rõ nguyên nhân bà Kum thiệt mạng. Vụ này vẫn đang được điều tra. (Th.Long)
SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Một tuần sau vụ đánh khách hàng tới tấp, nghi can Nguyễn Thị Tuyết Chinh, chủ phòng khám nha khoa mang tên bà tại phường Hạnh Thông, Sài Gòn, bị bắt với cáo buộc “gây rối trật tự công cộng.”
Trước đó, mạng xã hội xôn xao với đoạn video clip cho thấy nghi can Tuyết Chinh, người cũng là bác sĩ, “mạnh tay” với một nữ khách hàng ngay tại phòng khám của bà ta.
Theo báo VNExpress hôm 11 Tháng Chín, Công An TP.HCM cáo buộc nghi can Tuyết Chinh có hành vi dùng cây sắt đe dọa, đánh, giật điện thoại di động và làm hư hỏng tài sản của bà Tiền Thảo, 31 tuổi, khách hàng, hôm 3 Tháng Chín.
Dù được chồng và một nhân viên bảo vệ can ngăn, nữ nghi can vẫn tiếp tục hung hăng, gây mất an ninh trật tự.
Bà Thảo khai với công an rằng bà trả 22 triệu đồng ($833) để niềng răng tại phòng khám nha khoa Tuyết Chinh từ năm 2021.
Đến hồi tháng trước, sau khi tháo niềng, bà bị đau nhức, đi khám nơi khác thì được chẩn đoán hư xương. Khi tìm đến phòng khám của nghi can Tuyết Chinh để yêu cầu giải quyết, bà bị bà ta hành hung.
Trong đoạn video clip do người bạn đi cùng bà Thảo quay lại, nữ khách hàng đang ngồi ở ghế thì bị nghi can Tuyết Chinh cầm thanh sắt xông vào hành hung, bóp cổ và liên tục chửi bới.
Tiếp đó, bà chủ phòng khám còn giật lấy điện thoại và kính mắt trị giá 20 triệu đồng ($757) của bà Thảo, đập vỡ ngay tại chỗ để dằn mặt khách hàng.
Sau khi đoạn clip ghi nhận sự việc gây bàn tán, đoàn kiểm tra của Sở Y Tế TP.HCM lập biên bản quy kết phòng khám do nghi can Tuyết Chinh làm chủ “không bảo đảm điều kiện cơ sở vật chất theo quy định, cung cấp dịch vụ vượt phạm vi chuyên môn trong giấy phép, không lập hồ sơ bệnh án theo mẫu, quảng cáo không đúng phạm vi được cấp phép.”
Ngoài ra, ba nhân viên làm tại phòng khám không xuất trình được chứng chỉ hành nghề.
Vụ bắt giữ nghi can Tuyết Chinh xảy ra ngay sau khi phòng khám của bà ta bị đình chỉ hoạt động.
Dưới bản tin của VNExpress, một độc giả bình luận rằng nghi can Nguyễn Thị Tuyết Chinh “là côn đồ mà đòi làm nha sĩ.” (N.H.K) [qd]
Nguyễn Hoàng Anh Thư
Ngày của mẹ
-gửi tặng những ai không còn mẹ
Ngày mẹ đi qua mắt biếc
tuổi trẻ chưa kịp trao
những âu lo đã già khọm đen màu
tuổi thơ con chỉ biết nếm vị ngọt ngào mẹ mớm
Ngày mẹ chưa đi qua lo âu
tóc mây xanh ngát màu nắng mộng
phất phơ bay lạc giữa mắt chiều
Ngày mẹ đèo con xanh
mơ mởn nụ vành cong ngọn
con hát lời đèo bòng vô tư từ những cánh diều
no gió, vút cao
Ngày mẹ đi qua nương dâu
nỗi buồn đan hướng
ngây ngô con chẳng vướng
nụ cười xanh
Ngày mẹ khóc
con ngỡ bụi cay mắt
vô tư trôi mấy mùa mây
Ngày mẹ thảnh thơi
trong nụ cười di ảnh
con thơ ngây cúng mẹ, khóc nhiều
LTS: Nhằm mục đích tạo thêm tình thân ái giữa bạn đọc và tòa soạn, nhật báo Người Việt trân trọng kính mời quý bạn đọc, thân hữu tham gia “Vườn Thơ Người Việt” Bài vở xin gửi về địa chỉ email: [email protected], hoặc “Vườn Thơ Người Việt” 14771 Moran Street, Westminster, CA 92683
(Vì trang báo có giới hạn, toà soạn được quyền quyết định đăng bài cho phù hợp)
WASHINGTON, DC (NV) – Cơ Quan Điều Tra Liên Bang (FBI) hôm Thứ Năm, 11 Tháng Chín, công bố hình nghi can trong vụ ám sát ông Charlie Kirk, đồng minh Tổng Thống Donald Trump, và treo thưởng $100,000 cho ai cung cấp thông tin giúp bắt được người này, theo ABC News.
Ông Kirk, 31 tuổi, người sáng lập tổ chức tranh đấu bảo thủ của giới trẻ Turning Point USA (TPUSA), bị bắn chết bằng một phát súng khi đang phát biểu trong buổi tranh luận tại đại học Utah Valley University ở Orem, Utah, trưa Thứ Tư.
“Chúng tôi kêu gọi công giúp nhận diện nghi can này trong vụ bắn chết ông Charlie Kirk tại Utah Valley University,” văn phòng FBI ở Salt Lake City viết trên mạng xã hội kèm với hai tấm hình nghi can.
Trong buổi họp báo sáng Thứ Năm, giới chức cho hay họ tiếp tục làm việc “suốt ngày đêm” để truy lùng nghi can.
Trước đó hôm Thứ Năm, FBI cũng loan báo họ tịch thu khẩu súng trường mà họ tin là được nghi can sử dụng để bắn ông Kirk. Khẩu súng này được tìm thấy ở nơi cây cối rậm rạp gần hiện trường vụ ám sát, theo ông Robert Bohls, người phụ trách văn phòng FBI ở Salt Lake City.
Khẩu súng này là súng trường Mauser .30-06 nhập cảng, được quấn trong khăn, nhiều nguồn tin công lực nói với ABC News. Nơi tìm thấy khẩu súng này dường như đúng với tuyến đường đi lại của nghi can, những nguồn tin này cho hay.
Vỏ của viên đạn được bắn ra vẫn còn nằm trong súng và ba viên đạn chưa bắn có khắc chữ mà giới chức công lực cho là nói về “tư tưởng chuyển giới và chống phát xít,” theo thông tin ban đầu được chia sẻ với các cơ quan công lực. Giới chức vẫn đang cố gắng xác định ý nghĩa những chữ đó.
FBI tịch thu khẩu súng và số đạn nêu trên để phân tích DNA và lấy dấu vân tay. Sau khi phân tích, khẩu súng này sẽ được tháo rời ra để lấy thêm thông tin nhập cảng.
Ông Kirk đang cầm micro phát biểu trong lúc ngồi dưới chiếc lều trắng có trang trí khẩu hiệu “Hoa Kỳ Trở Lại” và “Hãy Chứng Minh Tôi Sai” thì một phát súng vang lên, theo video đăng lên mạng xã hội từ Utah Valley University.
Máu chảy đầm đìa phía cổ bên trái của ông Kirk và ông đưa tay phải lên cổ, theo video. Cử tọa la hét và bỏ chạy.
Chiều Thứ Tư, TPUSA xác nhận ông Kirk qua đời.
Sự việc xảy ra khi ông Kirk đang phát biểu trong buổi tranh luận do TPUSA tổ chức. Ngay trước khi bị bắn, ông Kirk đang trả lời câu hỏi của cử tọa về nạn xả súng và bạo lực súng đạn ở Mỹ.
Hôm Thứ Tư, Tổng Thống Trump ra lệnh treo cờ rũ khắp nước Mỹ tới 6 giờ chiều Chủ Nhật, 14 Tháng Chín, để tưởng nhớ ông Kirk. Ông Trump từng khen ông Kirk giúp vận động cử tri trẻ bỏ phiếu cho ông Trump.
Hôm Thứ Năm, nói chuyện với phóng viên khi rời Tòa Bạch Ốc, Tổng Thống Trump cho hay ông sẽ dự tang lễ ông Kirk ở Arizona trong mấy ngày tới. Ông cho biết thêm ông dự tính truy tặng Huân Chương Tự Do Tổng Thống, huân chương dân sự cao quý nhất của Mỹ, cho ông Kirk.
Cùng ngày, Phó Tổng Thống JD Vance tới Utah đưa quan tài ông Kirk về Arizona. Ông Vance đặt tay lên quan tài và đi bên cạnh quân nhân mặc đồng phục khi họ đưa quan tài ông Kirk lên phi cơ Air Force Two, theo video từ phi trường do ông Tyler Bowyer, giám đốc điều hành TPUSA, đăng lên mạng xã hội.
Sau đó, quan tài ông Kirk được chở về Phoenix, Arizona, nơi ông sinh sống trước khi bị ám sát. Cùng đi với ông Vance có Đệ Nhị Phu Nhân Usha Vance và vợ và hai đứa con nhỏ của ông Kirk.
Hôm Thứ Tư, ông Vance gọi ông Kirk là “người bạn thực sự” và kể lại chi tiết mối quan hệ giữa hai ông trong bài viết dài gần 1,000 chữ trên mạng xã hội X.
Trong khi đó, tối Thứ Năm, ông Kash Patel, giám đốc FBI, tới Orem, Utah, để hỗ trợ điều tra vụ ám sát ông Kirk, theo nguồn tin biết vấn đề này, CNN đưa tin. (Th.Long) [qd]
BẮC KINH, Trung Quốc (NV) – Trung Quốc không từ bỏ tham vọng ngang ngược muốn nuốt cả Biển Đông trong phạm vi 9 đoạn “Lưỡi bò” dù bị Tòa quốc tế coi là bất hợp pháp.
Nội dung cuộc thảo luận trực tuyến mới diễn ra giữa Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc Đổng Quân (Dong Jun) với Bộ trưởng Quốc phòng Mỹ Pete Hegseth cùng với cuộc thảo luận quan điện thoại giữa Bộ trưởng Ngoại giao Vương Nghị (Wang Yi) với bộ trưởng Ngoại giao Mỹ Marco Robio, cho người thấy rõ như vậy.
“Trung Quốc cam kết duy trì hòa bình và ổn định tại Biển Đông với các nước khác ở khu vực.” Lời ông Đổng Quân được Tân Hoa Xã thuật lại khi nói trực tuyến với ông Peter Hegseth ngày Thứ Tư 10 Tháng Chín. “Trung Quốc cương quyết chống lại mọi sự xâm phạm và khiêu khích của một số nước, cũng như sự cố tình xúi bẩy của những nước bên ngoài khu vực”.
Trong cuộc nói chuyện lần đầu tiên giữa Bộ trưởng Quốc phòng hai nước, Bộ Quốc phòng Mỹ, nay đổi tên lại là “Bộ Chiến Tranh” theo lệnh Tổng thống Trump, ra bản thông cáo báo chí, thuật lời ông Hegseth là “Mỹ không muốn chiến tranh với Trung Quốc. Đồng thời, cũng không muốn thay đổi thể chế chính trị ở Hoa Lục hay đè ép nước Cộng sản này”.
Tuy nhiên, ông Hegseth “thẳng thắn” nói cho phía Bắc Kinh biết là nước Mỹ “có lợi ích cốt lõi tại khu vực Á châu – Thái Bình dương, khu vực ưu tiên và cương quyết bảo vệ những lợi ích này.” Những gì người ta đọc được qua cuộc đối thoại kể trên, lập trường của Mỹ cũng như của Trung Quốc không thay đổi dù có thay đổi chính phủ ở Washington.
Cuộc trao đổi quan điểm giữa bộ trưởng Quốc phòng Mỹ và Bộ trưởng Quốc phòng Trung Quốc được tổ chức một tuần lễ sau khi Bắc Kinh tổ chức một cuộc duyệt binh hoành tráng nhất từ trước đến nay. Mục đích là khoe cho các địch thủ của Bắc Kinh biêt, đặc biệt là Mỹ, các loại võ khí thần sầu, tối tân nhất, không thua gì Mỹ, và có thể dội xuống nước Mỹ, gồm cả hỏa tiễn liên lục địa mang bom nguyên tử.
Riêng về vấn đề Biển Đông, lời lẽ của Đổng Quân cho người ta hiểu Bắc Kinh khi đe nẹt các nước khác ngoài khu vực, đương nhiên là Mỹ và đồng minh, “xâm phạm” cái mà họ gọi là chủ quyền 9 đoạn nối lại giống hình “Lưỡi bò” chiếm đến 90% Biển Đông. Tuyên bố chủ quyền ngang ngược này đã bị Tòa án Trọng tài quốc tế tại The Hague, Hòa Lan, tuyên bố vô giá trị, khi bị Phi Luận Tân kiện năm 2016.
Đuối pháp lý nên Bắc Kinh không tham dự phiên xử cũng như không công nhận kết quả phán quyết. Họ bèn tuyên bố bừa là chủ quyền Biển Đông “Lưỡi bò” tưởng tượng đó là do ông cố ông tổ của họ để lại từ đời xưa, nay cậy sức mạnh quân sự hùng mạnh ăn trùm các nước nhỏ phía nam, chèn ép, ăn cướp.
Cuộc đối thoại giữa ông Hegseth và ông Đổng Quân diễn ra trong bối cảnh sự căng thẳng tiếp diễn giữa Phi Luật Tân và Trung Quốc tại Bãi Cỏ Mây (Second Thomas Shoal) và Scarborough Shoal, quần đảo Trường Sa. Tuy những khu vực này nằm hoàn toàn trong vùng biển đặc quyền kinh tế của Phi nhưng Bắc Kinh lại tuyên bố chủ quyền và đưa nhiều tàu Hải cảnh, dân quân biển đến để xua đuổi các loại tàu của Phi.
Mới đây nhất, ngày 10 Tháng Chín, Bắc Kinh loan báo Bộ Tài Nguyên Thiên Nhiên của họ chỉ định khu vực bãi cạn Scarborough Shoal là “Khu bảo tồn thiên nhiên cấp quốc gia”. Theo đó, họ sẽ cho các tàu hải cảnh và dân quân biển canh giữ ngày đêm để xua đuổi, bắt giữ các loại tàu của nước khác đến khu vực, dù là đánh cá hay làm gì khác.
Theo nhà nghiên cứu tranh chấp Biển Đông Ray Powell viết trên X (Twitter), những ngày gần đây, Trung Quốc cho một số tàu nghiên cứu hải dương tiến sâu vào một số khu vực của Phi Luật Tân thuộc tỉnh Batanes và Luzon. Ông cũng quan sát thấy ngày 4 Tháng Chín, tàu Hải cảnh Trung Quốc 5204 đã quanh quẩn liên tiếp 2 ngày ở khu vực bãi Tư Chính mà Việt Nam đang có các hoạt động khai thác dầu khí liên doanh với Nga, và mấy nhà giàn DK1 canh gác. Bắc Kinh đã từng đe dọa Việt Nam không cho khoan tìm thêm dầu khí ở khu này.
Cuối Tháng Tám trước đó, ông Powell đã báo động cho biết “Trung Quốc có hàng chục tàu đánh cá xâm phạm vùng biển đặc quyền kinh tế của Việt Nam hàng ngày” điều đáng chú ý là chúng “rất gần bờ biển Việt Nam một cách bất thường. Việt Nam chỉ theo dõi các hoạt động bất hợp pháp (đó) với tàu Kiểm ngư 304.”
Ông Ray Powell, sáng lập viên và giám đốc dự án Sealight Maritime Transparency Project tại đại học Stanford, California, viết như vậy trên X (Twitter) ngày 30 Tháng Tám. Dựa trên các dữ liệu định vị của các tổ chức hàng hải quốc tế, các tàu đánh cá Trung quốc hoạt động chỉ cách đảo Lý Sơn (tỉnh Quảng Ngãi) của Việt Nam khoảng 35 hải lý. Không những vậy, nhóm tàu đó của Trung Quốc còn có tàu võ trang bán quân sự “dân quân biển” Gui Bei Yu 19021 đi theo bảo vệ.(NTB)
LOS ANGELES, California (NV) – Một ông ở Los Angeles County bị bắt vì tội giết người sau khi bỏ quên con gái 20 tháng tuổi trên xe, làm đứa bé thiệt mạng, hôm Thứ Tư, 10 Tháng Chín, cảnh sát loan báo, theo đài NBC4.
Khoảng 3 giờ chiều Thứ Tư, cảnh sát và nhân viên cấp cứu tới khu vực View Park-Windsor Hills sau khi nhận được tin báo có đứa bé bị bỏ quên trên xe và không còn thở, Sở Cảnh Sát Los Angeles County (LASD) cho hay.
Nhân viên cấp cứu công bố đứa bé thiệt mạng ở hiện trường.
Hôm Thứ Tư, văn phòng giảo nghiệm tử thi quận hạt xác nhận nạn nhân là bé Maeve Blankeley-Johnson.
Cảnh sát chưa công bố nguyên nhân bé Maeve thiệt mạng hay bị bỏ quên trên xe bao lâu.
Ban đầu, ông Edwin Johnson, 40 tuổi, cư dân View Park, cha đứa bé, bị bắt vì tội ngộ sát và bỏ bê trẻ em, rồi được thả ra sau khi nộp tiền thế chân tại ngoại $25,000, theo hồ sơ nhà tù.
Tuy nhiên, hồ sơ cập nhật cho thấy ông Johnson bị bắt lại sáng Thứ Tư vì tội giết người và đang bị giam tại đồn Marina del Rey của LASD. Tiền thế chân tại ngoại lần này được ấn định $2 triệu, theo nhật báo The Orange County Register.
Ông ra tòa Thứ Năm tuần này, theo hồ sơ nhà tù. (Th.Long) [qd]
MILPITAS, California (NV) – Lại vừa có thêm một vụ cướp tiệm vàng của người gốc Việt ở vùng San Jose, Bắc California, khi có 10 đến 15 tên cướp bịt mặt, tấn công giữa ban ngày vào khoảng 1 giờ trưa Thứ Tư, 10 Tháng Chín.
Theo Sở Cảnh Sát Milpitas (MPD), vụ cướp xảy ra tại tiệm vàng Fine Jewelry, gần dãy số 1530 Landess Ave., Milpitas, chủ tiệm và một nhân viên có mặt trong tiệm khi sự việc xảy ra. Không ai bị thương cũng như trang sức không bị cướp.
Tiệm vàng Fine Jewelry nằm trong một khu thương xá Milpitas Mall Shopping Center, cách Vietnam Town của San Jose khoảng 15 phút lái xe.
Trước đó năm ngày, hôm 5 Tháng Chín, tiệm vàng Kim Hưng ở San Jose bị ít nhất 15 tên cướp tấn công vào khoảng 2 giờ trưa, khiến chủ tiệm bị thương phải nhập viện, làm cộng đồng và dân cử phẫn nộ phải mở họp báo lên án.
Theo video từ camera trước tiệm vàng Fine Jewelry mà NBC Bay Area có được, nhóm cướp mặc đồ đen, trùm kín đầu và mặt, xông tới trước tiệm và dùng hung khí như búa đập phá cửa kiếng phía trước của tiệm.
Chủ tiệm bấm “alarm” báo động và nổ súng tự vệ khiến nhóm cướp sợ và bỏ chạy trước khi cảnh sát đến.
Vụ cướp vẫn trong vòng điều tra.
Chủ tiệm từ chối lộ diện trước truyền thông nhưng có nói chuyện với Thị Trưởng Carmen Montano của Milpitas.
Nói với NBC Bay Area, bà thị trưởng cho biết: “Bọn cướp ngày càng liều lĩnh và táo tợn. Chúng coi thường tính mạng và tài sản của người dân.”
Phát biểu ở cuộc họp báo trước tiệm vàng Fine Jewelry, Thị Trưởng Montano và các lãnh đạo cộng đồng kêu gọi Quốc Hội California đầu tư vào an ninh công cộng nhiều hơn và gia tăng chú ý cũng như ngân sách cho đạo luật Prop 36.
Prop 36 có mục tiêu xếp một số hành vi phạm tội về ma túy và trộm cắp vào nhóm tội đại hình, kèm theo việc siết chặt và tăng nặng hình phạt.
Trước đó, vào ngày 9 Tháng Chín, nhiều đồng hương cùng nhiều dân cử địa phương San Jose kêu gọi sự chú ý hơn nữa cho đạo luật Prop 36, vì an ninh cho cộng đồng, tại buổi họp báo sau vụ cướp tiệm vàng Kim Hưng.
Cảnh sát kêu gọi ai có thêm thông tin về vụ cướp tiệm vàng Fine Jewelry, xin liên lạc MPD qua số (408) 586-2400, gọi ẩn danh qua đường dây nóng Crime Tip Hotline số (408) 586-2500, hoặc vào website www.milpitas.gov/crimetip. (T.Nhiên) [kn]
SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Bị cáo Lê Thị Mỹ Châu, 57 tuổi, chủ chuỗi nhà thuốc Mỹ Châu ở Sài Gòn, bị kết án 17 năm tù với cáo buộc “đưa hối lộ 7 tỷ đồng ($265,131)” để “chạy suất tại ngoại” cho một “người em ngoài xã hội.”
Mỹ Châu được coi là nhà thuốc quy mô, có uy tín ở Sài Gòn, với đầy đủ các loại thuốc mà bệnh nhân cần.
Theo báo Tuổi Trẻ hôm 11 Tháng Chín, hồi Tháng Ba năm ngoái, bị cáo Châu quen bị cáo Lê Quốc Kháng, tự ca sĩ Quốc Kháng. Bị cáo Kháng tự nhận là cháu ruột của một giới chức lãnh đạo cấp cao.
Hồi Tháng Năm năm ngoái, bị cáo Châu nhờ bị cáo Kháng “chạy suất tại ngoại” cho ông Thái Khắc Hoàng, bị can trong vụ án “lạm dụng tín nhiệm chiếm đoạt tài sản.” Bị cáo Kháng đồng ý và liên lạc bị cáo Lê Nguyễn Hoàng Nam, lúc đó là cán bộ Công An Phường 5, quận 10 trước đây, Sài Gòn.
Bị cáo Kháng nhận thông tin, tài liệu liên quan đến ông Thái Khắc Hoàng từ bị cáo Châu, rồi chuyển qua ứng dụng Zalo cho bị cáo Nam.
Bị cáo Kháng đề nghị bị cáo Nam giúp người nhà bị can Hoàng được thăm trong trại giam và sau đó cho bị can này được tại ngoại hậu tra.
Bị cáo Nam nhận lời, yêu cầu phải ký hợp đồng thuê luật sư do ông này chỉ định với thù lao 200 triệu đồng ($7,575). Do tin tưởng bị cáo Kháng, bị cáo Châu đồng ý chi 7 tỷ đồng cho vụ này.
Sau khi nhận tiền, bị cáo Kháng nhắn tin cho bị cáo Nam: “Em trai, hôm nay cho [người nhà bị can Hoàng] thăm gặp đi em, gửi cho 100 triệu ($3,787) để gặp đi em trai,” và sau đó đưa số tiền này cho ông ta. Bị cáo Kháng còn chuyển khoản 30 triệu đồng ($1136) để trả “bill” ăn uống của ông Nam với bạn bè.
Đến cuối Tháng Năm cùng năm, do bị can Hoàng chưa được tại ngoại, bị cáo Châu yêu cầu bị cáo Kháng đưa đến gặp bị cáo Nam tại một quán cà phê.
Sau đó, bị cáo Nam và bị cáo Kháng trốn tránh, chặn liên lạc với bị cáo Châu nên bị bà ta làm đơn tố giác.
Tại phiên tòa hôm 11 Tháng Chín, bị cáo Châu khai rằng bà chi tiền “chạy án” cho bị can Thái Khắc Hoàng vì đây là “người em ngoài xã hội” và hai người cùng làm dự án sàn thương mại điện tử liên quan dược phẩm. Nữ bị cáo tin rằng bị can Hoàng bị oan nên mới “chạy suất tại ngoại” cho ông ta.
Bị cáo Châu cho rằng bà đưa tiền cho bị cáo Kháng không nhằm mục đích hối lộ. Đến khi ông ta đến nhà nói “em bị lừa rồi” thì bà mới biết nên làm đơn tố giác.
“Trong cuộc sống có rất nhiều người bị hại cũng làm đơn tố giác các đối tượng lừa đảo để nhờ công an lấy lại tiền, nhưng không ngờ mình bị tội đưa hối lộ,” bị cáo Châu nói tại phiên xử.
Liên quan vụ án này, tờ Thanh Niên cho hay, bị cáo Nam phủ nhận cáo buộc lừa bà chủ nhà thuốc Mỹ Châu Pharmacy.
Bản án 17 năm tù được tuyên sau khi Hội Đồng Xét Xử bác bỏ lời kêu oan của bị cáo Lê Thị Mỹ Châu. Bị cáo Lê Quốc Kháng lãnh 18 năm tù, bị cáo Lê Nguyễn Hoàng Nam lãnh tám năm tù. (N.H.K) b[qd]
ARLINGTON, Virginia (NV) – Tổng Thống Donald Trump, Đệ Nhất Phu Nhân Melania Trump và nhiều giới chức chính quyền của ông dự lễ kỷ niệm vụ khủng bố 11 Tháng Chín, 2001, trong khuôn viên Bộ Quốc Phòng ở Arlington, Virginia, hôm Thứ Năm, 11 Tháng Chín, theo CNN.
Phát biểu tại buổi lễ kỷ niệm 24 năm biến cố kinh hoàng này, Tổng Thống Trump tuyên bố Mỹ sẽ “không bao giờ quên.”
“Lũ quái vật man rợ tấn công đúng những biểu tượng của nền văn minh chúng ta. Nhưng ở Virginia, New York, và trên bầu trời Pennsylvania này, người Mỹ không hề ngập ngừng. Họ tự đứng dậy bằng đôi chân của mình, và họ chứng tỏ cho thế giới thấy chúng ta sẽ không bao giờ chịu thua, chúng ta sẽ không bao giờ chịu khuất phục, chúng ta sẽ không bao giờ bỏ cuộc, và quốc kỳ Mỹ vĩ đại của chúng ta sẽ không bao giờ thất bại,” ông Trump nói.
Tổng Thống Trump kể chuyện cá nhân của một số nạn nhân vụ khủng bố, như lời ông Brian Sweeney nhắn cho vợ qua điện thoại từ trên chuyến bay United Flight 175 – chuyến bay bị cướp và đâm vào Tòa Tháp Nam Trung Tâm Thương Mại Thế Giới (WTC) ở thành phố New York; cô tiếp viên Renée May gọi cho mẹ để nói “Con thương mẹ;” ông Tom McGinnis gọi cho vợ từ tầng 92 Tòa Tháp Bắc WTC để kể cho vợ nghe cảnh tượng ông đang chứng kiến và để nói ông rất thương vợ; và ông Chuck Costello chạy vào WTC giải cứu nhiều người mắc kẹt trong thang máy.
“Hôm đó, chúng ta biết tinh thần anh dũng của Mỹ ở xung quanh chúng ta. Chúng ta thấy tinh thần đó trong những cảnh sát viên, những lính cứu hỏa tài giỏi, những quân nhân ở Bộ Quốc Phòng này, và trong lòng mọi người Mỹ đáp lại lời kêu gọi của lịch sử,” ông Trump cho hay.
Có lúc, Tổng Thống Trump chuyển sang vấn đề chính trị, nhắc lại lời ông thường nói rằng Mỹ là “quốc gia đã chết” dưới thời Tổng Thống Joe Biden, và khoe vụ ông đổi tên Bộ Quốc Phòng thành Bộ Chiến Tranh.
“Năm ngoái, chúng ta là quốc gia đã chết. Nay, chúng ta sở hữu quốc gia nóng nhất thế giới,” ông tuyên bố.
Cũng sáng Thứ Năm, ở Quốc Hội, Dân Biểu Mike Johnson (Cộng Hòa-Louisiana), chủ tịch Hạ Viện, và Dân Biểu Hakeem Jeffries (Dân Chủ-New York), trưởng Khối Thiểu Số Hạ Viện, đặt vòng hoa tại Đài Tưởng Niệm 9/11, ông Johnson ra thông cáo báo chí cho biết.
Ngày 11 Tháng Chín, 2001, bọn khủng bố al-Qaeda cướp bốn chiếc phi cơ rồi đâm vào hai tòa tháp của WTC, Bộ Quốc Phòng, và một chiếc bị rớt ở Shanksville, Pennsylvania, làm tổng cộng 2,977 người thiệt mạng, hầu hết ở New York. (Th.Long) [qd]
SÀI GÒN, Việt Nam (NV) – Bị can Đỗ Thanh Tâm, chủ tịch, tổng giám đốc tập đoàn Dự Án Hoàng Gia, bị bắt, khởi tố với cáo buộc chiếm đoạt 800 tỷ đồng ($30.3 triệu) với chiêu tổ chức các buổi “đại hội tôn vinh” để huy động vốn.
Theo báo Người Lao Động hôm 11 Tháng Chín, Công An Đắk Lắk quy kết, từ hồi cuối năm 2016, bị can Tâm đã dùng nhiều thủ đoạn gian dối để lừa người dân gửi tiền vào doanh nghiệp do ông này làm chủ.
Cụ thể, bị can Tâm đã lập 22 văn phòng đại diện, chi nhánh tại 16 tỉnh, thành để dụ dỗ những người có tiền. Nam bị can liên tiếp tổ chức các “buổi hội thảo,” “đại hội tôn vinh,” mời gọi người dân tại nhiều địa phương góp vốn để hưởng lãi suất cao hơn ngân hàng.
Tại các “buổi hội thảo” thực chất là dụ dỗ con mồi, tập đoàn Dự Án Hoàng Gia đưa ra nhiều mức vay tiền hứa hẹn lợi nhuận từ 83 đến 96% với thời hạn vay từ 13 đến 15 tháng cùng nhiều khoản tiền thưởng khác để “lùa gà,” đánh vào lòng tham của nhiều người.
Bị can Tâm “vẽ” ra các dự án, hệ thống siêu thị do tập đoàn đang đầu tư có lãi cũng như giới thiệu nhiều “giải thưởng danh giá” mà ông ta chi tiền để mua.
Công An Đắk Lắk cáo buộc, bị can Đỗ Thanh Tâm dùng 10 tài khoản ngân hàng để huy động vốn cũng như đầu tư kinh doanh. Bị can Tâm bị ghi nhận chiếm đoạt 800 tỷ đồng, đẩy nhiều người vào hoàn cảnh trắng tay.
Tính đến nay, đã có 728 bị hại ở nhiều địa phương trên cả nước gửi đơn tố cáo bị can Đỗ Thanh Tâm và tập đoàn Dự Án Hoàng Gia.
Liên quan vụ này, một bản tin đăng trên tạp chí Luật Sư Việt Nam hồi Tháng Giêng, 2021 cho biết, thời điểm đó, bị can Tâm đã bị hơn 300 người làm đơn tố cáo hành vi “lừa đảo” nhưng Công An Đắk Lắk “đang xác minh.”
Bản tin cho biết thêm, tập đoàn Dự Án Hoàng Gia nằm trong top “100 Thương Hiệu Tiêu Biểu Châu Á-Thái Bình Dương 2017” và top “10 Thương Hiệu Uy Tín Hàng Đầu Việt Nam.”
Ngoài ra còn có rất nhiều hình ảnh bị can Đỗ Thanh Tâm được vinh danh là “Doanh Nhân Bản Lĩnh Trí Tuệ 2017.” Được biết tại Việt Nam, các danh hiệu và sự bầu chọn cho doanh nhân, doanh nghiệp nêu trên đều có thể được mua bằng tiền. (N.H.K) [qd]
*Chuyện Vỉa Hè
*Đặng Đình Mạnh
Tình hình chính trị tại Nepal chuyển biến nhanh đến chóng mặt trong phạm vi chưa đầy một tuần lễ.
Ngày 4 Tháng Chín 2025, chính phủ Nepal ban hành lệnh chặn hàng loạt nền tảng mạng xã hội như Facebook, X, YouTube… vì không đăng ký theo quy định mới. Hiển nhiên, lệnh này phủ định nhu cầu tự do ngôn luận và kích hoạt làn sóng biểu tình mạnh mẽ trong giới trẻ, đặc biệt với thế hệ gen Z.
“Thế hệ gen Z” là thuật ngữ chỉ thế hệ những người sinh ra từ giữa những năm 1990 đến đầu những năm 2010, thời đại công nghệ số, Internet và mạng xã hội. Thế hệ này cũng được biết đến với những thay đổi trong giá trị xã hội và cách tiếp cận về giáo dục, công việc.
Dưới khẩu hiệu “Stop corruption, not social media” (Chống tham nhũng, không cấm mạng xã hội), mỗi ngày, các cuộc biểu tình chống đối chính phủ lan rộng khắp đất nước, phản ánh bất mãn về tham nhũng, cơ hội việc làm thấp, và sự độc quyền của con cái giới nhà giàu chính trị.
Bạo lực leo thang và phản ứng từ phía chính quyền
Trong hai ngày 8 và 9 Tháng Chín, các vụ biểu tình biến thành bạo loạn. Người biểu tình đốt phá tòa nhà Quốc hội, Văn phòng Tổng thống và một số cơ quan chính phủ. Theo đó, cảnh sát ra tay đàn áp khiến cho ít nhất có hơn 20 người thiệt mạng và hơn 600 người bị thương.
Cảnh sát sử dụng hơi cay, đạn cao su, và cả đạn thật để đàn áp. Hàng trăm tù nhân tràn ra ngoài sau khi nhà tù bị tấn công. Tình trạng trong thành phố rơi vào hỗn loạn.
Trước áp lực biểu tình của công chúng và tình hình bất ổn, Thủ tướng K. P. Sharma Oli đã từ chức vào ngày 9 Tháng Chín, kéo theo sự từ chức của nhiều bộ trưởng, hoặc trốn tránh việc đến nhiệm sở làm việc. Lực lượng quân đội Nepal được điều động để trấn áp, lập lệnh giới nghiêm không thời hạn tại thủ đô Kathmandu, kiểm soát các khu vực trọng yếu và sân bay quốc tế Tribhuvan. Họ cho biết sẽ đảm nhận vai trò ổn định tình hình và phối hợp bàn thảo với các đại diện biểu tình để khôi phục trật tự.
Yêu cầu thay lãnh đạo
Các nhóm biểu tình đề cử cựu Chánh án Tối cao Pháp viện Sushila Karki làm thủ tướng lâm thời, tuy nhiên đề xuất này gặp phản đối trong chính nội bộ phong trào, giữa một số muốn đại diện thế hệ Gen Z và một số khác theo xu hướng quân chủ tái lập, khiến sự đồng thuận kém rõ ràng vào thời điểm này.
Tuy vậy, sự bất ổn chính trị đã tạo ra cơ hội cải cách chính trị tại Nepal với mục tiêu minh bạch hóa và sự tham gia chính sâu sắc hơn của thế hệ trẻ. Biểu tình, khẳng định quyền lực của thế hệ gen Z Nepal trước đòi hỏi của xã hội, khiến cho người Việt nhìn về Nepal không thể tự vấn về thế hệ gen Z tại Việt Nam. Họ đang ở đâu? Đang làm gì? Khi mà xã hội Việt Nam cũng đang có những đòi hỏi tương tự.
Nepal và Việt Nam: Vì sao thế hệ gen Z chọn con đường khác biệt?
Trong những năm gần đây, xã hội Nepal và Việt Nam cùng đối diện một căn bệnh trầm kha: Tham nhũng tràn lan, tầng lớp lãnh đạo xa rời thực tiễn, và xã hội bị phủ bóng bởi sự bất công, bất mãn ngày càng dâng cao. Nhưng sự khác biệt nổi bật là cách phản ứng của giới trẻ, đặc biệt thế hệ gen Z.
Ở Nepal, sinh viên và thanh niên trẻ đã xuống đường, góp phần làm sụp đổ chính phủ. Ngược lại, tại Việt Nam, thế hệ Z vẫn chủ yếu chọn im lặng, chịu đựng, tập trung vào đời sống cá nhân hoặc tìm cách tự “giải phóng” mình bằng cách rời bỏ đất nước với lý do du học, lao động mưu sinh.
Câu hỏi đặt ra: Điều gì khiến hai xã hội có vẻ hoàn cảnh tham nhũng tương đồng lại dẫn đến hai con đường khác biệt?
1. Cấu trúc chính trị: Dân chủ và toàn trị
Nepal: Hỗn loạn nhưng có lối thoát
Sau khi chế độ quân chủ bị xóa bỏ năm 2008, Nepal chuyển mình thiết lập nên nền cộng hòa. Dù hệ thống chính trị còn nhiều khuyết tật, như chính phủ phải thay đổi liên tục, chia rẽ đảng phái, luật pháp thiếu hiệu lực, nhưng nó vẫn luôn luôn tạo ra giải pháp bằng con đường dân chủ, như: Người dân có quyền tự do biểu tình, báo chí có thể tự do chỉ trích chính phủ, và tòa án dù yếu ớt vẫn tồn tại cơ chế tranh tụng với sự độc lập tương đối.
Nhưng vượt lên trên tất cả, giới trẻ Nepal tin rằng tiếng nói của họ có thể buộc chính quyền phải lắng nghe.
Việt Nam: Một nhà nước toàn trị khép kín
Ngược lại, Việt Nam từ sau 1975, toàn bộ lãnh thổ quốc gia rơi vào sự thống trị tuyệt đối của Đảng Cộng sản. Hệ thống được xây dựng để loại bỏ mọi đối thủ chính trị, báo chí bị biến thành công cụ tuyên truyền, xã hội dân sự bị triệt tiêu. Lực lượng an ninh và công nghệ giám sát được tận dụng triệt để nhằm loại trừ mọi manh nha phản kháng.
Trong một môi trường như vậy, niềm tin vào khả năng thay đổi bằng hành động tập thể gần như bằng không.
2. Yếu tố kinh tế – động lực khác nhau của giới trẻ
Nepal là một trong những quốc gia nghèo nhất Nam Á. Tỷ lệ thất nghiệp thanh niên thường xuyên ở mức trên 30%. Hàng triệu lao động Nepal phải ra nước ngoài, đặc biệt sang Trung Đông và Malaysia, làm việc trong điều kiện khắc nghiệt. Những người ở lại thì chứng kiến giới lãnh đạo vơ vét tài sản, tham nhũng công khai, sống xa hoa trong khi đa số thanh niên không có cơ hội nghề nghiệp.
Kinh tế trì trệ cộng với tham nhũng đã trở thành chất xúc tác cho phong trào phản kháng. Với thế hệ Z, sự phẫn nộ không chỉ là cảm xúc chính trị mà còn là nỗi tuyệt vọng thực tế: Không công ăn việc làm, không cơ hội thăng tiến, tương lai bị chặn đứng. Trong hoàn cảnh đó, xuống đường trở thành lựa chọn tất yếu.
Tại Việt Nam, thất nghiệp thanh niên tuy cao (khoảng 7–8%), nhưng chưa ở mức tuyệt vọng như Nepal. Thay vì phải dồn vào một lựa chọn tập thể, nhiều bạn trẻ chọn lối thoát cá nhân là tự “giải phóng” mình, như: Khởi nghiệp nhỏ, làm việc tự do, học nghề, hoặc tìm cách du học và mưu sinh ở nước ngoài. Internet và nền kinh tế số mở ra cho họ những lối thoát cá nhân, dù chật hẹp, nhưng vẫn đủ để tránh phải chọn đối đầu chính trị trực tiếp.
3. Văn hóa chính trị và ký ức lịch sử
Nepal: Trải nghiệm dân chủ và phong trào đường phố
Người trẻ Nepal lớn lên trong một bối cảnh chính trị biến động liên tục. Họ chứng kiến việc vua bị lật đổ, hiến pháp được viết lại, chính phủ thay đổi chỉ sau vài tháng cầm quyền. Điều này nuôi dưỡng niềm tin rằng chính trị là lĩnh vực có thể thay đổi bằng sức mạnh tập thể.
Truyền thống biểu tình đường phố ở Nepal không chỉ là phản kháng, mà còn là “nghi thức chính trị” quen thuộc. Sinh viên, công đoàn, và các nhóm xã hội thường xuyên tổ chức các cuộc tuần hành. Chính sự quen thuộc này tạo tâm lý dám hành động ở thế hệ Z.
Việt Nam: Di sản sợ hãi và sự triệt tiêu ký ức phản kháng
Ngược lại, ở Việt Nam, thế hệ Z được nuôi dưỡng trong một môi trường “ổn định chính trị” trong sự kiểm soát chặt chẽ, kể cả trong suy nghĩ. Các phong trào phản kháng trước đây, từ biểu tình chống tham nhũng, chống Trung Quốc xâm lược, cho đến các nhóm xã hội dân sự, đều bị đàn áp khốc liệt. Cha mẹ của họ từng chứng kiến cảnh hàng ngàn người bị bắt, bị mất việc, hoặc bị bôi nhọ chỉ vì tham gia hoạt động chính trị.
Ký ức sợ hãi ấy được truyền lại rằng đừng dính vào chính trị, để không phải rước họa vào thân. Văn hóa phản kháng bị xóa sổ khỏi trí nhớ tập thể, thay vào đó là văn hóa cam chịu và tìm cách thích nghi cá nhân.
4. Không gian xã hội và công nghệ
Nepal: Mạng xã hội là công cụ huy động
Ở Nepal, Facebook, Twitter và TikTok được sử dụng rộng rãi mà ít bị kiểm duyệt. Các chiến dịch online có thể nhanh chóng biến thành phong trào đường phố. Nhiều thủ lĩnh trẻ nổi lên nhờ khả năng kết nối qua mạng xã hội. Nhà nước yếu kém không đủ khả năng giám sát hay đàn áp toàn diện, tạo điều kiện cho sự bùng nổ phong trào.
Việt Nam: Kiểm soát số hóa
Tại Việt Nam, nhà cầm quyền thiết lập hệ thống giám sát Internet tinh vi, học theo mô hình Trung Quốc. Các blogger, Youtuber, TikToker có ảnh hưởng chính trị thường xuyên bị bắt giữ, phạt vạ hoặc bị “chiêu hồi” trở thành những “cái loa” tuyên truyền, định hướng cho chế độ.
Luật An ninh mạng 2018 cho phép nhà chức trách yêu cầu gỡ bỏ nội dung “nhạy cảm”. Điều này biến mạng xã hội từ công cụ huy động thành công cụ bị quản lý chặt, khiến người trẻ sợ hãi. Không dám nói đến những bất bình thì làm sao có thể nói được lời kêu gọi, phát động phong trào tập thể.
5. Quốc tế và vị thế địa chính trị
Nepal: Sự ảnh hưởng từ Ấn Độ
Tuy vị trí địa lý Nepal nằm giữa Ấn Độ và Trung Quốc, nhưng ảnh hưởng văn hóa, chính trị từ Ấn Độ vẫn mạnh hơn. Ấn Độ có nền dân chủ nghị viện, báo chí tự do, và xã hội dân sự sôi động, trở thành hình mẫu gần gũi để giới trẻ Nepal noi theo. Hàng trăm ngàn sinh viên Nepal du học tại Ấn Độ, tiếp thu tinh thần dân chủ và mang về nước. Các tổ chức quốc tế cũng dễ dàng gây áp lực lên Nepal, bởi đây là một quốc gia nhỏ, phụ thuộc viện trợ.
Việt Nam: Sự ảnh hưởng từ Trung Cộng
Ngược lại, Việt Nam có vị thế địa chính trị đặc biệt, vừa hội nhập kinh tế toàn cầu, vừa duy trì chế độ toàn trị. Các đối tác lớn như Mỹ, Nhật, EU cần Việt Nam trong chiến lược kiềm chế Trung Quốc và chuỗi cung ứng toàn cầu, nên thường tránh gây áp lực nhân quyền quá mạnh. Sự dung dưỡng này giúp chế độ Cộng Sản Việt Nam duy trì bộ máy kiểm soát xã hội mà không phải trả giá lớn trên trường quốc tế.
Tóm lại, tuy Nepal và Việt Nam cùng chia sẻ thực trạng tham nhũng trầm trọng, nhưng chính trị, kinh tế, xã hội và ký ức đã định hình hai phản ứng khác biệt nhau. Ở Nepal, nghèo đói, thất nghiệp, và một hệ thống dân chủ hỗn loạn đã đẩy giới trẻ ra đường phố. Ở Việt Nam, sự kết hợp giữa kiểm soát toàn trị, sự sợ hãi và tự “giải phóng”, tìm lối thoát cá nhân đã khiến thế hệ gen Z phân tán thay vì tập hợp.
Tuy nhiên, “cam chịu” không có nghĩa là vĩnh viễn. Thế hệ Z Việt Nam đang ngày càng tiếp xúc với thế giới dân chủ qua Internet và du học. Khi những lối thoát cá nhân trở nên bế tắc, suy thoái, bất công, bất bình đẳng gia tăng, hoặc không còn cơ hội rời bỏ đất nước, tự giải phóng, tìm lối thoát cho cá nhân nữa, thì ắt nhu cầu thay đổi tập thể sẽ phải bùng nổ. Sự kìm nén quá lâu thì sự bùng nổ càng dữ dội.
Khi ấy, câu hỏi không còn là “nếu”, mà là “khi nào” thế hệ gen Z Việt Nam dám bước ra khỏi “bong bóng an toàn” để tìm một giải pháp chung. Dĩ nhiên, không có giải pháp nào dành cho sự tồn tại của chế độ Cộng Sản độc tài cả.
Hoa Thịnh Đốn, ngày 10 Tháng Chín 2025
Đặng Đình Mạnh
MANHATTAN, New York (NV) – Cảnh sát hôm Thứ Tư, 10 Tháng Chín, bắt được nghi can sát hại một cặp vợ chồng ngoài 70 tuổi ở New York City rồi phóng hỏa đốt nhà, theo hãng tin AP.
Sở Cảnh Sát New York (NYPD) lần ra tung tích nghi can Jamel McGriff tại trung tâm Manhattan trong một cuộc truy lùng đặc biệt. Nghi can được phóng thích theo lệnh quản chế vì tội cướp bóc hàng loạt cấp độ một, bà Jessica Tisch, cảnh sát trưởng NYPD, cho biết trên X.
Cảnh sát lần ra tung tích nghi can McGriff nhờ thẻ tín dụng của các nạn nhân. Nghi can bị bắt giữ khoảng 5 giờ 40 phút chiều và tới tối Thứ Tư vẫn chưa bị buộc tội, một cảnh sát viên cho biết.
“Xin hết lòng cám ơn các thám tử lão luyện và những cảnh sát tài ba nhất sau nỗ lực theo dõi và bắt giữ kẻ phạm tội bạo lực,” bà Tisch viết trên X.
“Đây là một vụ sát nhân làm chết hai mạng người, cướp của và đốt phá kinh hoàng,” bà Tisch cho biết.
Cảnh sát tìm ra thi thể của ông Frank Olton, 76 tuổi, và bà Maureen Olton, 77 tuổi khoảng 3 giờ 30 phút chiều Thứ Hai, chừng 20 phút sau khi một đoạn phim an ninh cho thấy nghi can McGriff lảng vảng gần nhà hai nạn nhân ở Queens.
Con trai của vợ chồng Olton, một nhân viên y tế Sở Cứu Hỏa New York (FDNY), nhận được tin tức về vụ hỏa hoạn từ hệ thống báo động và lập tức ứng cứu, cảnh sát cho biết. Ông Frank Olton bị trói vào một cây cột trong tầng hầm với nhiều vết đâm, còn bà Maureen Olton thì bị phỏng nặng ở tầng một trong căn nhà, theo cảnh sát.
Bà Tisch cho biết trong một buổi họp báo hôm Thứ Ba rằng nghi can đi từng nhà trong khu Bellerose ở Queens để nhờ sạc điện thoại giùm. Đoạn phim an ninh cho thấy nghi can tới nhà nạn nhân khoảng 10 giờ 18 phút sáng, và ông Frank Olton cho nghi can vào bên trong, bà Tisch cho biết thêm. Nghi can vào nhà qua cửa sau và ở trong nhà gần năm giờ đồng hồ.
Cảnh sát cho biết nghi can McGriff đang được phóng thích theo lệnh quản chế sau khi thọ án 16 năm tù vì tội cướp bóc. Không những thế nghi can còn bị truy nã vì hai vụ cướp ở Manhattan vào mùa Hè này.
Tháng Mười Một, 2024, nghi can không chịu ghi danh vào danh sách tội phạm tình dục, bà Tisch cho biết. (TTHN) [qd]
