Mất trí nhớ sau khi gây mê

BS. Hồ Ngọc Minh

(Hình minh họa: Niklas Halle'n/AFP/Getty Images)

LTS: Bác Sĩ Hồ Ngọc Minh được biết trong cộng đồng người Việt nhiều năm qua với chuyên khoa về hiếm muộn, vô sinh, và lựa chọn trai gái theo ý muốn. Ông đã từng làm nghiên cứu về bệnh hiếm muộn, và các bệnh ung thư của phụ nữ tại National Cancer Institute trực thuộc National Institutes of Health. Bác Sĩ Minh là Board Certified về Obstertrics, Gynecology và Reproductive Endocrinology Infertility. Phòng mạch tọa lạc trong khuôn viên bệnh viện Fountain Valley, tại 11180 Warner Ave., Suite 465, Fountain Valley, CA 92708. Số phone liên lạc: (714) 429-5848, trang nhà: www.bacsihongocminh.com.

Một số bệnh nhân, nhất là người cao tuổi có thể dễ bị mất trí nhớ sau khi mổ, triệu chứng tương tự như người bị bệnh Alzheimer thời kỳ sớm. Nghĩa là, họ hay quên chuyện linh tinh, những chi tiết nhỏ, và hỏi đi hỏi lại chuyện đã hỏi nhiều lần.

Tình trạng mất trí nhớ sau khi gây mê để giải phẫu được gọi là Postoperative Cognitive Dysfunction (POCD), một tình trạng thường hay xảy ra cho nhiều người, nhất là người cao tuổi.

Một số bệnh nhân POCD có vấn đề về trí nhớ, số khác mất khả năng làm nhiều chuyện cùng một lúc, làm việc không theo một trật tự rõ ràng, đầu đuôi lẫn lộn, và không thể học hay thu thập thêm được điều gì mới lạ.

Thật ra, không một bệnh nhân nào có triệu chứng giống nhau cả, mỗi người là một tập hợp của các triệu chứng khác biệt. Triệu chứng thường bộc phát bất ngờ nhiều ngày hay nhiều tuần sau cuộc giải phẫu. Đa số mọi trường hợp, đây chỉ là tình trạng tạm thời và sẽ qua khỏi sau vài ba tháng. Tuy nhiên, một số bệnh nhân, tình trạng có thể kéo dài nhiều tháng, hay cả năm.

Hiện tại có nhiều câu hỏi hay nghi vấn về tình trạng mất trí nhớ này. Làm thế nào để đo lường được mức độ lãng trí? Đây có phải là một triệu chứng, một bệnh độc lập hay có liên hệ đến một sô bệnh thần kinh khác? Bệnh này có thể ngăn ngừa trước hay chữa trị hữu hiệu không? Bệnh này có khác biệt với tình trạng mất trí nhớ của người già khi tuổi càng cao hay không?

Không ít bệnh nhân hay người thân trong gia đình của bệnh nhân từng than phiền là sau khi mổ dễ bị quên, khó tập trung tư tưởng, hay không còn được như xưa và tâm tính thay đổi. Tuy vậy, đây chỉ là những nhận xét chung chung. Để chứng minh trình trạng, có thể phải dùng một số thử nghiệm về tâm thần trước và sau khi mổ để so sánh. Hiện tại có những thử nghiệm được đề ra và cho thử một tuần trước rồi đem so sánh với ba tháng sau khi mổ. Các thử nghiệm này dựa trên những tiêu chuẩn được quy định rõ ràng chứ không phải là những nhận xét mơ hồ chung chung.

Tình trạng mất trí nhớ sau khi mổ được ghi nhận và nghiên cứu từ 20 năm trước, và những ca mất trí nhớ vì gây mê được tường trình từ 100 năm trước.

Một nghiên cứu vào năm 1999 cho biết trong số những bệnh nhân trên 60 tuổi thì có 25.8% bị giảm mất trí nhớ một tuần sau khi mổ và 9.9% mất trí nhớ 3 tháng sau khi mổ.

Hai năm sau đó, một nghiên cứu khác từ trường Đại học Y Khoa Duke cho biết, 53% bệnh nhân sau khi mổ tim đã bị giảm mất trí nhớ ngay sau khi xuất viện, 36% sau 6 tuần, 24% sau 6 tháng, và 42% sau 5 năm.

Một nghiên cứu khác từ trung tâm giải phẫu thần kinh thuộc trường Đại Học Y khoa Mount Sinai ở New York cho biết, hơn 30% bệnh nhân trên 55 tuổi bị giảm mất hiệu suất của hệ thần kinh, ba tháng sau khi bị gây mê vì bất cứ loại giải phẫu nào.

Mặc dù tình trạng giảm mất trí nhớ có thể xảy ra cho nhiều bệnh nhân trẻ tuổi hơn, nhưng hầu hết bệnh nhân là người cao tuổi, trình độ học vấn thấp và đã có vấn đề về trí nhớ hay khả năng tư duy trước khi mổ. Bệnh nhân trên 60 dễ bị mất trí nhớ gấp đôi so với bệnh nhân trẻ tuổi hơn. Tình trạng có khi ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống, thận chí cả tuổi thọ sau khi mổ.

Các nhà nghiên cứu đã thẩm định tầm ảnh hưởng của thuốc gây mê, mức độ và thời gian gây mê đến nguy cơ của bệnh POCD. Người ta cũng điều tra về mức độ thay đổi của liều lượng máu chạy lên não trong khi gây mê. Cho đến nay, không có một kết luận nào rõ ràng cả.

Thế thì, nguyên nhân nào đưa đến tình trạng mất trí nhớ sau khi gây mê? Có phải vì thuốc gây mê hay vì chính cuộc giải phẫu? Nhiều bằng chứng hiện nay cho thấy không phải vì thuốc gây mê mà là vì stress gây ra khi phải mổ và chính vì căn bệnh đưa đến cuộc mổ.

Stress trong đời sống cũng có thể làm cho người ta mất trí nhớ. Tương tự như thế, khi mổ, stress có thể làm cho tế bào bị viêm, gọi là inflammation. Khi bệnh nhân trẻ tuổi, sự viêm này không ảnh hưởng đến não bộ, nhưng người cao tuổi mức độ phòng chống, bảo vệ não yếu kém hơn, do đó tế bào thần kinh dễ bị viêm sưng vì stress.

Vấn đề ở đây, nếu phải mổ để chữa bệnh thì không còn một lựa chọn nào khác. Tuy nhiên, nếu biết hiện tượng mất trí nhớ vì stress do cuộc mổ đưa để mà chuẩn bị, đề phòng giảm stress thì có thể giảm bớt nguy cơ. Mặc khác có thể lựa chọn những phương pháp mổ ít kéo dài thời gian hơn, hoặc những phương pháp chữa trị khác mà không cần phải mổ. Cuối cùng trước khi đi mổ, nên chuẩn bị thu xếp những chuyện cần làm, hay nhờ người thân lo dùm để lỡ sẽ quên và do vậy giảm bớt stress.

Copyright © 2018, Người Việt Daily News

Lưu ý: Để mở âm thanh, xin bấm vào nút muted icon imagephía góc phải bên dưới của khung video.

Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Texas: Bắt linh mục ‘sờ soạng phụ nữ khi làm phép bí tích’

Một linh mục Công Giáo ở tiểu bang Texas vừa bị bắt hôm Thứ Năm sau khi bị một phụ nữ tố cáo là đã sờ soạng trong khi làm các phép bí tích.

Thổ Nhĩ Kỳ nhất định mua hệ thống hỏa tiễn S-400 của Nga

Tổng Thống Thổ Nhĩ Kỳ, ông Tayyip Erdogan, hôm Chủ Nhật lên tiếng khẳng định rằng quốc gia này sẽ không hủy bỏ việc mua hệ thống S-400.

OCTA kỷ niệm 25 năm cung cấp dịch vụ xe điện Metrolink

Sáng Thứ Bảy, 23 Tháng Ba, (OCTA) tổ chức kỷ niệm 25 năm phục vụ cộng đồng bằng hệ thống tàu điện Metrolink tại cổng trước của nhà ga Anaheim Station (Artic).

Ba Lan: Thiếu hụt nhân lực, nhiều công ty dùng robot

video
Do nguồn lao động bị thiếu hụt trầm trọng, nhiều công ty ở Ba Lan đang thuê robot làm những công việc nhàm chán mà con người không muốn làm.

Cầu thủ Lee Nguyễn ra mắt đồng phục Việt ngữ của LAFC với cộng đồng Việt Nam

Rất nhiều người hâm mộ đến trước nhà hàng The Boiling Crab ở Garden Grove để dự buổi ra mắt đồng phục Việt ngữ của cầu thủ Lee Nguyễn.

Bộ Tư Pháp Mỹ: Ủy ban tranh cử 2016 của TT Trump ‘không thông đồng với Nga’

Cuộc điều tra của Điều Tra Viên Đặc Biệt Robert Mueller không tìm thấy chứng cớ gì cho thấy ủy ban tranh cử của Tổng Thống Donald Trump "thông đồng hay phối hợp" với Nga để ảnh hưởng tới cuộc bầu cử tổng thống năm 2016.

Bắt giam Trương Duy Nhất nhưng sao không dám công bố?

Dường như toàn bộ chính thể độc đảng ở Việt Nam đã quyết tâm chọn thái độ im lặng vì không cơ quan nào chịu lên tiếng và dám lên tiếng vụ “bắt cóc Trưng Duy Nhất”...

FDA báo động về ‘độn ngực’

Thủ phạm tạo đau khớp và suy nhược cho quý bà có vẻ là sản phẩm độn ngực (những túi silicone chứa chất silicone lỏng hoặc chứa nước mặn) được độn vào vú phụ nữ, với mục đích thẩm mỹ.

Bắc California: Hàng chục chiếc xe đụng nhau trên xa lộ, nhiều người bị thương

Một đứa trẻ bị thương tích trầm trọng cùng mấy người khác cũng bị thương hôm Thứ Bảy sau khi xảy ra hai vụ đụng xe cách nhau chẳng bao lâu

Dịch tả heo Phi Châu lan tới 20 tỉnh, Việt Nam lo chặn dịch từ Cambodia

Không những lo chặn dịch từ các tỉnh phía bắc lấn qua miền Trung rồi tới miền nam, nhiều địa phương còn phải lo đối phó với dịch tả heo Phi Châu từ bên Cambodia đổ vào.