DUBAI, Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất (NV) – Thủ lãnh al-Qaida chi nhánh Yemen đã chết, nhóm dân quân loan báo tối Chủ Nhật, 10 Tháng Ba nhưng không thông tin chi tiết, theo hãng tin AP.
Khalid al-Batarfi bị chính phủ Hoa Kỳ treo thưởng $5 triệu cho ai bắt được ông ta vì cầm đầu al-Qaida ở Bán Đảo Ả Rập trong nhiều năm, làm hắn bị cầm tù, và được tự do từ một cuộc vượt ngục và cai quản các lực lượng ở Yemen trong bối cảnh cuộc chiến khốc liệt diễn ra tại quốc gia này.
Mặc dù được cho là suy yếu trong những năm gần đây do đấu đá nội bộ và người ta ngờ vực rằng Mỹ tổ chức các cuộc không kích bằng máy bay không người lái trừ khử các thủ lãnh của nhóm này, được biết đến với danh xưng viết tắt AQAP, từ lâu bị coi là thế lực nguy hiểm nhất của tổ chức cực đoan vẫn hoạt động sau cái chết của kẻ khủng bố sáng lập, Osama bin Laden.
Al-Qaida công bố một đoạn phim cho thấy al-Batarfi được quấn trong tấm vải liệm màu trắng cùng lá cờ đen trắng của al-Qaida.
Các chiến binh không thông tin chi tiết về nguyên nhân dẫn tới cái chết của thủ lãnh này và không có dấu hiệu thương tích rõ ràng nào trên gương mặt của ông. Al-Batarfi được cho là đang ở tuổi tứ tuần.
Tổ Chức Tình Báo SITE loan báo về cái chết vào đêm trước tháng Ramadan, tháng ăn chay linh thiêng của tín đồ Hồi Giáo, tại Yemen thời gian này sẽ bắt đầu vào Thứ Hai, 11 Tháng Ba.
Trong thông báo, SITE cho biết Saad bin Atef al-Awlaki sẽ tiếp quản vị trí lãnh đạo. Hoa Kỳ treo phần thưởng $6 triệu cho cái mạng của al-Awlaki, nói rằng al-Awlaki “công khai kêu gọi các cuộc tấn công chống lại Hoa Kỳ và đồng minh của quốc gia này.”
Hang ổ của al-Qaida ở Yemen được Washington coi là thế lực nguy hiểm nhất của mạng lưới khủng bố từ lúc vụ đánh bom bằng phi cơ thương mại bùng nổ trên bầu trời nước Mỹ hồi năm 2009. Tổ chức al-Qaida nhận trách nhiệm về vụ tấn công chết chóc năm 2015 ở Paris nhắm vào tuần báo châm biếm Charlie Hebdo của Pháp. Nhưng hoạt động ở ngoại quốc của al-Qaida lại suy yếu trong những năm gần đây.
“Mặc dù yếu đi nhưng AQAP vẫn là tổ chức khủng bố mạnh mẽ nhất ở Yemen với ý định bành trướng các hoạt động trong khu vực và còn hơn cả như vậy,” phúc trình gần đây của Liên Hiệp Quốc về al-Qaida cho biết
Số liệu cung cấp cho Liên Hiệp Quốc cho thấy toàn bộ lực lượng của AQAP rơi vào khoảng từ 3,000 tới 4,000 chiến binh đang hoạt động và tính luôn cả lực lượng trừ bị. Nhóm này hốt bạc từ cướp nhà băng và các cửa hàng đổi ngoại tệ, cũng như buôn lậu võ khí, in tiền giả và các hoạt động bắt cóc tống tiền, theo Liên Hiệp Quốc.
Al-Batarfi đảm nhận vị trí cầm đầu chi nhánh Yemen vào Tháng Hai 2020. Ông tiếp bước thủ lãnh Qassim al-Rimi, bị giết vì một đợt không kích bằng máy bay không người lái của Hoa Kỳ do Tổng Thống lúc bấy giờ là Donald Trump ra lệnh. Al-Rimi nhận trách nhiệm về vụ tấn công năm 2019 tại Căn Cứ Không Quân Hải Quân Hoa Kỳ Pensacola, trong đó một thiếu sinh quân phi công người Ả Rập Saudi hạ sát ba thủy thủ Hoa Kỳ.
Dưới thời al-Batarfi, AQAP càng sa lầy hơn dưới ảnh hưởng của chiến binh al-Qaida Saif al-Adl, hiện được cho là thủ lãnh nhóm chiến binh sau khi giết chết Ayman al-Zawahiri trong một cuộc tấn công bằng máy bay không người lái của Mỹ tại Afghanistan vào năm 2022. Điều đó xảy ra khi Yemen bị kẹp trong cuộc chiến giữa dân quân Houthi, lực lượng nắm giữ thủ đô Sanaa và liên minh do Ả Rập Saudi dẫn đầu ủng hộ chính phủ lưu vong của Yemen đóng quân tại Aden.
“Từ năm 2020, Saif al-Adel có thể thuyết phục al-Batarfi về cách hoạch định chiến lược của mình, đó là tập trung vào đối đầu với các quốc gia Tây Phương và đồng minh của họ ở Yemen – gồm có liên minh do Ả Rập Saudi dẫn đầu, với chính phủ tọa lạc tại Aden, Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất và đồng minh của họ – thay vì đối đầu với phong trào Houthi do Iran chống lưng,” phúc trình năm 2023 của Trung Tâm Nghiên Cứu Chiến Lược Sanaa chỉ ra.
Al-Adel được cho là đang ở Iran, như một phần của sự hiện diện lâu đời của al-Qaida tại Cộng Hòa Hồi Giáo. Điều đó bị Tehran phủ nhận từ lâu nhưng lại rành rành trong các tài liệu thu được từ cuộc đột kích của Mỹ ở Pakistan năm 2011 nhằm tiêu diệt bin Laden, kẻ dàn dựng vụ tấn công ngày 11 Tháng Chín năm 2001 tại Hoa Kỳ.
Sự thân thiết giữa Al-Batarfi và al-Adel làm nội bộ AQAP lục đục, các chuyên gia cho biết. Tuy nhiên, người ta cũng chứng kiến al-Qaida được trang bị máy bay không người lái có bom – thứ mà lực lượng Houthi hiện sử dụng để khai hỏa vào hoạt động vận chuyển ở Biển Đỏ trong bối cảnh cuộc chiến giữa Israel và Hamas ở Dải Gaza.
Lịch sử và gia phả theo kiểu bộ lạc của Yemen từ lâu chứng kiến các liên minh thay đổi nhanh chóng, điều mà cố Tổng Thống kiên cường Ali Abdullah Saleh ví như “nhảy nhót trên đầu rắn.”
Al-Batarfi, sinh ra ở Riyadh, Ả Rập Saudi, tới Afghanistan vào năm 1999 và sánh vai chiến đấu cùng Taliban trong cuộc xâm lược do Hoa Kỳ dẫn đầu. Ông gia nhập AQAP vào năm 2010 và cầm đầu lực lượng tiếp quản tỉnh Abyan của Yemen, theo Hoa Kỳ. (TTHN)
