PARIS, Pháp (NV) – Châu Âu đang đối mặt với một trong những đợt nắng nóng nguy hiểm nhất từng được ghi nhận, khi nhiệt độ vượt 40 độ C (khoảng 104 độ F) tại một số nơi, hàng chục người thiệt mạng, trường học phải đóng cửa, các sự kiện ngoài trời bị hủy, đường sá và đường sắt bị hư hại, trong lúc đợt nóng lan từ Tây Âu về phía đông, hướng sang Đức, Đan Mạch, Ba Lan, trung tâm Châu Âu và vùng Balkans.
Theo Reuters, từ vùng Scandinavia đến dãy Alps, người dân Châu Âu phải chịu điều kiện thời tiết oi bức bất thường trong ngày Thứ Bảy, 27 Tháng Sáu.
Đan Mạch ghi nhận nhiệt độ cao nhất trong lịch sử nước này, với mức 37 độ C ở khu vực phía bắc thành phố Aarhus, theo Viện Khí Tượng Đan Mạch. Đây là mức cao nhất kể từ khi Đan Mạch bắt đầu ghi nhận nhiệt độ vào năm 1874.
Tại Đức, cơ quan khí tượng quốc gia cho biết nhiệt độ 41.3 độ C được ghi nhận hôm Thứ Sáu gần thành phố Saarbruecken, sát biên giới Pháp. Đây là mức kỷ lục mới của Đức, dù số liệu còn được xem là sơ khởi. Các cảnh báo nắng nóng cực đoan được ban hành gần như trên toàn nước Đức trong ngày Thứ Bảy, với nhiệt độ phổ biến khoảng 36 độ C và một số nơi có thể lên đến 42 độ C.
Đợt nắng nóng này không chỉ là vấn đề thời tiết nhưng trở thành khủng hoảng y tế công cộng
Tại Pháp, Reuters cho biết hàng chục người, cả trẻ lẫn già, tử vong trong đợt nóng. Bác Sĩ Patrick Pelloux, một bác sĩ cấp cứu tại Paris và là chủ tịch hiệp hội bác sĩ phòng cấp cứu Pháp, nói với Reuters rằng trong vòng 24 giờ, có 55 ca tử vong trong hệ thống chăm sóc cấp cứu tại Paris. Ông nói con số này là “khổng lồ,” vì bình thường chỉ khoảng ba hoặc bốn ca trong cùng thời gian, và gọi đây rõ ràng là số tử vong tăng thêm do nắng nóng.
Bà Stephanie Rist, bộ trưởng y tế Pháp, cũng cảnh báo rằng đợt nóng sẽ để lại hậu quả về số người chết tăng thêm. Dù nhiệt độ tại một số nơi ở Pháp bắt đầu giảm, văn phòng thủ tướng Pháp cho biết áp lực đối với hệ thống y tế vẫn còn kéo dài và số người nhập viện có thể tiếp tục ở mức cao trong vài ngày.
Paris ghi nhận mức kỷ lục trong Tháng Sáu, với nhiệt độ 40.9 độ C hôm Thứ Tư. Nhà chức trách phải yêu cầu hủy những sự kiện lớn, trong đó có đại nhạc hội Solidays. Tại Bỉ, chương trình tái hiện trận Waterloo năm 1815, trận đánh dẫn đến thất bại và lưu đày của Napoleon Bonaparte, cũng bị hủy vì thời tiết khắc nghiệt.
Tại Anh, Met Office mở rộng báo động đỏ về nắng nóng tại phần lớn miền nam và miền đông sang ngày thứ ba. Nhiệt độ 36.9 độ C khiến kỷ lục ngày nóng nhất trong Tháng Sáu tại Anh bị phá trong ba ngày liên tiếp. Hàng trăm trường học phải đóng cửa. Các dịch vụ cấp cứu ở London cho biết số cuộc gọi xin trợ giúp tăng 50%. Cơ quan công lực cho biết một thiếu niên chết sau khi xuống một hồ nước ở miền trung nước này.
Hoà Lan cũng ban hành báo động đỏ gần như toàn quốc khi nhiệt độ có thể lên đến 40 độ C. Nhiều trường học phải đóng cửa. Ruby Prescott, 20 tuổi, một du khách từ New Zealand, nói với Reuters tại Rijksmuseum ở Amsterdam rằng cô đã chuẩn bị tinh thần cho thời tiết nóng, nhưng không ngờ “nóng đến mức này.”
Nắng nóng lộ rõ điểm yếu của hạ tầng Châu Âu
Tại Đức, mặt đường xa lộ A2 bị phồng, nứt và biến dạng trên nhiều làn xe. Gần Hamburg, một làn chính trên một trong những xa lộ đông xe nhất Đức phải đóng một phần sau khi nhựa đường bị nứt vì nhiệt độ cao. Deutsche Bahn, công ty đường sắt quốc gia Đức, cho phép hành khách hủy miễn phí các chuyến đường dài đến đầu tuần tới để giảm áp lực lên hệ thống. Một nhà khai thác khác, National Express, tạm ngưng một số chuyến tàu tại North Rhine-Westphalia trong chiều Thứ Bảy như biện pháp phòng ngừa.
Tại Thụy Điển, nhiệt độ cao làm cong đường ray, khiến một tàu hàng trật đường ray vào tối Thứ Năm và làm gián đoạn giao thông giữa Stockholm và Gothenburg. Áo cũng cảnh báo đường ray có thể bị biến dạng trong những ngày tới.
Ý chuẩn bị bước vào giai đoạn nguy hiểm khi Bộ Y Tế nước này ban hành báo động đỏ tại 18 thành phố, gồm Milan, Rome, Turin, Venice, Genoa, Florence và Bologna, cho hai ngày Thứ Bảy và Chủ Nhật. Nhiệt độ có thể lên đến 39 độ C. Tại Bolzano, trong vùng Alps của Ý, đêm Thứ Sáu là đêm Tháng Sáu nóng nhất từng được ghi nhận, khi nhiệt độ thấp nhất là 25.4 độ C.
Theo Reuters, phần lớn nhà cửa tại Bắc Âu vốn được xây dựng cho khí hậu lạnh hoặc ôn hòa, với mục tiêu giữ nhiệt bên trong, chứ không phải chống nóng. Dữ liệu mới nhất của International Energy Agency cho thấy chỉ khoảng 20% hộ gia đình tại Châu Âu có máy lạnh. Vì vậy, khi nhiệt độ tăng lên mức của các vùng khí hậu nóng hơn, nhà ở, trường học, bệnh viện và hệ thống giao thông đều rơi vào thế bị động.
Giới khoa học cho rằng hiện tượng thời tiết này được thúc đẩy bởi “Omega block,” tức một mô hình khí quyển giữ một khối khí nóng khổng lồ nằm yên trên một khu vực trong thời gian dài, trong khi không khí mát hơn bị đẩy ra ngoài rìa. Reuters Climate Monitor cho biết đợt nóng này đẩy nhiệt độ tại một số nơi cao hơn trung bình mùa đến 18 độ C.
Điểm đáng lo nhất không chỉ là nhiệt độ ban ngày, mà là nhiệt độ ban đêm. Các chuyên gia khí hậu cho biết tại nhiều nơi, nhiệt độ ban đêm không xuống dưới 22 độ C, khiến cơ thể con người không có thời gian phục hồi sau một ngày chịu nóng. Đây là yếu tố có thể làm tăng số ca tử vong, đặc biệt trong nhóm người cao tuổi, người có bệnh nền, trẻ em, người sống trong nhà không có máy lạnh, và những người phải làm việc ngoài trời.
Nguyên nhân từ biến đổi khí hậu
Các nhà khoa học cho rằng đợt nắng nóng phá kỷ lục hiện nay là do biến đổi khí hậu, do con người gây ra, và nhiệt độ ban đêm ngột ngạt trong tuần này trở nên có khả năng xảy ra cao gấp 100 lần so với chỉ hai thập niên trước.
Nhìn từ góc độ xã hội và chính sách công, đợt nắng nóng tại Châu Âu cho thấy khủng hoảng khí hậu không còn là cảnh báo xa xôi.
Hiện tượng này đang chạm vào từng lớp của đời sống: từ phòng cấp cứu, trường học, nhà ga, xa lộ, nông trại, đến các lễ hội văn hóa ngoài trời. Một lục địa vốn quen với mùa hè ôn hòa nay phải đối diện thực tế mới: nắng nóng cực đoan không chỉ làm người dân khó chịu, mà có thể giết người, làm tê liệt hạ tầng, và buộc các chính phủ phải thiết kế lại cách bảo vệ dân chúng trước khí hậu đang thay đổi. (MPL) [dt]
