SIEM REAP, Campuchia (NV) – Trong vòng 50 năm kể từ khi cuộc Chiến Tranh Việt Nam kết thúc với vùng Đông Nam Á đầy rẫy tàn tích chiến tranh, viện trợ ngoại quốc từ Hoa Kỳ đã liên tục tài trợ cho việc rà phá bom mìn và những đạn dược chưa nổ, nguồn tin Đài NBC News hôm Thứ Bảy, 15 Tháng Hai, cho hay.
Công trình cứu mạng đó hiện đang lâm nguy sau khi chính quyền Trump ra lệnh đình chỉ tất cả viện trợ ngoại quốc trong 90 ngày, dẫn đến việc các quốc gia trong khu vực phải quay sang các đối thủ của Mỹ, như Trung Quốc chẳng hạn, để lấp đầy khoảng trống tài trợ.
Hôm Thứ Năm, một thẩm phán Hoa Kỳ đã ra lệnh cho chính quyền Trump tạm thời khôi phục nguồn viện trợ nước ngoài mặc dù ông không phản bác mục tiêu chính của lệnh hành pháp này.
Charles Ray, cựu đại sứ Mỹ tại Campuchia, phát biểu: “Nếu chúng ta muốn trở thành quốc gia mà chúng ta thường tuyên bố là một tấm gương sáng cho phần còn lại của thế giới thì đây không phải là tấm gương mà chúng ta muốn trưng ra.”
Trong bữa ăn trưa trên bãi mìn nắng cháy tại tỉnh Siem Reap ở phía Tây-Bắc Campuchia, ông Bill Morse, một sĩ quan quân đội Hoa Kỳ trong Chiến Tranh Việt Nam, đã nói về việc đồng sáng lập Quỹ Cứu Trợ Bom Mìn và hơn 20 năm gây quỹ cho nhóm rà phá bom mìn tại Campuchia. “Khi chiến tranh kết thúc, chúng tôi không quan tâm đến bất kỳ sự việc nào khác mà chỉ quyết tâm không tái phạm hành động cái đặt bom mìn khắp nơi nữa,” ông Morse nói. “Tôi đến đây vì, lúc còn nhỏ, mẹ tôi thường bảo tôi phải tự dọn dẹp những gì mình bày ra lung tung.”
Nhưng trong lịch sử thì nước Mỹ đã làm điều đó tại nhiều nơi trên chiến trường Đông Nam Á. Hồi năm 2022, cơ quan Kiểm Định Bom Mìn và Bom Chùm đã xếp hạng Hoa Kỳ là nhà tài trợ hàng đầu cho “hoạt động cài đặt bom mìn” tai Việt Nam và Lào và chỉ đứng sau Nhật về thành tích đó tại Camphchia.
Cả Campuchia và Lào đều bị lôi kéo vào Chiến Tranh Việt Nam, dẫn đến các cuộc xung đột tại cả hai nước đó khiến khu vực này bị nguy hiểm nặng nề vì bom mìn và các loại võ khí khác. Bom thả từ trên không và bom chùm chiếm phần lớn trong số khối lượng bom mìn chưa phát nổ tại cả hai nước.
Trong Chiến Tranh Việt Nam, người ta ước tính Mỹ đã thả 500,000 tấn bom xuống Campuchia và hơn 2 triệu tấn xuống Lào. Sau khi chiến tranh kết thúc năm 1975, Việt Nam đã ghi nhận hơn 100, 000 người bị thương vong do bom mìn chưa nổ, trong đó gần 40,000 người bị thiệt mạng.
Ở Lào, người ta ước tính có khoảng 22,000 nạn nhân của loại bom chưa nổ, và gần một nửa trong số đó đã thiệt mạng.
Tại Campuchia, tính từ năm 1979 đến năm 2024, bom mìn và đạn dược chưa nổ đã sát hại gần 20.000 người và làm bị thương hơn 45.000 người khác.
Tháng trước, hai nhân viên rà phá bom mìn thuộc Trung Tâm Giải Quyết Bom Mìn Campuchia do chính phủ điều hành đã thiệt mạng vì một quả mìn chống chiến xa gần biên giới Thái Lan-Campuchia. (TTHN)
