RIYADH, Saudi Arabia (NV) – Saudi Arabia đang đối mặt với một nghịch lý kinh tế khi giá dầu tăng mạnh do chiến tranh Iran, nhưng chính quốc gia phụ thuộc vào dầu mỏ này lại lo ngại mức giá quá cao có thể gây tổn hại lâu dài cho nền kinh tế toàn cầu và nhu cầu năng lượng.
Theo nhật báo Wall Street Journal dẫn một báo cáo ngày Thứ Năm, 19 Tháng Ba, giới chức Saudi Arabia dự báo giá dầu có thể vượt qua mức $180/thùng nếu tình trạng chiến cuộc tiếp diễn làm gián đoạn nguồn cung dầu hoả toàn cầu kéo dài sau Tháng Tư.
Cuộc xung đột tại Trung Đông đang làm rung chuyển thị trường năng lượng toàn cầu. Các cuộc tấn công vào cơ sở hạ tầng dầu khí tại Qatar, Saudi Arabia và các tuyến vận chuyển qua eo biển Hormuz, nơi chiếm khoảng 20% lưu lượng dầu thế giới, đã khiến nguồn cung bị sụt giảm nghiêm trọng.
Giá dầu Brent tăng vọt lên khoảng $119/thùng và tăng gần 50% kể từ khi chiến sự bắt đầu vào cuối Tháng Hai. Giới chức Saudi cho rằng nếu tình hình không được kiểm soát, giá một thùng dầu thô có thể nhanh chóng leo lên $150, rồi $165, và thậm chí đạt mốc $180 trong vài tuần tới.
Tuy nhiên, điều đáng chú ý là Saudi Arabia, quốc gia có ngân sách phụ thuộc lớn vào xuất cảng dầu, lại không xem đây là tín hiệu tích cực. Theo các chuyên gia, mức giá quá cao có thể kích hoạt suy thoái kinh tế toàn cầu hoặc khiến người tiêu dùng và doanh nghiệp giảm mạnh nhu cầu sử dụng nhiên liệu.
Tại Mỹ, tác động bất ổn nguồn dầu hoả vì cuộc chiến Iran bắt đầu lan rộng. Giá xăng trung bình tăng lên gần $3.88/gallon, trong khi giá diesel vượt qua mức $5/gallon, khiến làm tăng chi phí vận tải và sản xuất.
Ông Jerome Powell, chủ tịch Ngân Hàng Trung Ương Mỹ, cảnh báo rằng chi phí dầu hoả tăng sẽ gây áp lực lạm phát và làm suy yếu tăng trưởng kinh tế.
Các chuyên gia cũng lưu ý rằng khi giá dầu vượt khoảng $150/thùng, người tiêu dùng có xu hướng thay đổi hành vi tiêu xài như giảm đi lại, cắt bớt chi tiêu, và chuyển sang các giải pháp tiết kiệm năng lượng. Đây là dấu hiệu của hiện tượng “phá hủy nhu cầu” khi giá cao khiến thị trường tự thu hẹp.
Giá dầu tăng – thoạt nhìn – luôn được xem là “tin vui” cho những quốc gia sống bằng dầu như Saudi Arabia. Nhưng lịch sử cung ứng dầu hoả thế giới cho thấy khi giá đạt đỉnh cao quá nhanh thường là khởi đầu của một cú rơi dài.
Người Saudi hiểu điều đó hơn ai hết.
Một nền kinh tế phụ thuộc vào dầu không sợ giá thấp bằng việc mất đi người mua. Và khi giá dầu chạm ngưỡng $150–$180/thùng, vấn đề không còn là lợi nhuận, mà là sự thay đổi hành vi của cả thế giới. Người tiêu dùng thắt lưng buộc bụng. Doanh nghiệp cắt giảm sản xuất. Các quốc gia tăng tốc chuyển sang năng lượng xanh thay thế.
Đây không phải là chu kỳ cung ứng mà đó là sự chuyển dịch cấu trúc kinh tế năng lượng.
Nguy hiểm hơn, mức giá cao trong bối cảnh chiến tranh còn đặt Saudi vào thế khó về chính trị khi bị nhìn như kẻ hưởng lợi từ khủng hoảng. Điều này có thể làm suy yếu vị thế của họ trong dài hạn, đặc biệt khi các nền kinh tế lớn tìm cách giảm phụ thuộc vào dầu Trung Đông.
Nói cách khác, giá dầu càng cao, tương lai của dầu càng bị đe dọa.
Và nghịch lý lớn nhất là trong biến động nguồn dầu hoả hiện nay là một cuộc chiến có thể làm giàu trong ngắn hạn nhưng lại phá hủy chính thị trường nuôi sống những quốc gia dựa vào loại nhiên liệu hóa thạch này. (MPL) [kn]
