BANGKOK, Thái Lan (NV) – Một thế hệ công dân trẻ mới xuất hiện nhưng trở thành nhóm cử tri quan trọng nhất trong các cuộc bầu cử, đó là điều xảy ra tại Thái Lan hôm Chủ Nhật, 14 Tháng Năm, khi lá phiếu của các cử tri thế hệ Millennial và Gen Z đem đến một kết quả bất ngờ, nếu không muốn nói là xoay chuyển cục diện chính trị nước này, theo báo Washington Post.
Đảng Tiến Lên theo đường lối cấp tiến với nhà lãnh đạo Pita Limjaroenrat, một doanh nhân 42 tuổi, từng học tại một đại học danh giá trong nhóm Ivy League Mỹ, đạt được thành công lớn trong cuộc bầu cử vừa qua, đứng đầu với 152 ghế trong hạ viện 500 ghế.
Xếp thứ nhì với 141 ghế là đảng Pheu Thai do bà Paetongtarn Shinawatra, 36 tuổi, con gái cựu Thủ Tướng Thaksin Shinawatra, lãnh đạo.
Cả hai đảng đối lập này đều giành được số phiếu cao hơn rất nhiều so với 36 ghế dự đoán của đảng do Thủ Tướng Prayuth Chan-ocha lãnh đạo. Ông này vốn là một tướng lãnh quân đội đã tiếm quyền sau cuộc đảo chính năm 2014 và tiếp tục nhiệm kỳ bằng một đợt bầu cử gây tranh cãi năm 2019.
Kết quả cuộc bỏ phiếu hôm Chủ Nhật, 14 Tháng Năm, gửi một thông điệp rõ ràng đến quân đội. Đó là giới trẻ đang muốn loại bỏ sự thống trị của quân đội trong chính trị, một “chướng ngại vật” khiến nền dân chủ của Thái Lan bị gián đoạn.
Nếu đảng Tiến Lên, Pheu Thai và một số đảng nhỏ khác liên minh, họ có thể nắm giữ đến 60% ghế trong hạ viện Thái Lan. Tuy nhiên như vậy vẫn chưa đủ để lật đổ ông Prayuth và phe quân sự.
Bởi vì theo các quy tắc được thiết lập bởi chính phủ do quân đội hậu thuẫn, việc chọn thủ tướng sẽ dựa trên 500 ghế trong hạ viện và 250 ghế Thượng Viện, tức là phải giành được ít nhất 376 phiếu. Trong khi đó 250 ghế ở Thượng Viện không phải do bầu cử mà tất cả đều do phe quân đội bổ nhiệm.
Thông thường Ủy Ban Bầu Cử sẽ có 60 ngày để kết luận chính xác số phiếu. Nhưng trong tuần trước, ông Itthiporn Boonprakong, chủ tịch ủy ban, cho rằng kết quả không chính thức đầy đủ sẽ được công bố trước vào ngày 19 Tháng Năm. Điều này khiến các phe đối lập lo lắng rằng bên phía cầm quyền hiện tại có thể gian lận phiếu bầu.
Trong bối cảnh này, ông Pita kêu gọi thượng viện tôn trọng mong muốn của đa số và sẽ tham gia quá trình lựa chọn thủ tướng một cách nghiêm túc, công bằng, chứ không phải làm bất ổn cho thể chế dân chủ mà họ đang muốn thúc đẩy.
Sự trỗi dậy của ông Pita và đảng Tiến Lên là một điểm uốn, phá vỡ thế giằng co giữa hai phe đối lập của Thái Lan, thứ dẫn đến cuộc đảo chính năm 2014. Đó là cuộc đụng độ không ngừng nghỉ giữa phe áo “đỏ,” phe dân túy do ông Thaksin và các đồng minh lãnh đạo, đại diện cho tầng lớp lao động thành thị và nông thôn nghèo; và phe áo “vàng,” những người cho rằng sự ổn định sẽ được bảo đảm bởi quân đội và chế độ quân chủ.
Đảng Tiến Lên chính là yếu tố mới phá vỡ được thế giằng co này.
Sự mong ước về một sự thay đổi chính trị xã hội triệt để của các cử tri trẻ tuổi ghi công rất lớn cho sự thành công của đảng Tiến Lên.
Trong lúc tranh cử, ông Pita cam kết đưa Thái Lan ra khỏi “nhiều thập niên lạc lối” khiến tăng trưởng kinh tế chậm; giúp Thái đa dạng hóa nền kinh tế, chứ không chỉ dựa vào du lịch; hứa hẹn chấm dứt nghĩa vụ quân sự và luật khi quân.
Ông Joshua Kurlantzick, chuyên gia trung tâm chiến lược Council on Foreign Relationsm, có trụ sở tại thành phố New York, nhận xét rằng Thái Lan là quốc gia duy nhất có mức thu nhập trung bình cao nhưng thường xuyên xảy ra các vụ đảo chính. Giới trẻ Thái cảm thấy mệt mỏi với nền kinh tế và chính trị được điều hành bởi vua và các tướng lĩnh.
Sự thất vọng này được thể hiện trong một đợt biểu tình lớn năm 2020. Và cuộc bầu cử hôm Chủ Nhật, 14 Tháng Năm đánh dấu một trong số ít những lần các phong trào phản kháng vì bị đàn áp có thể giành chiến thắng bằng bầu cử.
Tuy nhiên câu hỏi hiện nay là liệu ông Prayuth và đồng minh sẽ làm gì tiếp theo.
Hôm Thứ Ba, 16 Tháng Năm, khi được hỏi liệu có rút lui sau kết quả bầu cử hay không, ông Prayuth chỉ im lặng, không bình luận.
Trong khi đó, một số nhà phân tích nhận định rằng rất khó để quân đội che giấu kết quả bầu cử lần này. Bởi vì đây là một thất bại quá nặng nề của giới cầm quyền, đánh mất quá nhiều sự ủng hộ.
Ông Dan Slater, giám đốc Trung Tâm Weiser Về Các Nền Dân Chủ Mới Nổi ở đại học University of Michigan, nhận định rằng “chỉ cần nhìn sang nước láng giềng Myanmar, là Thái Lan sẽ thấy hậu quả tệ hại khi giới quân phiệt việc phớt lờ kết quả bầu cử dân chủ, và tham quyền cố vị bất chấp việc không được dân chúng ủng hộ.” (MPL) [kn]
