KABUL, Afghanistan (NV) – Khi thế giới chứng kiến Taliban trở lại nắm quyền vào Tháng Tám năm 2021, có hai chị em ở Kabul nằm trong số hàng triệu phụ nữ ở Afghanistan có thể trực tiếp cảm nhận được chế độ mới đang trói chặt vòng tay của họ, phóng sự do Đài BBC ghi nhận.
Họ quyết định không thể khoanh tay đứng nhìn quyền tự do của phụ nữ bị đàn áp, và bắt đầu bí mật vận dụng sức mạnh tiếng hát của mình để phản kháng.
Bản thân họ bị đặt vào tình thế hiểm nghèo tại một quốc gia nơi các nhạc sĩ có thể bị bắt giữ, họ bắt đầu phong trào ca hát trên mạng xã hội có tên Ngọn Đuốc Cuối Cùng (Last Torch).
“Chúng tôi sẽ hát bài này nhưng nó có thể làm cho chúng tôi phải trả giá bằng mạng sống,” một trong hai chị em nói trong đoạn phim được ghi lại trước khi cất tiếng hát.
Ca khúc được phát hành vào Tháng Tám năm 2021, chỉ vài ngày sau khi Taliban tiếp quản và nhanh chóng lan truyền trên Facebook và WhatsApp.
Dầu chưa qua trường lớp về âm nhạc, hai chị em – đội khăn trùm đầu để che giấu danh tánh – lại trở thành một hiện tượng âm nhạc.
“Cuộc chiến của chúng tôi nhen nhóm ngay dưới trướng Taliban nhưng sẽ chống lại Taliban,” Shaqayeq (không phải tên thật của cô), là người em trong hai chị em, cho biết.
“Trước khi Taliban cai trị, chúng tôi chưa từng sáng tác một khổ thơ nào. Đây là động lực mà Taliban tạo ra cho chúng tôi.”
Sau khi tái chiếm quyền lực, Taliban chỉ mất chưa đầy 20 ngày để thực hiện kế hoạch độc tài với Afghanistan.
Áp đặt Sharia (luật Hồi giáo) vào đời sống thường nhật và hạn chế quyền tham gia giáo dục lên phụ nữ là một trong những ưu tiên của Taliban. Phụ nữ đổ xuống đường phố ở Kabul và các thành phố lớn khác để phản đối nhưng họ phải hứng chịu sự đàn áp cay nghiệt.
Hai chị em nhanh chóng phát hành các ca khúc mới, dưới chiếc khăn trùm đầu màu xanh lam, giống như bài hát đầu tiên.
Một bài hát lên thi phẩm nổi tiếng của Nadia Anjuman, người từng sáng tác nó để phản đối lần cai trị đầu tiên của Taliban vào năm 1996.
Làm sao mà tôi biết được mật ong ngọt ngào ra sao khi miệng tôi bị tẩm đầy độc?
Than ôi, miệng tôi bị một nắm đấm tàn ác làm cho tan nát…
Ôi cái ngày tôi phá vỡ gông cùm xiềng xích,
Hãy thoát khỏi ngục tù và ca hát trong niềm hân hoan.
Khi Taliban cấm phụ nữ đi học, Nadia Anjuman và bằng hữu của cô thường gặp nhau tại một trường học kín, The Golden Needle, nơi họ giả vờ may vá nhưng thay vào đó lại đọc sách. Họ cũng mặc burka màu xanh, được gọi là chadari ở Afghanistan.
Người lớn tuổi hơn trong hai chị em, Mashal (cũng là tên giả), so sánh burka như “‘một cái lồng biết đi.”
Cho tới nay, hai chị em mới chỉ phát hành bảy ca khúc nhưng mỗi ca khúc đều gây được tiếng vang mạnh mẽ với phụ nữ khắp Afghanistan. Shaqayeq nói, ban đầu họ sử dụng lời của các tác giả khác cho bài hát, nhưng cảm xúc của họ dạt dào tới nỗi “không một thi phẩm nào diễn tả hết cảm xúc của họ,” vì vậy hai chị em bắt đầu sáng tác lời ca của riêng mình.
Chủ đề của những ca khúc là những cấm đoán ngột ngạt Taliban đặt ra cho đời sống hàng ngày của phụ nữ, việc cầm tù các nhà hoạt động và vi phạm nhân quyền.
Một trong những biện pháp đầu tiên sau khi lên nắm quyền là thay thế Bộ Phụ Nữ Sự Vụ bằng Bộ Tuyên Truyền Đạo Đức và Ngăn Ngừa Tệ Nạn. Tổ chức mới không chỉ bắt buộc phụ nữ phải mặc burka mà còn lên án âm nhạc vì được cho là hủy hoại cội nguồn của Hồi Giáo.
Chẳng bao lâu sau, mạng xã hội xuất hiện những đoạn phim quay cảnh lính bộ binh Taliban đốt nhạc cụ, bắt bớ các nhạc sĩ rồi diễu họ qua đường phố để răn đe.
Vì sự an toàn của mình, hai chị em rời khỏi Afghanistan vào năm ngoái nhưng họ hy vọng sẽ sớm hồi hương.
BBC cũng chiếu một trong những ca khúc gần đây nhất của hai chị em cho Farida Mahwash, một trong những nữ ca sĩ có tiếng nhất Afghanistan, với sự nghiệp kéo dài hơn nửa thế kỷ cho tới khi bà nghỉ hưu gần đây.
Tại Kabul, chiến dịch trấn áp các hoạt động xã hội lại được tăng cường hơn nữa trong năm qua, với việc nhà cầm quyền cấm phụ nữ tổ chức các cuộc biểu tình và bắt giữ những người bất tuân lệnh cấm.
Liên Hiệp Quốc cho biết Taliban có thể phải chịu trách nhiệm về chủ nghĩa kỳ thị giới tính nếu tiếp tục các chính sách như hiện tại. Taliban trả lời rằng họ đang áp dụng Sharia và sẽ không chấp nhận bất kỳ sự can thiệp nào từ bên ngoài vào công việc nội bộ của đất nước. (TTHN)
