PORT-AU-PRINCE, Haiti (NV) – Chính phủ Haiti ban bố tình trạng khẩn cấp vào Chủ Nhật, 3 Tháng Ba sau khi hàng ngàn tù nhân dường như vượt ngục khỏi nhà tù lớn nhất quốc gia trước tình trạng bạo lực băng đảng leo thang làm cho quốc gia Caribbean này đau đầu trong nhiều tháng qua, theo Đài CNN.
Chính phủ Haiti viện dẫn “tình trạng suy thoái an ninh,” đặc biệt là ở thủ đô Port-au-Prince, và “các hành động tội phạm bạo lực ngày càng gia tăng do các băng nhóm võ trang gây ra,” trong đó có bắt cóc và giết hại công dân, bạo lực với phụ nữ, trẻ em và cướp bóc, theo tuyên bố của Bộ Trưởng Tài Chánh Patrick Boivert, quyền Thủ Tướng.
Một nguồn tin từ Liên Hiệp Quốc hôm Chủ Nhật cho hay có khoảng 3,500 tù nhân được cho đã tẩu thoát khỏi Nhà Tù Quốc Gia Haiti ở Port-Au-Prince vào cuối tuần.
Có tổng cộng 3,687 tù nhân đang ngồi tù, theo nguồn tin. Phái bộ Liên Hiệp Quốc tại Haiti thực hiện công tác theo dõi những người bị giam giữ và điều kiện nhân đạo trong các nhà tù tại quốc gia này.
Theo luật sư Haiti Arnel Remy, người đứng đầu Nhóm Luật Sư Bảo Vệ Nhân Quyền ở Haiti, (CADDHO), có tổng cộng 3,597 tù nhân đào tẩu khỏi Nhà Tù Quốc Gia. CNN chưa kiểm chứng độc lập số liệu của CADDHO.
Remy cho biết nhóm của ông tới nhà tù vào Chủ Nhật và nói với CNN rằng 99 tù nhân còn lại đang được chuyển tới các cơ sở khác và nhà tù hiện không còn một ai và đang bị xe cảnh sát bao vây.
Bộ Truyền Thông Haiti cho biết trong một tuyên bố hôm Chủ Nhật rằng cảnh sát phải đối đầu “bằng mọi giá, những tên tội phạm có võ trang hạng nặng đang tìm cách giải thoát những người bị giam giữ” và “không có cách nào chặn đứng bọn tội phạm đang tìm cách giải thoát rất nhiều tù nhân.” Tuyên bố nói thêm rằng bạo lực làm cho một số tù nhân và nhân viên quản giáo bị thương.
Trước đó, trong một bài viết trên X, từng là Twitter, một trong những nghiệp đoàn cảnh sát Haiti yêu cầu tất cả các sĩ quan cảnh sát nào ở thủ đô có xe hơi và võ khí đều phải hỗ trợ lực lượng cảnh sát đấu tranh nhằm duy trì quyền kiểm soát nhà tù. Nghiệp đoàn cảnh cáo rằng nếu những kẻ bạo động thành công, “chúng ta coi như xong. Sẽ không một ai ở thủ đô toàn mạng vì chúng ta sẽ có thêm 3,000 tên cướp,” theo tuyên bố.
Nhiều nguồn tin an ninh ở Port-au-Prince nói với CNN rằng làn sóng bạo lực bùng nổ gần đây, bắt đầu từ Thứ Năm và nhắm vào các đồn cảnh sát, phi trường quốc tế và nhà tù, là chuyện chưa từng có trong những năm gần đây.
Hôm Thứ Sáu, thủ lãnh băng đảng Haiti Jimmy Cherizier, biệt danh Barbecue, cho biết ông sẽ không từ bổ nỗ lực lật đổ Thủ Tướng Ariel Henry.
Cherizier là cựu sĩ quan cảnh sát đứng đầu một liên minh băng đảng. Ông phải đối diện với các lệnh trừng phạt từ cả Liên Hiệp Quốc lẫn Bộ Ngân Khố Hoa Kỳ.
Sự thất vọng trong công chúng đang ngày càng tăng nhằm chống lại Henry vì ông không có năng lực lèo lái tình trạng bất ổn, vốn bùng lên sau khi ông từ chối từ chức vào tháng trước, viện cớ bạo lực leo thang.
Theo thỏa thuận trước đó, Henry cam kết tổ chức bầu cử và chuyển giao quyền lực trước ngày 7 Tháng Hai.
Các nhà lãnh đạo vùng Caribe hôm Thứ Tư cho biết Henry đồng ý tổ chức cuộc tổng tuyển cử chậm nhất vào ngày 31 Tháng Tám năm 2025.
Giao tranh tại Haiti gần đây nổ ra khi Henry đang viếng thăm Kenya để hoàn tất các thủ tục với Tổng Thống Kenya William Ruto để khai triển phái đoàn hỗ trợ an ninh đa quốc gia tới Haiti.
Nói chuyện với CNN, một nguồn tin thực thi công lực Haiti cho biết các băng đảng tấn công nhiều đồn cảnh sát trên toàn thành phố tính từ hôm Thứ Năm, sát hại ít nhất bốn người và đốt cháy một số đồn cảnh sát.
Trong một diễn tiến khác, giao tranh bằng súng ống gần phi trường hôm Thứ Năm buộc các hãng hàng không phải tạm dừng các chuyến bay.
Tòa Đại Sứ Hoa Kỳ tại Haiti hôm Thứ Sáu ban bố báo động an ninh, cảnh cáo về tình trạng đấu súng và giao thông đình trệ gần các trạm phi trường nội địa và quốc tế, cũng như các khu vực xung quanh gồm có một khách sạn và Tổng Cục Cảnh Sát Tư Pháp Trung Ương.
Trong một tuyên bố hôm Chủ Nhật, Tòa Đại Sứ Mỹ kêu gọi công dân Hoa Kỳ rời khỏi Haiti do bạo lực, đồng thời nói thêm rằng họ sẽ hạn chế các hoạt động vào Thứ Hai. Tòa Đại Sứ Pháp tại Haiti cho biết họ đã đình chỉ các dịch vụ cấp thị thực và hành chánh trong ngày hôm đó.
Các băng nhóm tham chiến kiểm soát phần lớn Port-au-Prince, cắt đứt các tuyến đường cung cấp hàng hóa quan trọng cho phần còn lại của Haiti. Các thành viên băng đảng cũng khủng bố người dân trong đô thị, ép buộc hơn 300,000 người phải rời bỏ nhà cửa giữa làn sóng giết người vô tội vạ, bắt cóc, đốt phá và hãm hiếp.
Khoảng 1,100 người đã chết, bị thương hoặc bị bắt cóc chỉ trong Tháng Giêng, thời điểm mà Liên Hiệp Quốc gọi là tháng bạo lực nhất trong hai năm gần đây ở Haiti. (TTHN)
