PORT-AU-PRINCE, Haiti (NV) – Giao tranh bằng súng ống bùng nổ dữ dội đã làm tê liệt thủ đô Haiti hôm Thứ Năm, 29 Tháng Hai, ít nhất có bốn sĩ quan cảnh sát thiệt mạng, thủ lãnh một băng đảng quyền lực tuyên bố bằng mọi giá hắn sẽ bắt cóc cảnh sát trưởng và các bộ trưởng của chính phủ Haiti, theo hãng tin AP.
Xung đột nổ ra trong thời gian Thủ Tướng Ariel Henry vắng mặt, hiện tại ông đang ở Kenya cố gắng hoàn tất chiến dịch khai triển lực lượng võ trang ngoại quốc tới Haiti giúp chống lại các băng đảng.
Các tay súng nã đạn vào phi trường quốc tế chính của Haiti và các mục tiêu khác, gồm có cả đồn cảnh sát, trong một làn sóng bạo lực làm công chúng bàng hoàng. Ít nhất bốn sĩ quan cảnh sát, trong đó có hai nữ thường dân, thiệt mạng trong một cuộc tấn công vào đồn cảnh sát gần cộng đồng Canaan, theo một nghiệp đoàn cảnh sát.
Các cuộc tấn công đẫm máu làm các sân bay, doanh nghiệp, cơ quan chính phủ và trường học phải đóng cửa, làm phụ huynh và trẻ nhỏ hoảng loạn túa ra đường. Có ít nhất một hãng hàng không, Sunrise Airways, buộc phải hủy tất cả các chuyến bay.
Jimmy Chérizier, có danh xưng “Barbecue” và cũng là thủ lãnh của liên đoàn băng đảng G9 Family and Allies, xuất hiện trong một đoạn phim và nói rằng bạo lực bùng nổ là vì họ muốn tóm cảnh sát trưởng và các bộ trưởng chính phủ, đồng thời không cho Thủ Tướng Henry trở về Haiti.
Phát ngôn viên văn phòng thủ tướng không lập tức đưa ra bình luận. Người đứng đầu Cảnh Sát Quốc Gia Haiti, Frantz Elbé, và phát ngôn viên cảnh sát Garry Desrosiers không đưa ra bất kỳ lời bình luận nào.
Tiếng súng vẫn vang lên vào tối Thứ Năm, người ta còn nhìn thấy hàng chục người Haiti ẵm theo trẻ em và những chiếc túi nặng nhét đầy đồ đạc tháo chạy khỏi nhà cửa. Họ giơ tay như xin tha mạng khi giáp mặt các băng đảng trong lúc băng qua ngã tư.
Xe bọc thép tuần tiễu băng qua những con phố vắng tanh trong trung tâm thành phố Port-au-Prince, những chiếc khác thì vẫn đóng quân gần các khu ổ chuột do băng đảng kiểm soát.
Cư dân tại một số khu vực lân cận, gồm có Canape Vert và Turgeau, dựng rào chắn để ngăn các băng nhóm trà trộn do có nhiều người đàn ông không mặc đồng phục nhưng lại đứng gần đó và cầm súng.
Pierre Alex Boucher, thầy giáo dạy Toán sống ở trung tâm thành phố Port-au-Prince, cho biết ông nghe thấy tiếng súng nổ ra liên hồi trước bình minh. Vài giờ sau, khi súng vẫn bắn, ông đứng trên mái nhà và nhìn thấy cảnh sát trong một chiếc xe bọc thép đang cố gắng chống lại các thành viên băng đảng rồi bất chợt rời đi.
Vẫn chưa rõ liệu Chérizier, thủ lãnh băng đảng, có được các băng nhóm lớn khác chống lưng hay không, với ước tính họ kiểm soát tới 80% thủ đô Port-au-Prince của Haiti.
Diego Da Rin, thuộc Tổ Chức Khủng Hoảng Quốc Tế, lưu ý rằng Barbecue có nói trong phần phát biểu của ông về một liên minh có tên Viv Ansanm, có nghĩa là “chung sống” trong tiếng Haiti Creole. Liên minh được thành lập vào năm ngoái như một phần của hiệp ước hòa bình giữa liên đoàn của Barbecue và một băng nhóm hùng mạnh khác tên là G-Pep với mục tiêu chính là lật đổ chính quyền Thủ Tướng Henry.
Tuy nhiên, liên minh lại tan rã chỉ vài ngày sau khi xuất hiện và Da Rin cho biết vẫn còn phải xem liệu Barbecue có thực được lòng các thủ lãnh băng đảng khác hay không.
Tuy nhiên, Da Rin lưu ý rằng các tay súng cũng tiến hành các cuộc tấn công tứ phía ở Port-au-Prince vào Thứ Năm. Ngoài vụ tấn công vào phi trường quốc tế chính, các tay súng còn phóng hỏa một đồn cảnh sát ở trung tâm thành phố Port-au-Prince.
Các cuộc tấn công nổ ra một ngày sau khi Thủ Tướng Henry hội kiến nhà lãnh đạo Caribbean ở Guyana, Henry cam kết tổ chức cuộc tổng tuyển cử được mong chờ từ lâu vào giữa năm 2025. Đây là lần thứ ba ông công bố thời gian bầu cử, với những lời hứa hẹn trước đó là vào năm 2022 và 2023. Hiện tại không có viên chức dân cử nào có mặt ở Haiti, trong đó Henry tuyên thệ nhậm chức Thủ Tướng với sự ủng hộ của cộng đồng quốc tế ngay sau vụ ám sát Tổng Thống Jovenel Moïse vào Tháng Bảy 2021.
Henry tất bật đi từ Guyana tới Kenya với hy vọng tiếp tục điều động các sĩ quan cảnh sát Kenya tới Haiti. Một tòa án tại quốc gia Đông Phi này đưa ra phán quyết vào tháng trước rằng việc khai triển cảnh sát theo đề nghị là trái hiến pháp, nhưng giới chức dưới quyền Henry và tại Kenya đang đàm phán một thỏa thuận cho phép các lực lượng sớm hiện diện ở Haiti. (TTHN)
