WASHINGTON, DC (NV) – Khi Tổng Thống Hoa Kỳ Joe Biden gần đây ký kết khoản viện trợ trị giá $80 triệu cho Đài Loan để mua khí tài quân sự, Trung Quốc lên tiếng “lấy làm tiếc và phản đối” vì những gì Hoa Thịnh Đốn đang rắp tâm.
Đối với người quan sát bình thường, đó không có vẻ là một khoản tiền quá lớn. Rẻ hơn giá của một chiếc đấu cơ hiện đại. Đài Loan đặt hàng lô khí tài quân sự trị giá hơn $14 tỷ của Mỹ. Liệu $80 triệu có hơi hà tiện?
Dẫu cho phẫn nộ là phản ứng mặc nhiên của Bắc Kinh với bất kỳ sự hỗ trợ quân sự nào dành cho Đài Loan, nhưng lần này hình như có điều gì đó khác biệt, thông tín viên Rupert Wingfield-Hayes của Đài BBC nhận định.
$80 triệu không phải là số tiền cho vay. Nó đến từ những người nộp thuế tại Hoa Kỳ. Lần đầu tiên sau hơn 40 năm, Mỹ dùng tiền để gửi võ khí tới một nơi mà nước này không được chính thức công nhận. Điều này đang diễn ra trong một chương trình mang tên tài trợ quân sự ngoại quốc (FMF).
Từ khi Nga xâm lược Ukraine vào năm ngoái, FMF được sử dụng để gửi khoảng $4 tỷ viện trợ quân sự cho Kiev. Nó còn được dùng để gửi thêm hàng tỷ Mỹ kim tới Afghanistan, Iraq, Israel và Ai Cập và còn hơn thế nữa. Nhưng cho tới nay nguồn ngân quỹ chỉ mới được trao cho các quốc gia hoặc tổ chức được Liên Hiệp Quốc công nhận. Đài Loan thì không.
Sau khi Hoa Kỳ chuyển sự công nhận ngoại giao từ Đài Loan sang Trung Quốc năm 1979, Mỹ tiếp tục bán võ khí cho đảo quốc theo các điều khoản của Đạo Luật Bang GIao Đài Loan. Điều quan trọng là Mỹ bán vừa đủ nguồn võ khí để Đài Loan tự vệ trước sự manh nha tấn công của Trung Quốc, nhưng không quá nhiều tới mức gây bất ổn cho bang giao giữa Hoa Thịnh Đốn và Bắc Kinh. Trong nhiều thập niên, Mỹ dựa vào cái gọi là sự mơ hồ về chiến lược để làm ăn với Trung Quốc, trong khi vẫn là đồng minh thân tín nhất của Đài Loan.
Nhưng trong thập niên qua, cán cân quân sự dọc Eo Biển Đài Loan nghiêng hẳn về phía có lợi cho Trung Quốc. Sách lược cũ không còn hiệu quả nữa. Washington khẳng định chính sách của họ không thay đổi nhưng theo những cách thức quan trọng thì có. Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ nhanh chóng phủ nhận FMF ngụ ý bất kỳ sự công nhận nào đối với Đài Loan. Nhưng ở Đài Bắc, rõ ràng là Mỹ đang định hình lại bang giao của họ với đảo quốc, đặc biệt là trong bối cảnh Washington đang thúc đẩy Đài Loan cấp bách tân trang quân sự. Và Đài Loan, quốc gia bị Trung Quốc quấy nhiễu, cần được giúp đỡ.
Danh sách các vấn đề còn dài. Quân Đội Đài Loan có hàng trăm xe tăng chiến đấu lỗi thời nhưng lại có quá ít hệ thống hỏa tiễn hiện đại hạng nhẹ. Cấu trúc chỉ huy, chiến thuật và học thuyết quân đội của quốc gia này không được canh tân trong nửa thế kỷ qua. Nhiều đơn vị tiền tuyến chỉ có 60% nguồn nhân lực lẽ ra phải có. Các hoạt động phản gián của Đài Loan ở Trung Quốc được cho là không tồn tại và hệ thống quân sự của đảo quốc bị phá vỡ.
Năm 2013, Đài Loan cắt giảm nghĩa vụ quân sự từ một năm xuống chỉ còn bốn tháng, trước khi trở lại 12 tháng, một bước đi hiệu lực vào năm tới. Nhưng còn đó những thách thức lớn hơn. Nó được các thanh niên trẻ gọi đùa là “trại hè”.
Tại Washington, có một trực giác mạnh mẽ mách bảo Đài Loan sắp hết thời giờ để tân tiến hóa quân lực. Vì vậy, Hoa Kỳ cũng đang bắt đầu đào tạo lại quân đội Đài Loan.
Trong nhiều thập niên, các nhà lãnh đạo chính trị và quân sự của đảo quốc tin tưởng rất nhiều rằng việc xâm chiếm hòn đảo này là quá khó khăn và nguy hiểm cho Hoa Lục. Tương tự Anh Quốc, Đài Loan ưu tiên lực lượng hải quân và không quân – gây ra tổn thất cho quân đội.
Nhưng hiện nay Trung Quốc có lực lượng hải quân lớn nhất thế giới và không lực vượt trội hơn nhiều. Một cuộc diễn tập giả định do một tổ chức nghiên cứu thực hiện năm ngoái cho thấy rằng nếu bùng nổ xung đột với Trung Quốc, hải quân và không quân Đài Loan sẽ bị xóa sổ trong 96 giờ chiến đấu.
Dưới áp lực của Washington, Đài Bắc đang đổi qua chiến lược “thành trì Đài Loan.”
Đảo quốc sẽ tập trung tăng cường lục quân, bộ binh và pháo binh – đẩy lùi cuộc xâm lược trên các bãi biển và, nếu cần thiết, chiến đấu với Giải Phóng Quân (PLA) tại các thị trấn và thành phố, cũng như từ các căn cứ nằm sâu trong vùng núi phủ đầy rừng rậm của Đài Loan. Nhưng điều này đặt trách nhiệm bảo vệ Đài Loan cho quân đội già cỗi của đảo quốc này.
Hiện đang có cuộc tranh luận gay gắt tại Washington về việc Mỹ nên hỗ trợ Đài Loan tới mức nào. Nhiều nhà quan sát Trung Quốc lâu năm cho rằng bất kỳ cam kết công khai nào từ Mỹ đều sẽ khiêu khích Bắc Kinh hơn là răn đe. Nhưng Washington cũng biết rằng Đài Loan không thể đơn độc tự vệ. (TTHN)
