CAIRO, Ai Cập (NV) – Căng thẳng xung quanh eo biển Hormuz nhanh chóng leo thang vào ngày Thứ Bảy, 18 Tháng Tư, khi Iran đóng cửa trở lại tuyến đường thuỷ quan trọng này và nổ súng vào các tàu đang cố gắng đi qua, nhằm đáp trả việc Mỹ tiếp tục phong tỏa các cảng của Iran, hãng thông tấn AP cho hay.
Sự hoảng loạn xung quanh vùng eo biển vận chuyển khoảng một phần năm lượng dầu của thế giới, đe doạ làm trầm trọng thêm cuộc khủng hoảng năng lượng đang làm chao đảo nền kinh tế toàn cầu và đẩy hai nước tiến gần hơn đến nguy cơ xung đột trở lại.
Lệnh ngừng bắn giữa hai bên dự kiến sẽ hết hiệu lực vào giữa tuần tới, và các nhà trung gian Pakistan đang nỗ lực tổ chức một vòng đàm phán trực tiếp mới nhằm duy trì thỏa thuận ngừng bắn.
Vào ngày Thứ Bảy, bộ chỉ huy quân sự của Iran cho biết “việc kiểm soát eo biển Hormuz đã trở lại tình trạng trước đó… dưới sự quản lý và kiểm soát nghiêm ngặt của quân đội.” Đồng thời cảnh báo họ sẽ tiếp tục chặn các tàu đi qua eo biển chừng nào lệnh phong tỏa của Mỹ đối với các cảng Iran còn tiếp diễn.
Các xuồng vũ trang của Vệ Binh Cách Mạng nổ súng vào một tàu chở dầu đang đi qua eo biển hôm Thứ Bảy, và một vật thể chưa xác định đánh trúng một tàu chở container, làm hư hại một số container, theo báo cáo của quân đội Anh nhưng không nêu tên các tàu liên quan.
Trang theo dõi TankerTrackers.com cho biết hai tàu mang cờ Ấn Độ buộc phải quay đầu sau khi bị Iran nổ súng, trong đó có một tàu chở dầu rất lớn từ Iraq.
Sự leo thang mới này xuất phát từ nỗ lực của cả hai bên nhằm duy trì đòn bẩy trong các cuộc đàm phán về một thỏa thuận cuối cùng để chấm dứt chiến tranh và giải quyết chương trình hạt nhân của Iran.
Đối với Hoa Kỳ, phong tỏa là công cụ quan trọng để duy trì áp lực lên Iran mà không cần nối lại các cuộc không kích. Bằng cách cắt đứt phần lớn hoạt động xuất cảng và nhập cảng của Iran, biện pháp này có thể bóp nghẹt một nền kinh tế đã và đang suy yếu.
Đối với Iran, việc đóng eo biển chứng tỏ vũ khí mạnh nhất của họ trong cuộc đối đầu, khiến giá dầu tăng vọt, đe dọa nền kinh tế thế giới và gây áp lực chính trị lên Tổng Thống Trump.
Diễn tiến gây xáo trộn
Vào ngày Thứ Sáu, giá dầu giảm là do Iran thông báo mở lại eo biển cho các tàu thương mại sau khi đạt được một lệnh ngừng bắn 10 ngày giữa Israel và lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn tại Lebanon.
Tuy nhiên, Tổng Thống Donald Trump, tuyên bố ngay cả khi eo biển được mở lại, phong tỏa của Mỹ “vẫn hoàn toàn có hiệu lực” cho đến khi Tehran đạt được một thỏa thuận với Washington. Ông áp đặt phong tỏa này, chặn toàn bộ hoạt động vận chuyển đến và đi từ các cảng Iran khi lệnh ngừng bắn được công bố tuần trước, nhằm duy trì áp lực trong các cuộc đàm phán do Pakistan làm trung gian để chấm dứt gần bảy tuần chiến tranh.
Phát biểu của ông gây phản ứng ngay lập tức từ phía Iran, khi các giới chức Tehran gọi phong tỏa là một hành động vi phạm và cảnh báo sẽ dẫn đến việc đóng eo biển trở lại.
“Người Mỹ đang đặt cộng đồng quốc tế và nền kinh tế toàn cầu vào rủi ro thông qua những tính toán sai lầm này,” ông Saeed Khatibzadeh, thứ trưởng ngoại giao Iran, nói với AP hôm Thứ Bảy.
“Mọi người cần hiểu mức độ mà phía Mỹ đang đặt toàn bộ thỏa thuận ngừng bắn vào nguy cơ,” ông nói sau một diễn đàn ngoại giao tại Antalya, Turkey.
Ông Ebrahim Azizi, chủ tịch Ủy Ban An Ninh Quốc Gia Quốc Hội Iran, cho biết eo biển đang “trở lại tình trạng trước đó,” nghĩa là các tàu phải có sự cho phép của Hải Quân Iran và phải trả phí trước khi đi qua.
Công ty dữ liệu Kpler cho biết việc di chuyển qua eo biển vẫn bị giới hạn trong các hành lang cần có sự chấp thuận của Iran. (MPL) [dt]
