ABU DHABI, Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất (NV) – Các cơ quan tình báo Hoa Kỳ cảnh cáo rằng công ty G42 của Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất (UAE) đang có những hoạt động với các công ty lớn của Trung Quốc mà các viên chức Mỹ coi là mối đe dọa an ninh, tờ New York Times đăng phóng sự hôm Thứ Hai, 27 Tháng Mười Một.
Khi cố vấn an ninh mật quốc gia của Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất, Sheikh Tahnoon bin Zayed, viếng thăm Tòa Bạch Ốc hồi Tháng Sáu, người đồng nhiệm Hoa Kỳ, Jake Sullivan, đưa ra bàn thảo vấn đề tế nhị: G42, công ty trí tuệ nhân tạo do Sheikh kiểm soát mà giới chức Mỹ tin rằng đang che giấu các đề án của họ với Trung Quốc.
Trước công chúng, G42 công bố mức tăng trưởng đáng kinh ngạc với nhịp độ phát hành tin tức đều đặn. Trong đó gồm có các thỏa thuận với các công ty dược phẩm sừng sỏ Âu Châu như AstraZeneca và thỏa thuận trị giá $100 triệu với một công ty tại Thung Lũng Silicon nhằm kiến tạo thứ mà các công ty này tự hào là “máy tính vĩ đại nhất thế giới.” Tháng trước, G42 công bố hợp tác với OpenAI, công ty tạo ra ChatGPT.
Nhưng trong các luồng tin tức tình báo mật của Hoa Kỳ, có nhiều tin tức đáng lo ngại hơn về công ty này. CIA và các cơ quan tình báo khác của Mỹ đưa ra cảnh cáo về hoạt động của G42 với các công ty lớn của Trung Quốc mà giới chức Mỹ coi là đe dọa an ninh, gồm có cả Huawei, công ty viễn thông khổng lồ đang bị Mỹ trừng phạt.
Giới chức Hoa Kỳ lo ngại G42 có thể là lối đi thông qua đó kỹ nghệ tân tiến của Mỹ bị rò rỉ cho các công ty hoặc chính phủ Trung Quốc. Theo hai viên chức thông thạo tin tức, các bản phúc trình tình báo cũng cảnh cáo các thương vụ của G42 với các công ty Trung Quốc có thể là một hành lang để tuồn dữ liệu di truyền của hàng triệu dân Mỹ và những người khác vào tay chính phủ Trung Quốc.
CIA còn đưa ra một hồ sơ mật của Peng Xiao, tổng giám đốc G42, được đào tạo ở Hoa Kỳ và từ bỏ quốc tịch Mỹ để nhập tịch UAE. Kết luận của tài liệu CIA về ông Xiao không rõ ràng.
Trong buổi gặp gỡ tại Tòa Bạch Ốc vào Tháng Sáu với Sheikh Tahnoon và trong các cuộc thảo luận khác trong năm qua, chính quyền Biden bày tỏ lo ngại về khả năng lãnh đạo của công ty và thúc đẩy G42 cắt đứt qua lại với các công ty Trung Quốc và bất kỳ cơ quan nào, theo hàng chục người thông thạo tin tức từ các buổi thảo luận. Phía Mỹ thậm chí còn đề cập tới khả năng bị trừng phạt đối với G42. Những lo ngại của chính quyền Biden về G42 và chiến dịch gây áp lực của họ với Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất lần đầu tiên được ghi nhận tại buổi hội kiến.
Về các loại kỹ nghệ mới nổi mang tính bảo mật, Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất phải lựa chọn giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc, các viên chức Mỹ cho những người đồng nhiệm Tiểu Vương Quốc hay.
Trong nhiều năm, Hoa Kỳ cố gắng kìm hãm ảnh hưởng của Trung Quốc tại Trung Đông và các viên chức Mỹ tin rằng những nỗ lực của Trung Quốc nhằm xây cất căn cứ quân sự và bán võ khí trong khu vực là mối lo ngại cấp bách về an ninh quốc gia. Tuy nhiên, ngày nay, có một biên giới mới trong nỗ lực này: làm suy yếu tham vọng của Trung Quốc nhằm đạt được vị thế thống trị trong các kỹ nghệ tân tiến của thế giới, gồm có trí tuệ nhân tạo, dữ liệu lớn, điện toán lượng tử, điện toán đám mây, hạ tầng cơ sở giám sát và nghiên cứu gene.
Giới chức Hoa Kỳ đang theo dõi các dấu hiệu tiến triển nhưng từ chối thảo luận chi tiết về các cuộc đàm phán, vốn có sự tham gia của Tòa Bạch Ốc và nhiều cơ quan khác nhau. Các cuộc hội đàm diễn ra trong nhiều tháng tại Washington và Abu Dhabi, thủ đô Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất, nơi cả William J. Burns, giám đốc CIA và Bộ Trưởng Thương Mại Gina Raimondo hội luận vấn đề này với UAE trong các chuyến viếng thăm khác nhau trong năm nay. Tarun Chhabra, giám đốc kỹ nghệ cấp cao thuộc Hội Đồng An Ninh Quốc Gia, cũng bày tỏ lo ngại với giới chức Abu Dhabi.
G42 là bảo ngọc của UAE, quốc gia đang kiến tạo ngành công nghiệp trí tuệ nhân tạo AI nhằm thay thế lợi tức có được từ dầu mỏ. Quốc gia Trung Đông nhỏ bé nhưng hùng mạnh, do tổng thống Sheikh Mohammed bin Zayed lãnh đạo, cũng đang tạo dựng bang giao chặt chẽ hơn với Trung Quốc và Nga, một phần để giảm bớt lệ thuộc vào Hoa Kỳ, đối tác quân sự và nhà cung cấp võ khí chính của Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất.
Trong một số trường hợp, sự hợp tác giữa một công ty ngoại quốc và một công ty Trung Quốc được coi là công ty được chính phủ hoặc Đảng Cộng Sản ưu ái – ví dụ như Huawei – là đủ để gióng lên hồi chuông cảnh tỉnh ở Washington. Những mối giao hảo đó thường không rõ ràng khi chúng liên quan tới các công ty làm việc trong các lãnh vực kỹ nghệ tân tiến như trí tuệ nhân tạo phục vụ cả dân sự lẫn quân sự.
Kathleen Waters, phó phát ngôn viên Hội Đồng An Ninh Quốc Gia, từ chối đề cập tới các vấn đề cụ thể với G42. Bà gọi Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất là “đối tác quan trọng” nhưng cho biết giới chức Tòa Bạch Ốc nói rõ với UAE và những người khác về “mối lo ngại to lớn của Hoa Kỳ về Cộng Hòa Nhân Dân Trung Hoa PRC trong việc mưu cầu lợi thế quân sự và tình báo thông qua việc mua lại các kỹ nghệ và dữ liệu bảo mật của Hoa Kỳ mà chính quyền Biden quyết tâm bảo vệ.”
Danh xưng của G42 được lấy từ “The Hitchhiker’s Guide to the Galaxy,” loạt phim khoa học viễn tưởng của Douglas Adams, trong đó con số 42 đại diện cho câu trả lời cho “câu hỏi cuối cùng về sự sống, vũ trụ và vạn vật.” (G là viết tắt của “group” – nhóm.)
Trong phạm vi rộng lớn đó, G42 có quỹ đầu tư kỹ nghệ trị giá $10 tỷ, mô hình ngôn ngữ AI tiếng Ả Rập, nền tảng tài năng kỹ nghệ, công ty chăm sóc sức khỏe, chương trình giải trình tự bộ gene và hơn thế nữa. Các khoản đầu tư ngoại quốc của G42 gồm có việc mua cổ phiếu trị giá $100 triệu vào đầu năm nay từ ByteDance, công ty Trung Quốc chủ quản TikTok, ứng dụng mạng xã hội phổ biến, theo ghi nhận từ tờ Bloomberg News.
Sheikh Tahnoon, vị chủ tịch hội đồng quản trị đam mê kính râm, là một trong những người đàn ông quyền lực nhất Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất. Ngay cả trong một nhà nước nơi giới chức cấp cao thường nắm giữ nhiều chức vụ, Sheikh Tahnoon, anh ruột tổng thống Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất, vẫn nổi bật. Ngoài việc giám sát tập đoàn bí mật mang tên “International Holding Company” – công ty niêm yết có giá trị nhất UAE – Sheikh Tahnoon còn là phó thống đốc tiểu vương quốc Abu Dhabi và là người đứng đầu quỹ đầu tư quốc gia trị giá $853 tỷ. (Quỹ đầu tư theo kiểu gia đình trị, Mubadala, có cổ phần trong G42.)
Một trong những liên doanh trước đây của ông Xiao, Pegasus, ký thỏa thuận vào năm 2017 với Huawei phát triển kỹ nghệ giám sát cho lực lượng cảnh sát. Công ty đó thuộc sở hữu của DarkMatter, một công ty chuyên về xâm nhập dữ liệu (hacking) và tình báo mạng chiêu mộ các cựu điệp viên. Nó không liên quan tới nhu liệu gián điệp khét tiếng còn được biết tới với cái tên Pegasus, do NSO Group, một công ty Israel, phát triển.
Chính quyền cựu tổng thống Trump từng tạo dựng bang giao chặt chẽ với các nhà lãnh đạo Tiểu Vương Quốc, nhưng giới chức an ninh quốc gia lại cảnh giác với mối liên hệ ngày càng thắt chặt của UAE. với Trung Quốc. Một số viên chức không thích việc Huawei cung cấp các yếu tố chủ lực cho hạ tầng cơ sở kỹ nghệ cho UAE. Vấn đề đó gây thêm tranh cãi sau khi Hoa Kỳ đồng thuận vào năm 2020 sẽ bán chiến đấu cơ F-35 tân tiến cho Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất như một nỗ lực để quốc gia này bình thường hóa bang giao với Israel.
Vào Tháng Sáu, chỉ vài ngày sau khi giới chức Tòa Bạch Ốc nêu lên mối lo ngại riêng về G42 với người đứng đầu an ninh quốc gia Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất, ông Xiao bước lên sân khấu lớn của toàn công ty để kỷ niệm năm năm thành lập G42. (TTHN)
