KINSHASA, Congo (NV) – Nhóm di dân đầu tiên bị trục xuất từ Mỹ, theo một thỏa thuận song phương vừa thiết lập, đáp xuống thủ đô Kinshasa của nước Cộng Hòa Dân Chủ Congo (DRC) vào sáng sớm Thứ Sáu, 17 Tháng Tư, 2026, Reuters loan tin.
Sự kiện này đánh dấu việc thi hành chính sách di trú cứng rắn của chính quyền Tổng Thống Donald Trump, đưa người bị trục xuất đến một quốc gia đang chìm trong bất ổn và chiến tranh.
Vụ trục xuất là kết quả của thỏa thuận được Washington và Kinshasa công bố vào ngày 5 Tháng Tư, 2026. Theo đó, Congo chấp nhận tiếp nhận di dân từ nước thứ ba bị Mỹ trục xuất. Chuyến bay chở nhóm di dân đầu tiên khởi hành từ Alexandria, Louisiana, trải qua hành trình kéo dài khoảng 27 giờ với các điểm dừng nghỉ tại Senegal và Ghana trước khi hạ cánh xuống Kinshasa.
Nhóm bao gồm khoảng 15 đến 16 người, gồm cả nam và nữ, có quốc tịch gốc từ các quốc gia Nam Mỹ như Colombia, Peru và Ecuador. Ban đầu, số lượng di dân dự kiến trục xuất đến Congo là hơn 30 người, nhưng con số giảm xuống do các lệnh tạm dừng trục xuất vào phút chót từ tòa án Mỹ.
Khi đến nơi, những người này được cấp thị thực 7 ngày và có quyền tự do đi lại hoặc nộp đơn xin tị nạn tại Congo. Tuy nhiên, các quan chức địa phương lên tiếng cảnh báo họ rằng tình hình tại đây hiện rất nguy hiểm.
Một quốc gia trong hỗn loạn và chiến tranh
Việc đưa di dân đến Congo diễn ra trong bối cảnh quốc gia Trung Phi này đang đối mặt với cuộc khủng hoảng nhân đạo và an ninh trầm trọng nhất trong nhiều thập niên.
Nhóm phiến quân M23, được cho là có sự hậu thuẫn của Rwanda, vẫn tiếp tục các cuộc tấn công đẫm máu khiến hàng ngàn người thiệt mạng và hàng trăm ngàn người phải lánh nạn.
Vào giữa Tháng Ba, một vụ tấn công bằng máy bay không người lái tại Goma đã sát hại một nhân viên nhân đạo của UNICEF. Đầu Tháng Tư, các cuộc tấn công của nhóm phiến quân ADF khiến hơn 70 thường dân thiệt mạng tại tỉnh Ituri.
Ước tính có khoảng 5.8 triệu người đang phải lánh nạn trong nước tính đến đầu năm 2026. Khoảng 26.6 triệu người, tương đương gần 1/4 dân số, đang đối mặt với tình trạng thiếu ăn nghiêm trọng.
Các báo cáo từ Liên Hợp Quốc liên tục ghi nhận tình trạng bạo lực tình dục, tra tấn và giết người bừa bãi diễn ra tại các khu vực do phiến quân kiểm soát.
Vấn đề pháp lý và nhân đạo
Quyết định trục xuất di dân sang nước thứ ba của chính quyền Tổng Thống Trump gây ra những tranh cãi gay gắt về cả mặt pháp lý lẫn đạo đức.
Chính sách này đang đối mặt với những thách thức pháp lý nghiêm trọng. Việc các thẩm phán liên bang ra lệnh tạm dừng trục xuất ngay trước giờ bay cho thấy hệ thống tư pháp Mỹ vẫn đang nghi ngờ tính hợp pháp của việc đưa di dân đến một quốc gia không bảo đảm an toàn.
Theo luật pháp Mỹ và quốc tế, một quốc gia chỉ được coi là “nước thứ ba an toàn” khi có khả năng bảo vệ các quyền cơ bản của người tị nạn, điều mà hệ thống tị nạn và tình trạng chiến cuộc của Congo hiện khó có thể đáp ứng.
Về mặt nhân đạo, việc trục xuất những người từ Nam Mỹ đến một lục địa xa lạ đang chìm trong chiến tranh như Congo là một hành động gây chấn động.
Ngay cả khi được cung cấp thực phẩm và đối xử tử tế trên chuyến bay, cái kết cuối cùng dành cho họ là một “thị thực 7 ngày” tại một đất nước mà chính giới chức sở tại cũng thừa nhận là nơi đang rất nguy hiểm. (MPL) [dt]
