CANBERRA, Úc (NV) – Trong lúc Tổng Thống Philippines Ferdinand Marcos Jr. phát biểu trước Quốc Hội Úc vào tuần trước, người ta không nghe lầm khi ông nói về vấn đề chiến cuộc, CNN phân tích trong một bài đăng hôm Thứ Hai, 4 Tháng Ba.
Philippines đang ở “tiền tuyến” trong cuộc chiến vì hòa bình khu vực, ông nói, rằng Philippines đang chống lại “các hành động phá hoại hòa bình khu vực, làm xói mòn ổn định trong khu vực và đe dọa thành công của khu vực.”
Tổng Thống Marcos so sánh tình hình hiện tại với năm 1942, nói rằng đất nước ông sẽ “kiên quyết bảo vệ chủ quyền, quyền tuyên bố chủ quyền, quyền tài phán của Philippines” và sẽ “không cho phép bất kỳ thế lực ngoại quốc nào manh nha chiếm lấy dù chỉ một inch vuông lãnh thổ có chủ quyền của Philippines.”
Không còn nghi ngờ gì về thực thể mà ông ám chỉ trong lời nói, ngay cả khi ông không chỉ đích danh: tất cả đều nhắm tới Trung Quốc.
Các hành động của Bắc Kinh tại Biển Đông, nơi quốc gia này có nhiều tranh chấp lãnh thổ với Manila, ngày càng trở nên hung hãn từ lúc Marcos đắc cử Tổng Thống cách đây chưa đầy hai năm và tiếp quản người tiền nhiệm thân thiện với Trung Quốc hơn, là cựu Tổng Thống Rodrigo Duterte.
Từ lúc đó, theo Manila, lực lượng tuần duyên Trung Quốc thường xuyên sách nhiễu ngư thuyền Philippines ở vùng biển trù phú gần Bãi Cạn Scarborough – gần đây nhất là vào ngày 22 Tháng Hai – và còn bắn vòi rồng vào các tàu Philippines đang tiếp tế cho một tiền đồn quân sự ở Bãi Cạn Second Thomas.
Giữa những hành động ngày càng hống hách, Marcos không hề giấu giếm mục đích của ông đó là cố kết các đồng minh chống lại Trung Quốc, và vì lý do chính đáng; đây là một cuộc đối đầu theo phong cách David-và-Goliath. Hải quân Manila thiếu nhân lực, thiếu ngân sách và trang bị lạc hậu, trong khi hải quân Trung Quốc là lực lượng hải quân hùng hậu nhất thế giới – ngay cả khi không tính lực lượng dân quân “những người da xanh nhỏ bé” mà nhiều quốc gia cáo buộc Trung Quốc sử dụng để tăng cường các yêu sách lãnh thổ của họ.
May mắn thay cho Marcos, tham vọng bành trướng của Trung Quốc – với việc quốc gia này khẳng định gần như toàn bộ 1.3 triệu dặm vuông lãnh hải giàu tài nguyên là lãnh thổ có chủ quyền của họ, bất chấp phán quyết ngược lại vào năm 2016 của tòa án quốc tế ở The Hague, Hòa Lan – tức là Marcos nhận được nhiều sự đồng tình đầy tiềm năng.
Đứng đầu trong số đó là Hoa Kỳ, từ khi Marcos lên nắm quyền, cường quốc này liên tục tăng cường bang giao vốn bị ảnh hưởng dưới thời Duterte bằng các thỏa thuận gia tăng khả năng tiếp cận các căn cứ quân sự của Philippines.
Phần phát biểu hừng hực khí thế của Marcos trước các nhà lập pháp Úc cho thấy ông cũng coi Canberra là một đồng minh tiềm năng trong tranh chấp Biển Đông và ông được nhiều người kỳ vọng sẽ quyết liệt với vấn đề này tại hội nghị thượng đỉnh đặc biệt giữa Úc và Hiệp Hội Các Quốc Gia Đông Nam Á (ASEAN) diễn ra ở Melbourne vào Thứ Hai. Cuộc gặp gỡ đó cũng sẽ có sự tham dự của vài quốc gia khác có bất đồng lãnh thổ với Trung Quốc – gồm có Việt Nam, Brunei và Mã Lai.
Nhưng phần đông các chuyên gia cho rằng Canberra có thể sẽ cảnh giác khi can thiệp như là một kẻ thứ ba trước Trung Quốc – vốn là đối tác thương mại lớn nhất của Úc – do bang giao của quốc gia này với Bắc Kinh vẫn đang cải thiện sau các hạn chế thương mại mà Trung Quốc áp đặt lên hàng xuất cảng của Úc trong năm 2020 sau khi Thủ Tướng lúc bấy giờ là Scott Morrison kêu gọi một cuộc điều tra độc lập về nguồn gốc của đại dịch Covid-19.
Tại buổi tọa đàm ASEAN hôm Thứ Hai, Ngoại Trưởng Úc Penny Wong tuyên bố Canberra sẽ đầu tư $41.7 triệu (64 triệu đô la Úc) cho các chương trình với các quốc gia ASEAN trong bốn năm tới.
Số tiền này sẽ được dùng để “mở rộng hợp tác hàng hải của Úc với các nước trong khu vực và đóng góp cho an ninh và thịnh vượng của khu vực,” tuyên bố từ văn phòng của bà Wong cho biết.
Trong khi đó, chuyến viếng thăm Úc của Tổng Thống Marcos đạt được một số thành công nhất định. Hai quốc gia ký kết ba bản ghi nhớ, trong đó có thỏa thuận tăng cường hợp tác an ninh hàng hải bằng cách “thúc đẩy sự tôn trọng luật pháp quốc tế” và các thỏa thuận khác về an ninh mạng, kỹ nghệ tối tân và luật cạnh tranh.
Những thỏa thuận đó được gầy dựng dựa trên mối liên hệ vốn đã nở rộ, với việc Manila và Canberra nâng tầm bang giao song phương từ đối tác toàn diện lên đối tác chiến lược khi Thủ Tướng Albanese viếng thăm Manila hồi Tháng Chín năm ngoái – đây là chuyến viếng thăm đầu tiên của một Thủ Tướng Úc tới quần đảo này trong 20 năm qua.
Dầu cho Úc là một trong những đối tác được đánh giá cao nhất của ASEAN nhưng quốc gia này không muốn bị coi là “quá thiên về phía ASEAN” trong việc hỗ trợ quân đội trong khu vực do Úc vẫn đang hàn gắn mối giao hảo với Trung Quốc, Susannah Patton, giám đốc Chương Trình Đông Nam Á tại Viện Lowy cho biết.
Các chuyên gia khác cho rằng mặc dù Úc không mạnh miệng như Hoa Kỳ trong việc chỉ trích các hành động thách thức của Trung Quốc, nhưng Canberra vẫn đang phòng ngừa trước sự hiện diện quân sự ngày càng lớn của Bắc Kinh trong khu vực bằng cách tích cực cố kết các liên minh an ninh trong khu vực.
Ưu tiên quân sự hàng đầu của Úc vẫn nằm ở Quad, gồm có cả Hoa Kỳ, Nhật Bản và Ấn Độ – một liên minh với khẩu hiệu “Ấn Độ Dương-Thái Bình Dương tự do và cởi mở” và bị Bắc Kinh coi là “khối cần phải bị diệt trừ” vì làm suy yếu lợi ích của Trung Quốc.
Trong một hiệp ước khác, AUKUS, Hoa Kỳ và Anh Quốc đồng thuận giúp Úc chế tạo và bảo trì lực lượng tàu ngầm chạy bằng năng lượng nguyên tử vào đầu những năm 2040, đây cũng là một liên minh khác chọc giận Bắc Kinh. Phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Trung Quốc Uông Văn Bân cho biết hiệp ước AUKUS sẽ “chỉ làm trầm trọng thêm cuộc chạy đua võ trang, làm suy yếu chiến dịch không phổ biến võ khí nguyên tử quốc tế và làm tổn hại hòa bình và ổn định trong khu vực.” (TTHN)
