CARACAS, Venezuela (NV) – Iran và Venezuela đang cố gắng hàn gắn liên minh dầu mỏ bắt đầu rạn nứt từ năm ngoái, sau khi quốc gia Nam Mỹ bị tụt hậu trong các giao dịch mua bán dầu bắt tay vào thúc đẩy xuất cảng dầu thô và giúp ngăn chặn tình trạng thiếu nhiên liệu nội địa, Reuters cho biết, dẫn nguồn tin từ sáu người thông thạo với vấn đề này.
Dự kiến, Hoa Kỳ sẽ tiếp tục các biện pháp trừng phạt vào Tháng Tư áp đặt lên ngành dầu mỏ của Venezuela và sẽ làm liên minh Iran trở nên quan trọng trong việc duy trì hoạt động của ngành năng lượng đang trên đà lao dốc tại quốc gia này. Washington năm ngoái tạm thời nới lỏng các biện pháp trừng phạt trước lời hứa hẹn từ Venezuela rằng họ cho phép một cuộc bầu cử tổng thống mang tính cạnh tranh, một điều chưa từng có.
Tình hình ngày càng căng thẳng. Thông qua kiểm tra dữ liệu và tài liệu vận chuyển từ công ty dầu mỏ PDVSA của Venezuela cho thấy Venezuela đang chậm trả tiền cho Iran, tình trạng thiếu hụt trở nên trầm trọng hơn khi Hoa Kỳ bắt đầu ban hành giấy phép xuất cảng vào cuối năm 2022. Những sự ủy quyền đó làm công ty quốc doanh phải phân bổ lại hàng hóa ban đầu dự kiến là giao cho Iran, nay đành phải cho giao các khách hàng trả tiền mặt.
Để cứu vãn mối bang giao, Venezuela đang gấp rút thực hiện các điều khoản của liên minh có tuổi đời ba năm liên quan tới các hợp đồng và trao đổi dầu khí trị giá hàng trăm triệu Mỹ kim. Venezuela đang cố gắng giải quyết khoản nợ tồn đọng bằng cách đẩy nhanh việc vận chuyển dầu thô và nhiên liệu nặng cho Iran.
Người ta nói Venezuela cũng đang nỗ lực đàm phán lại hàng chục đề án còn dang dở từ nông nghiệp cho tới sản xuất xe hơi trước khi Tổng Thống Iran Ebrahim Raisi viếng thăm Caracas trong những tháng tới.
Hai phái đoàn Iran trước đây từng viếng thăm Venezuela từ giữa 2023 rời đi mà không công bố các thỏa thuận quan trọng, với lời hứa hẹn Venezuela sẽ trả các khoản tiền đúng hạn.
“Mặc dù đã có những thách thức, đặc biệt là về các khoản thanh toán của Venezuela, cả hai quốc gia vẫn kiên quyết thực hiện cam kết củng cố bang giao và tăng cường quan hệ hợp tác năng lượng trước áp lực từ Hoa Kỳ,” một viên chức cấp cao Iran cho hay.
Bộ trưởng dầu mỏ Venezuela Pedro Tellechea hồi Tháng Hai thừa nhận hai bên có rạn nứt, cho biết PDVSA sẽ tiến hành bảo trì riêng các nhà máy lọc dầu và nhà máy hóa dầu trong năm nay, một phần quan trọng trong thỏa thuận 20 năm với Iran.
Đề án trong nước diễn ra sau khi các kỹ thuật viên Iran hoàn tất cuộc đại tu trị giá 110 triệu euro tại nhà máy lọc dầu nhỏ nhất của Venezuela, dự trù sẽ được mở rộng vào năm ngoái tại khu phức hợp lọc dầu lớn nhất quốc gia này, Paraguana. Điều này sẽ giúp Venezuela được trang bị máy móc mới vốn rất cần thiết từ Iran và Trung Quốc, thay thế máy móc lỗi thời do Hoa Kỳ sản xuất.
Bộ trưởng Tellechea cũng cho biết vào tháng trước PDVSA học được cách ứng phó với các lệnh trừng phạt từ Hoa Kỳ và chuẩn bị tốt hơn để đương đầu với mọi tình huống nhờ nguồn nhân lực công nhân lành nghề và cơ sở hoạt động được cải tiến.
Việc PDVSA thiếu tàu, thường xuyên mất điện ở khu vực xuất cảng cùng dầu thô có phẩm chất kém chất làm Venezuela gặp khó khăn trong việc hoàn thành thỏa thuận với Iran theo tiến độ dự tính. Gần đây hơn, việc Hoa Kỳ nới lỏng các lệnh trừng phạt ngày càng làm cho Caracas ưu tiên bán dầu cho các quốc gia khác, cắt bớt các giao dịch mua bán với Iran.
Thỏa thuận ban đầu từ năm 2021 yêu cầu PDVSA phải giao hàng cho các công ty quốc doanh Iran ít nhất hai thùng dầu cho mỗi chuyến hàng. Iran hồi Tháng Năm năm ngoái ngừng gửi hàng tới Venezuela, theo đánh giá hồ sơ vận chuyển của PDVSA, sau khi PDVSA bị chậm tiến độ. Từ lúc đó, Caracas cam kết gửi ít nhất một chuyến hàng mỗi tháng tới Iran để bù đắp nguồn cung ứng thiếu hụt.
Nguồn cung ứng dầu thô và khí ngưng tụ mà Iran gửi cho Venezuela trong khoảng thời gian từ 2022 tới 2023 giảm 44% xuống khoảng 41,300 thùng một ngày (bpd), trong khi nguồn cung ứng dầu thô và nhiên liệu Venezuela gửi cho Iran, vốn được cho là nhiều gấp đôi số lượng mà họ nhận được, giảm ở mức lớn hơn 56% xuống 39,400 bpd, theo đánh giá của Reuters về các tài liệu chi tiết PDVSA cung cấp về hàng hóa từ giữa 2021 tới Tháng Hai 2024.
Tổng sản lượng mua bán giảm một nửa vào năm ngoái do Venezuela phải nhọc nhằn để phục hồi sản lượng dầu bị mất, giải quyết các vấn đề về phẩm chất và hạ tầng cơ sở cũng như thực hiện các cam kết cung ứng cho tất cả khách hàng của họ.
Thỏa thuận giữa Venezuela và Iran cũng gồm có việc giao cho nhà máy lọc dầu quốc doanh NIORDC của Iran trách nhiệm cải tiến Trung Tâm Lọc Dầu Paraguana khổng lồ có công suất 955,000 thùng một ngày của PDVSA, nhằm huấn luyện công nhân ở Iran, xây cất nhà ở tạm thời cho các kỹ thuật viên Iran làm việc tại Venezuela và lập kế hoạch ngân sách chung cho việc nhập cảng thiết bị.
Hiệp ước Iran-Venezuela được hoạch định với số tiền lên tới $25 tỷ về thương mại và đầu tư từ năm 2022 trong các lãnh vực quan trọng của đôi bên.
Mặc dù các viên chức hàng đầu thực hiện nhiều chuyến công du trong những tháng gần đây trong nỗ lực phục hồi hoạt động mua bán chung, nhưng giá trị của hoạt động mua bán đang diễn ra chỉ đạt tổng cộng chưa tới $10 tỷ, một trong những nguồn tin cho biết. (TTHN)
