HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Khu trục hạm Mỹ USS Preble thực hiện chuyến “tự do hải hành” ở khu vực biển Trường Sa, nơi đang diễn ra căng thẳng giữ Trung Quốc và Phi.
Bản tin của Hạm đội 7 Hoa Kỳ cho hay khu trục hạm USS Preble đã thực hiện quyền tự do hải hành trên Biển Đông, khu vực gần quần đảo Trường Sa “theo đúng với luật lệ hàng hải quốc tế”. Cuối chuyến hải hành ở khu vực có những “tuyên bố chủ quyền quá lố”, USS Preble tiếp tục hành trình trên Biển Đông.
Không thấy bản tin của Hạm đội 7 cho biết khu trục vừa kể đi gần những đảo nào và có tới gần một đảo nhân tạo nào của Trung Quốc như những lần loan báo “tự do hải hành” trước đây ở khu vực. Quần đảo Trường Sa xưa nay vẫn là khu vực tranh chấp chủ quyền giữa Việt Nam, Phi Luật Tân, Trung Quốc, Đài Loan, Mã Lai.
Mỹ không công nhận tuyên bố chủ quyền của nhiều nước tại Biển Đông vì cho rằng chúng trái với các quy định của Công ước Quốc tế về Luật biển (UNCLOS), nhất là những đảo nhân tạo được bồi đắp bằng cách nạo vét cát đá, san hô từ lòng biển, không do thiên nhiên hình thành.
“Trung Quốc, Việt Nam, Đài Loan đều có ý định đòi hỏi các chiến hạm hay tàu quân sự đi ngang qua vùng biển mà họ tuyên bố chủ quyền, phải xin phép hoặc thông báo trước, mà điều đó lại trái với luật lệ quốc tế. Quy định đơn phương đòi phải xin phép trước hay thông báo trước để được “vô tư đi qua” là trái luật quốc tế”. Bản tin Hạm đội 7 viết. “ Bằng cách đi qua mà không xin phép trước hay thông báo trước, Hoa Kỳ thách đố các áp đặt đơn phương bất hợp pháp đó của Trung Quốc, Việt Nam, Đài Loan.”
Tuy Mỹ không ký vào bản Công ước quốc tế về Luật Biển năm 1982, nhưng lại nói tôn trọng các quy định đó về quyền tự do hải hành và phi hành trên khắp thế giới. Cũng như tại các vùng biển khác, lực lượng Hoa Kỳ đi lại thường xuyên trên Biển Đông gồm cả những khu vực hiện đang có tranh chấp chủ quyền giữa nhiều nước. Quần đảo Trường Sa tranh chấp giữa nhiều nước nhưng quần đảo Hoàng Sa chỉ tranh chấp giữa Việt Nam và Trung Quốc.
Theo ghi nhận của nhà nghiên cứu Collin Koh ở Singapore, Mỹ thực hiện mỗi năm 5 lần “tự do hải hành” ở các vùng biển tranh chấp tại Biển Đông các năm 2022 và 2023, nhưng năm 2024 chỉ tiến hành đến nay có 2 lần. Lần trước diễn ra vào Tháng Năm khi khu trục hạm USS Halsey đi vào bên trong phạm vi 12 hải lý của quần đảo Hoàng Sa.
Hệ thống tuyên truyền của Trung Quốc đều khoe chiến hạm, máy bay của họ đã theo dõi rồi “xua đuổi” tàu Mỹ ra khỏi khu vực biển đảo chủ quyền của họ trong khi Hải quân Mỹ thì nói chiến hạm của họ tiến hành các mệnh lệnh “tự do hải hành” theo chương trình đã ấn định chứ không hối hả bỏ chạy khi bị “xua đuổi”.
Chỉ hai ngày trước khi khu trục hạm USS Preble “tự do hải hành” ở khu vực quần đảo Trường Sa, hai tàu tuần tra nhỏ của Phi Luật Tân đã bị một tàu Hải Cảnh Trung Quốc không những xịt vòi rồng mà còn cố tình đâm vào bên hông, ở khu vực mà Phi gọi là Hasa Hasa Shoal (tên quốc tế là Half Moon shoal). Hình ảnh và video clip vụ việc này được chính phủ Phi đưa lên mạng cho mọi người thấy.
Nhưng cùng ngày với chuyến tự do hải hành của USS Preble, Mỹ, Nhật Bản và Phi đã mở cuộc tập trận hải quân ở khu vực quần đảo Trường Sa nhưng không cho biết địa điểm. Trong khi Mỹ chỉ cho máy bay yểm trợ trên không, lực lượng Nhật và Phi đã tham dự với các tàu chiến.
Trong khi Việt Nam vẫn lẳng lặng bồi đắp một số bãi đá ngầm ở quần đảo Trường Sa gồm cả dấu hiệu xây dựng phi đạo cho máy bay quân sự lại ít được dư luận nói đến, những căng thẳng giữa Phi Luật Tân và Trung Quốc tại các vùng biển tranh chấp vẫn được chính phủ Phi phổ biến rộng rãi trên mạng. (NTB)
