HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Một nhóm tàu Hải Cảnh Trung Quốc quan sát các hoạt động bồi đắp, cơi nới đảo và bãi đá ngầm của Việt Nam ở khu vực quần đảo Trường Sa mấy ngày gần đây.
Tờ South China Morning Post ngày Thứ Ba, 21 Tháng Mười, dẫn thông tin từ tổ chức theo dõi tự động hoạt động hàng hải quốc tế cho hay như vậy. Mỗi tàu biển, theo luật hàng hải quốc tế, đều có máy định vị và theo dõi hành trình khi hoạt động trên biển.
Họ còn cho hay nhóm tàu đó xuất phát từ đảo nhân tạo Vành Khăn (Mischief Reef) ngày Thứ Năm, 16 Tháng Mười, 2025 đến lượn vòng quanh mấy đảo và bãi đá Việt Nam đang kiểm soát và tiếp tục bồi đắp lâu nay. Nhóm tàu đó quay trở về điểm xuất phát ngày Thứ Bảy 18 Tháng Mười, theo tín hiệu định vị tự động quốc tế (Automatic Identification System).
Từ ba ngày trước, ông Ray Powell, giám đốc tổ chức Sea Light thuộc Đại Học Stanford, California, theo dõi tình hình tranh chấp Biển Đông, đã cung cấp thông tin này trên mạng X (Twitter).
Ông cung cấp lược đồ hành trình của ba tàu Hải Cảnh 4301, 5009 và 21559 và nói rằng chúng chỉ cách từ 2 đến 5 hải lý khi lượn quanh bảy đảo và bãi ngầm của Việt Nam đang có hoạt động bồi đắp trước khi quay lại đảo nhân tạo Vành Khăn.
Bảy thực thể mà ông Powell kể ra là đảo Sinh Tồn (Grierson reef), đá Len Đao (Lansdowne reef), đá Cô Lin (Collins Reef), đảo Phan Vinh (Pearson Reef), đá Tốc Tan (Alison Reef), đá Núi Le (Cornwalis South Reef) và đá Tiên Nữ (Tennent Reef).
Mục đích của những tàu đó là gì khi chạy vòng quanh, quan sát các thực thể của Việt Nam, hiện không ai biết.
Hoạt động bồi đáp một số bãi đá ngầm và nới rộng một số đảo mà Việt Nam kiểm soát tại khu vực quần đảo Trường Sa đã được nói đến từ hơn bốn năm qua. Không những tổ chức AMTI của Mỹ ở Washington viết trong các bản tường trình, mà tổ chức SCSPI, cơ quan ngoại vi của đảng Cộng Sản Trung Quốc, cũng nói nhiều lần, kèm theo hình ảnh vệ tinh và cả video clip.
Hiển nhiên, tàu Hải Cảnh không tới gần các đảo và bãi đá ngầm của Việt Nam như những chuyến rảnh rỗi dạo chơi trên biển mà để quay phim, chụp hình làm bằng chứng cho nhu cầu quân sự và chính trị. Việt Nam và Trung Quốc vẫn tranh chấp chủ quyền biển đảo tại Biển Đông dù lãnh tụ hai nước mỗi khi gặp nhau đều nói đến tình nghĩa láng giềng “4 tốt” và “16 chữ vàng.”
Thêm nữa, khi đề cập chuyện tranh chấp Biển Đông thì cả hai đều thúc giục nhau giải quyết bằng các biện pháp hòa bình chứ không dùng vũ khí, dựa vào các điều lệ quốc tế về Luật Biển UNCLOS.
Hồi Tháng Tám, 2025, tổ chức Asia Maritime Transparency Initiative (AMTI) ở Washington dựa vào tốc độ cơi nới, bồi đắp rất nhanh của phía Việt Nam, nói rằng chẳng bao lâu nữa họ có thể có diện tích bằng với Trung Quốc 10 năm trước, thậm chí có thể lớn hơn.
Tuy nhiên báo SCMP dựa vào thông tin từ tổ chức SCSPI ở Bắc Kinh nói rằng Việt Nam mới chỉ bồi đắp được chừng 8.5 km2 trong khi Trung Quốc đã bồi đắp đến hơn 14 km2.
Trong số 11 thực thể mà Việt Nam bồi đắp, cơi nới, SCMP dẫn SCSPI nói đảo Phan Vinh từ một hòn đảo rất nhỏ nay đã có diện tích 1.27 km2, trở thành một trong những đảo lớn của Việt Nam ở Trường Sa. Trên đó, Việt Nam đã làm một phi đạo dài 2.5 km và một cảng biển chưa kể các cơ sở quân sự được xây dựng thêm. Họ còn nói một phi đạo cũng đã được xây dựng trên đá Tiên Nữ nay có vẻ như một đảo nhân tạo.
Không thấy báo SCMP hay ông Powell đề cập gì đến đảo nhân tạo Thuyền Chài, tên tiếng Anh là Barque Canada Reef, được Việt Nam bồi đắp ráo riết, có chiều dài khoảng hơn 4,300 m, chung quanh có thềm san hô rộng chừng 200 m đến 350 m. Bãi này cách đảo Trường Sa khoảng 87 hải lý về phía Đông Nam và cách đảo An Bang khoảng 20 hải lý về mặt đông bắc. Bãi cạn này có 3 bãi cát nhô cao hơn mặt nước từ 0.7 m đến 1 m khi thủy triều lên cao nhất.
Theo thống kê của AMTI, bãi Thuyền Chài bây giờ lớn hàng thứ tư trong số các đảo và bãi đá ngầm ở Trường Sa. Báo chí bên Việt Nam bây giờ gọi là “Đảo Thuyền Chài” chứ không còn gọi là bãi Thuyền Chãi nữa. So về diện tích, đảo nhân tạo Vành Khăn (Trung Quốc) với 1,504 mẫu (acres). Đảo nhân tạo Su-bi (Trung Quốc) với 1,078 mẫu (acres). Đảo nhân tạo Chữ Thập với 684 mẫu (acres). Đảo nhân tạo Thuyền Chài (Việt Nam) với 412 mẫu (acres).
AMTI nói từ cuối năm 2021 đến Tháng Năm, 2024, diện tích Thuyền Chài đã được bồi đáp tổng cộng khoảng 1.67 km2 dài 4,318 m. Với hình ảnh do vệ tinh chụp mới nhất, một phi đạo đang hình thành mà chiều dài có thể đến 3,000m, tương ứng với các phi đạo mà Trung Quốc đã xây dựng tại các đảo nhân tạo Vành Khăn, Chữ Thập và Su-bi gần chục năm nay.
Hồi Tháng Hai, 2025, thông tấn Reuters đưa tin về hoạt động bồi đắp của Việt Nam ở đảo nhân tạo Thuyền Chài. Trung Quốc cho phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao tuyên bố “Bắc Kinh luôn phản đối bất cứ hành động chiếm đóng bất hợp pháp nào tại các đảo và bãi cạn trong khu vực này” và không thấy có hành động gì khác tiếp theo. Nay thì cho một nhóm tàu Hải Cảnh đến quan sát. (NTB) [kn]
