HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Mỹ và Việt Nam đang thảo luận để hãng Lockheed Martin bán máy bay vận tải quân sự C-130 Hercules cho Hà Nội.
Đây là dấu hiệu càng ngày càng nồng ấm hơn trong mối quan hệ an ninh quốc phòng giữa hai kẻ cựu thù, theo hai nguồn tin thân cận về hợp tác an ninh quốc phòng được hãng thông tấn Reuters thuật lại hôm Thứ Tư 24 Tháng Bảy.
Các cuộc đàm phán có thể dẫn đến hợp đồng trong năm nay, nguồn tin trên cho hay. Nếu diễn ra, nó có thể tiêu biểu một hợp đồng quân sự lớn nhất của CSVN mà chế độ Hà Nội công khai đề cập từ cuối năm 2022 là họ dự trù đa dạng hóa các nguồn cung cấp trang bị quốc phòng. Suốt nhiều thập kỷ, CSVN hầu hết đều phụ thuộc vào các nhà chế tạo Nga từ máy bay, tàu chiến, tàu ngầm, hỏa tiễn…
Máy bay vận tải quân sự C-130 Hercules có thể chở quân, vận chuyển trang bị quân sự và những quân nhu khác, giúp nâng cao năng lực an ninh quốc phòng khi vấn đề tranh chấp chủ quyền biển đảo tại Biển Đông ngày càng căng thẳng hơn. Trung Quốc không ngừng biểu lộ tham vọng muốn độc chiếm Biển Đông mà Việt Nam và Phi Luật Tân là hai nạn nhân chịu nhiều nguy cơ nhất.
Nguồn tin nói rằng Mỹ có thể đề nghị yểm trợ một phần tài chính cho Hà Nội như một phần của thương vụ. Một trong các nguồn tin thuật lời một giới chức Mỹ cho biết, điều đó sẽ lên đến hàng chục triệu đô la dùng vào việc bảo trì cũng như các phí tổn khác.
Một trong hai nguồn tin cho biết một nhân vật Việt Nam được nghe kể lại về các cuộc đàm phán, cho biết phiên bản đang được thảo luận sẽ là phiên bản C-130J tức phiên bản mới nhất. Tuy nhiên, không nguồn tin nào cho biết tổng số trị giá của thương vụ đang đàm phán và số lượng máy bay. Các nhân vật cho tin từ chối cho biết tên vì các cuộc đàm phán không công khai.
Khi CSVN tổ chức triển làm quốc phòng quốc tế lần đầu ở Hà Nội năm 2020, những hình ảnh C-130J Hercules được trưng bày. Một tờ báo địa phương nói rằng phiên bản C-130J được nâng cấp quan trọng ở động cơ và hệ thống điện từ. Giá mỗi chiếc trên thị trường quốc tế thời gian đó khoảng $100 triệu đến $167 triệu mỗi chiếc.
Các cuộc thảo luận mua bán võ khí giữa Hà Nột và Washington diễn ra từ mấy năm qua. Nhiều nhà sản xuất võ khí, trang bị quốc phòng Mỹ đã đến Việt Nam chào hàng. Ông Donald Trump, trong nhiệm kỳ tổng thống, khi đến Hà Nội năm 2017 từng tuyên bố sẵn sàng bán cho Việt Nam nhiều lọai võ khí tối tân. Một số phái đoàn quân sự CSVN cũng từng đến Mỹ thăm viếng các nhà sản xuất nhưng chưa thấy có thương vụ nào quan trọng đáng kể.
Những cuộc đàm phán đó diễn ra âm thầm trước khi có các diễn biến chính trị tại Việt Nam với hàng loạt chức sắc cấp cao bị loại ra khỏi chính trường. Giới phân tích gia hiểu biết chính tình Việt Nam cho rằng những biến động đó không ảnh hưởng nhiều về chiều hướng đối ngoại của Hà Nội, cả về chính trị cũng như về kinh tế.
Các cuộc đàm phán bán máy bay vận tải quân sự cũng chứng tỏ Mỹ cố gắng gia tăng ảnh hưởng với Hà Nội, sang năm đánh dấu nửa thế kỷ chấm dứt cuộc chiến tại Việt Nam.
Từ khi cuộc cấm vận võ khí được chính phủ Mỹ dưới thời tổng thống Obama bãi bỏ năm 2016, võ khí Mỹ chuyển giao cho Việt Nam khá giới hạn, gồm 2 tàu cảnh sát biển cũ, một ít tàu tuần tra cao tốc nhỏ, ít chiếc máy bay huấn luyện quân sự căn bản. Một phần vì Hà Nội thấy võ khí Mỹ tuy tốt nhưng đắt đỏ. Phần khác, chúng lại không tương thích với một lượng lớn võ khí mà Hà Nội đang có.
Theo Reuters, Công an CSVN cũng đang nhắm mua một số trực thăng do Mỹ sản xuất trong khi Bộ Quốc phòng Hà Nội cũng ngắm nghé nhiều loại máy bay chiến đấu của Mỹ, gồm cả khu trục F-16 Fighting Falcon. Một chức sắc CSVN xác nhận có cuộc thảo luận với Washington về loại khu trực này, cũng do Lockheed Martin sản xuất. Tuy nhiên các cuộc đàm phán đó đã không tiến xa hơn vì khu trục Mỹ bị coi như ảnh hưởng tới mối quan hệ giữa Hà Nội và Bắc Kinh.
Tháng Chín năm ngoái, khi thấy có tin Mỹ thảo luận với Hà Nội về mua bán một lượng lớn võ khí gồm cả máy bay khu trực, Bắc Kinh đã bắn tiếng cảnh cáo là các nước liên quan “không gây ra chiến tranh lạnh” và “chạy đua võ trang” khi hợp tác quốc phòng.
Máy bay vận tải C-130 Hercules thì “ít nhạy cảm hơn” vì chúng được coi như trang bị tự vệ hay không phải là võ khí tác chiến. Thêm nữa, Hà Nội còn quan ngại việc Mỹ bán máy bay khu trục F-16 hay các loại hỏa tiễn cho Việt Nam sẽ khá phức tạp hơn là bán C-130, khi vấn đề được đưa ra quốc hội chấp thuận.
Bộ Ngoại giao Mỹ lại còn hàng năm đưa ra các bản phúc trình lên án chế độ Hà Nội vi phạm nhân quyền, càng làm vấn đề chấp thuận chuyển giao võ khí phức tạp thêm.(NTB)
