WASHINGTON, Mỹ (NV) – Việt Nam thặng dư mậu dịch với Mỹ lên mức cao kỷ lục trong năm 2024, đối diện nguy cơ bị Washington áp đặt các biện pháp trừng phạt.
Cơ quan thống kê của chính phủ Mỹ ngày Thứ Tư mùng 5 Tháng Hai công bố bảng tổng kết xuất nhập cảng hàng hóa với các nước trên thế giới. Trong đó, Việt Nam đứng hàng thứ ba về thặng dư thương mại với Mỹ chỉ sau Trung Quốc và Mexico.
Theo hãng tin Reuters, giới phân tích gia thời sự cho rằng Hà Nội có thể tránh các biện pháp trừng phạt của Washington nếu cam kết gia tăng nhập cảng hàng hóa của Mỹ cũng như tiến hành các biện pháp bù đắp khác. Mới đây, chính phủ Trump loan báo tăng thuế quan trừng phạt với hàng hóa Trung Quốc thêm 10% và lập tức gặp phản ứng từ Bắc Kinh.
Ông Trump cũng đe dọa có các biện pháp tương tự với các nước Liên Âu. Mexico và Canada được ông đồng ý hôm Thứ Ba mùng 4 Tháng Hai hoãn 30 ngày lệnh áp thế quan trừng phạt 25% sau khi hai nước vừa kể hứa hẹn gia tăng kiểm soát biên giới với Mỹ.
Người ta chưa thấy ông Trump đụng chạm gì tới Việt Nam nhưng trước đây ông vốn rất bực tức với những con số thâm thủng mậu dịch với các nước có số lượng hàng hóa rất lớn vào thị trường Mỹ. Bởi vậy Việt Nam là một đối tác thương mại không ngoài tầm ngắm của chính quyền mới ở Washington.
Thặng dư mậu dịch của Việt Nam với Mỹ gia tăng gần 20% so với năm trước. Bảng thống kê mới nhất của chính phủ Mỹ đưa ra cho thấy, cộng chung cả năm 2024, Mỹ chỉ xuất cảng sang Việt Nam được số hàng hóa trị giá 13 tỉ 98 triệu USD. Nhưng lại nhập cảng từ nước này một số hàng hóa trị giá tới 136 tỉ 561 triệu USD, như vậy đã thâm thủng mậu dịch mất 123 tỉ 463 triệu USD.
Mỹ bị thâm thủng mậu dịch với Trung Quốc nhiều hơn nhưng chỉ gia tăng chưa tới 6% với 295.4 tỉ USD, thấp hơn nhiều so với mức kỷ lục của năm 2018. Khối Liên Âu thặng dư mậu dịch với Mỹ gần 13%, đạt con số kỷ lục 235.5 tỉ USD. Còn Mexico thặng dư mậu dịch với Mỹ gia tăng 12%, đạt $172 tỉ USD mà cũng là kỷ lục mới.
Cả Việt Nam và Mexico đều là những nước đã được hưởng lợi nhiều nhất kể từ khi ông Trump làm tổng thống Mỹ nhiệm kỳ đầu tiên và mở đầu cuộc thương chiến với Bắc Kinh. Trung Quốc đối phó với thuế quan trừng phạt của Mỹ bằng cách dời rất nhiều hãng xưởng sang Việt Nam và Mexico. Các cơ sở mới của Trung Quốc ở các nơi này chỉ làm nhiệm vụ lắp ráp hoàn chỉnh các bộ phận rời hoặc gia công không đáng kể rồi gắn nhãn mác hàng Mexico hay Việt Nam rồi xuất sang Mỹ.
Chip điện tử xuất sang Mỹ nhiều nhất
Theo bà Sayaka Shiba, một phân tích gia tại công ty BMI, tuy tỉ lệ thặng dư mậu dịch với Việt Nam gia tăng lớn nhất nhưng lại có vẻ không phải là nước bị coi là gây nguy hại an ninh cho Mỹ. Khi hạ lệnh áp đặt thuế quan với Mexico và Canada, ông Trump cho hay để trừng phạt hai nước láng diềng đã không kiểm soát chặt chẽ nên di dân lậu và thuốc gây nghiện fentanyl tuồn vào Mỹ.
Dù sao, bà Shiba cũng cho rằng Việt Nam vẫn có thể là đối tượng để Mỹ áp đặt thuế quan trừng phạt. Tuy nhiên, các biện pháp này cần thời gian điều tra hậu thuẫn cho việc áp đặt mà nhờ đó, Hà Nội có thêm ít thời gian để tìm cách tránh né. Nếu Mỹ tìm những mặt hàng nào đó để đánh thuế, chẳng hạn mặt hàng chip điện tử bán dẫn (semiconductor) thì nguy cơ cho Việt Nam. Việt Nam là nước xuất cảng loại hàng này vào Mỹ nhiều nhất.
Gần đây, giới chức cấp cao CSVN bắn tiếng nhiều lần là Hà Nội sẵn sàng thỏa hiệp với Washington về mậu dịch. Trong ngày Thứ Tư mùng 5 Tháng Hai, ông Thủ tướng Phạm Minh Chính đã họp chính phủ để tìm các biện pháp ứng phó trường hợp có thể nổ ra một cuộc thương chiến ảnh hưởng toàn cầu. Dù sao, ông Chính tránh nói tới thuế quan trừng phạt.
Một trong giải pháp, theo bà Shiba, Hà Nội có thể nhập cảng thêm nhiều khí hóa lỏng từ Mỹ, giảm thuế nhập cảng cho nông sản của Mỹ, chẳng hạn đậu nành, thịt đông lạnh, bông gòn. Còn muốn giảm xuất cảng sang Mỹ thì khó có thể tiến hành được vì phần lớn hàng hóa giá trị cao đều là sản phẩm của những đại công ty kỹ nghệ hàng đầu nước ngoài đầu tư sản xuất tại Việt Nam như Samsung, LG, Intel, Apple, …(NTB)
