Vũ Kim Đức
Khoảng 10 giờ đêm, tôi nhận được điện thư từ anh Hai báo tin cho hay chú của chúng tôi, ông Đặng Quang Hương vừa mới bỏ cuộc đời ra đi ở San Jose. Chú tôi đã sống một cuộc đời ngoại hạng, thượng thọ ở tuổi 104.
Sanh, lão, bệnh, tử. Cái vòng lẩn quẩn không từ một ai. Từ một ông tỷ phú cho đến một người cùng đinh. Từ một người đẹp như thiên thần cho đến chàng Trương Chi. Từ một ông tổng thống cho đến một ông gác gian. Cái giờ phút hơi thở cuối cùng trên cuộc đời tắt ngấm, con người chẳng còn là gì. Cát bụi trở về cát bụi. Cái còn lại là khi còn sinh thời, người vừa mất đi đã để lại những gì cho những người còn ở lại.
Chú tôi mất đi, không những chỉ mất trong tôi một người chú thân yêu. Tuy không mấy khi chú cháu gặp nhau, nhưng chú là một gạch nối cho tôi về nơi chôn nhau cắt rốn, về họ hàng bà con gần xa, là quyển “Từ điển sống” về quê cha, đất tổ.
Tôi đã để lỡ mất cơ hội không chịu tham khảo lúc chú còn sinh tiền. Hơn hết, chú còn là quê hương Việt Nam nơi xứ người, là những mảnh đời, là vòm trời tuổi thơ của tôi.
Chú đã ở gần bên tôi ngày tôi chào đời, ngày tôi mới lớn, ngày tôi trưởng thành và ngày tôi rời xa quê hương. Còn chú là còn quê hương. Còn chú là còn một nơi nương náu. Những dịp Xuân về, những dịp lễ hội cho tôi cảm giác vẫn còn một khung trời ngày xưa để tìm về.
Nhớ về chú tôi là nhớ về những ngày xưa, ngày tôi mới lớn, thoắt đó đã hơn 50 năm. Chú lúc nào cũng quần áo bảnh bao, đầu chải láng mượt, vừa lái xe gắn máy vừa đọc Tam Quốc Chí của La Quán Trung.
Chú rất có uy trong nhà. Con cháu nghe lời chú răm rắp, dù có nhiều điều không đồng ý. Chú rất khó với con trong nhà, nhưng lại dễ dàng với những thằng cháu như tôi.
Nhớ những ngày cận Tết, chú trổ tài gói bánh chưng, dạy thằng cháu cách luộc đậu xanh, thịt mỡ và cách chọn quấn lá dong. Chú chỉ rằng: “Phải sắp xếp gạo nếp, đậu xanh và thịt heo như vầy cho cái bánh được đẹp mắt.”
Chú gói bánh chưng không cần khuôn. Chú chỉ gói bằng tay mà cái nào cũng đều đặn, xinh xắn. Nhớ về những đêm, tôi ngồi chầu rìa ăn cháo gà khi “Hăng Rô” ngồi chia bài cho chú và các ông bạn chơi tổ tôm, hút thuốc Lào. Nhớ những đêm Ba Mươi Tết đen như mực, vừa ngồi bên bếp lửa canh nồi bánh chưng, vừa xuýt xoa vì rét. Nhớ những ngày Mồng Một Tết qua nhà chú chúc Tết, được chú chào đón bằng một bánh pháo nổ vang trời, được chú lì xì, được chú cho thưởng thức táo tàu, mứt sen và rượu nho khai vị hiệu Dubonnet “Con Mèo Đen.”
Nhớ về chú, ngoài những kỷ niệm ngày còn thơ nêu trên, tôi vẫn còn nhớ ngày chú từ San Jose lên vùng Bắc Mỹ thăm gia đình, anh em chúng tôi và làm đại diện nhà trai cho An (vì An qua đây chỉ có một mình.) An là hôn phu của Chinh, em tôi. Đám cưới của em tôi đơn sơ nhưng rất cảm động khi chú đại diện nhà trai, chững chạc đứng lên ngỏ lời cùng hai họ. Lần đầu tiên đến vùng anh tôi đang cư ngụ, chú trầm trồ khen ngợi khu phố cổ kính Lancaster, gợi chú nhớ về thành phố Nam Định nơi chú lớn lên. Chú cũng rất thích mùa Thu miền Bắc Mỹ khi những rừng phong nhuộm màu quan san, lộng lẫy trong nắng vàng. Những hình ảnh đẹp ít thấy ở San Jose. Tuy đã lớn tuổi nhưng chú hãy còn hiếu kỳ. Chú hỏi nhiều câu hỏi như một thiếu niên, khi đi ngang qua những làng Amish với những nông trại hãy còn dùng la và ngựa để cầy bừa và những chiếc xe thổ mộ màu đen lọc cọc bên mép đường. Đáng nhớ nhất là đám cưới của Hiếu ở SanFrancisco. Chú, dì và hầu hết mọi người trong họ hàng đã có thời gian họp mặt vui vẻ bên nhau.
Bao năm đã trôi qua, hôm nay tôi vẫn còn nhớ như in cái buổi chú cháu quây quần bên nhau. Chú với khuôn mặt đẹp trai, trẻ mãi không già, tóc chải láng mượt, quần áo bảnh bao, giầy đen láng cóng với nụ cười tươi rói nói chuyện cởi mở với mọi người. Trên tay chú luôn có ly rượu Johnny Walker óng ánh.
Chúc chú cuộc hành trình tuyệt vời trong cõi vĩnh hằng. Chú sẽ về lại quê hương Nam Định nơi chú chào đời. Chú sẽ về lại quê miền Nam, nơi chú sẽ gặp lại cha mẹ và những người thân yêu trong gia đình đã khuất ngày xưa.
Chúc chú an nghỉ…
***
Thư và bài cho chuyên trang Tưởng Nhớ xin gửi về hộp thư: [email protected]