Trần Huy Bích
Theo nhà văn Võ Phiến trong Văn Học Miền Nam Tổng Quan, khi viết văn, thiện tâm thiện ý của Doãn Quốc Sỹ tỏa ra khắp tác phẩm: “Trong các truyện của ông nhân vật nào cũng tốt, việc gì cũng có khía cạnh hay… Đọc sách ông thơm tho cả tâm hồn.”
Trong bài “Doãn Quốc Sỹ, người anh khả kính,” nhà văn Nguyễn Mộng Giác nhận xét: “Học trò ông, độc giả của ông đã yêu mến kính phục ông qua hình ảnh một ông thầy yêu nghề, một nhà văn mực thước và nhân ái.”
Chúng ta cũng có thể nói: Trên căn bản Doãn Quốc Sỹ là một nhà giáo có văn tài. Ông đã dùng văn chương để phục vụ cho mục tiêu giáo dục của ông.
Đầu thập niên 1950, cũng như các nhân vật Kha, Hiển, Miên trong Ba Sinh Hương Lửa (Khu Rừng Lau 1), nhà văn Doãn Quốc Sỹ bỏ vùng do Việt Minh kiểm soát về vùng của chính phủ Quốc gia. Sau khi ghi tên theo Đại học Văn khoa ở Hà Nội, ông xin đi dạy học vì đã có trách nhiệm với gia đình. Ngôi trường đầu tiên ông được cử tới dạy là trường Trung Học Nguyễn Khuyến ở Nam Định. Đợt học trò đầu tiên của ông ở vùng Quốc gia gồm ba lớp Đệ Ngũ của trường Nguyễn Khuyến niên khóa 1952-53. Tuy chỉ được học ông có mấy tháng đầu của niên khóa ấy, vị thầy trẻ tuổi họ Doãn đã để lại một ảnh hưởng sâu đậm trong tâm trí nhiều học sinh Nguyễn Khuyến.
Trong các học trò của thầy Sỹ năm ấy, người theo được gần thầy hơn cả là anh Trần Duy Hinh, lớp Đệ Ngũ A. Sau khi vào Nam năm 1954, anh bắt đầu viết truyện và gửi cho tạp chí Sáng Tạo mà thầy Sỹ là một thành viên. Anh lấy bút hiệu là Thao Trường, sau đổi thành Thảo Trường. Miền Nam có thêm một nhà văn quan trọng, quan tâm tới cuộc chiến huynh đệ đang diễn ra trên đất nước.
Cuối năm 2022, nhân thầy Sỹ được 100 tuổi, một số cựu học sinh Nguyễn Khuyến đã cùng một số tổ chức văn hóa, giáo dục của người Việt ở ngoài nước như Hội Giáo Chức Việt Nam-Nam California, Gia Đình Sư Phạm Sài Gòn, Hội Ái Hữu Cựu Sinh Viên Đại Học Vạn Hạnh, Câu Lạc Bộ Hùng Sử Việt, Hội Ái Hữu Cựu Học Sinh Bưởi – Chu Văn An, Viện Việt Học… cùng đứng ra tổ chức một buổi lễ Mừng Thọ và Vinh Danh Thầy. Tấm bảng Vinh Danh do 5 tổ chức đứng tên đã được khắc những hàng chữ sau:
Mừng Thượng Thọ 100 Tuổi và Vinh Danh Giáo Sư Doãn Quốc Sỹ, nhà giáo dục gương mẫu, nhà văn hóa nhiều tâm huyết, bậc quốc sĩ được kính ngưỡng của dân tộc.
