Lâm Triết, ngôi sao hội họa hiện đại Việt Nam một thời vừa tắt

Trịnh Cung

Họa sĩ Lâm Triết (Hình: Lâm Thuyên và Yến Nhi)

Tôi vừa nhận được tin từ nhà thơ DTL cho hay họa sĩ Lâm Triết, một tài năng hội họa hiện đại xuất sắc của Miền Nam vào những thập niên 60 của thế kỷ 20, vừa tạ thế ở tuổi 80 hơn tại Việt Nam vì trọng bệnh.

Tài năng hội họa của anh tỏa sáng ngay lúc còn đang học năm thứ nhất tại Trường CĐMT Huế. Khi tôi đậu vào năm thứ nhất cùng trường thì anh là một sinh viên đàn anh mà tôi rất ngưỡng mộ và lấy anh làm mục tiêu cố gắng học hành. Anh và tôi đều từ phương xa đến đây, Lâm Triết từ Bồng Sơn- Bình Định, tôi từ Nhatrang- Khánh Hòa, cùng ở trọ chung tại kiệt (hẻm) 1 đường Âm Hồn Thành Nội Huế cho đến khi hết niên khóa 1958 thì Lâm Triết thôi học để chuyển về Sài Gòn học Trường Quốc Gia C ĐMT Gia định. Tuy nhiên, anh không học hết để thi tốt nghiệp, không rõ lý do, nhưng có thể là do anh yêu lối vẽ hiện đại, một xu thế rất mạnh ớ châu Âu lúc bấy giờ và đang lôi cuốn giới nghệ sĩ trẻ khắp thế giới, trong đó có Việt Nam mà Tạ Tỵ là họa sĩ đi đầu. Thêm nữa, Trường QG CĐMT rất bảo thủ, không cho phép sinh viên vẽ ngoài cách của nhà trường khi còn đang theo học, đã có một số bị đuổi học vì vẽ Modern như Nguyễn Trung là một điển hình.

 

Ngựa (Tranh Lâm Triết

 

Đỉnh cao của hội họa Lâm Triết là với bức sơn dầu có tên “Ngựa” (hình đính kèm), anh đoạt Huy chương Vàng Hội Họa Mùa Xuân 1962, giải thưởng hội họa cấp quốc gia hằng năm được tổ chức tại Sài Gòn. Bức “Ngựa”được vẽ theo khuynh hướng Trừu tượng, một khuynh hướng hội họa rất mới tại Việt Nam lúc bấy giờ, đã gây ngạc nhiên cho giới nghệ sĩ tạo hình vì sự táo bạo khi họa sĩ sử dụng bố cục lệch mà vẫn tạo được sự thăng bằng bởi những mảng màu từ đậm đến nhạt, tất cả đều chuyển động trên toàn bộ mặt tranh rất phong phú và nhịp điệu rất sinh đông khiến người xem bị cuốn hút khi đối diện.

Tuy nhiên, kể từ đó, Lâm Triết dần vắng bóng trong các cuộc triển lãm ở Sài Gòn, ngay cả anh cũng không làm một triển lãm cá nhân nào cho đến ngày anh rời khỏi Việt Nam, khi Miền Nam sụp đổ vào ngày 30-4-1975.

Rồi khoảng 15 năm sau, tôi gặp lại Lâm Triết tại Sài Gòn, anh mời tôi một bửa tối tại nhà hàng trong khách sạn New World và cũng từ hôm đó anh có một cuộc sống mới tại quê nhà với Minh, một phụ nữ thành đạt từng là học trò cũ của anh, khi Lâm Triết làm thầy giáo môn vẽ tại một trường trung học ở Phan Thiết. Tôi được biết rằng Minh từng yêu thầm thầy Triết nhưng phải đợi sau nhiều chục năm mới cùng thầy yêu của mình thành chồng vợ.

Và Minh đã làm cho tài năng hội họa của Lâm Triết hồi sinh, chị đã mở gallery trên đường Đồng Khởi (Tự Do) để triển lãm tranh Lâm Triết và trong khuôn viên rộng lớn của nhà chị ở Thảo Điền (làng báo chí cũ) có hẳn một hành lang bày thường trực tranh trừu tượng rất đẳng cấp của Lâm Triết)

Và cũng chính Minh, cách nay khoảng 10 năm, tôi được tin Lâm Triết trở bệnh cũ nặng, bệnh động kinh, chị phải đưa anh về Bình Định dể dưỡng bệnh, vì không còn cách nào khác để chữa trị. Cuối cùng Lâm Triết đã ra đi vĩnh viễn tại nơi anh sinh ra, Bồng Sơn – Bình Định vào ngày… năm 2018.

Viết vài dòng tưởng niệm một ngôi sao hội họa Việt Nam vừa lịm tắt.

Bolsa. Dec. 18-2018

Trịnh Cung

Video: Tin Trong Ngày Mới Cập Nhật

Copyright © 2018, Người Việt Daily News

Lưu ý: Để mở âm thanh, xin bấm vào nút muted icon imagephía góc phải bên dưới của khung video.

Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Tưởng nhớ ông Phan Võ Viên

  Mười năm tù cải tạo, cộng với những bệnh đang mang, gia đình cứ ngỡ ông ra đi sớm hơn, không ngờ ông sống thêm 3 năm nữa với con cháu. Có được điều này, gia đình tin rằng...

Tưởng nhớ Bà Quả Phụ Maria Nguyễn Văn Lân

  Sinh trưởng trong một gia đình lễ giáo ở Nam Định, nơi sản sinh rất nhiều nhân tài về quân sự cũng như lãnh vực văn hóa. Sử sách ghi lại, Nam Định là quê hương của nhà Trần...

Tưởng Nhớ Họa Sĩ Lê Văn Đệ

Lê Văn Đệ (1906-1966) là Giám Đốc đầu tiên của trường Quốc Gia Cao Đẳng Mỹ Thuật Gia Định. Sau khi trường Cao Đẳng Mỹ Thuật Đông Dương thành lập tại Hà Nội năm 1925 dưới quyền Giám Đốc...

Tưởng nhớ Thầy Di Như – Võ Văn Khoa

Xuất thân Thầy Di Như tên thật là Võ Văn Khoa, sinh ngày 24 tháng 2, 1938 (tuổi Đinh Sửu), tại Làng Khánh Thiện, Mũi Né, Bình Thuận. Ngay trước mặt nhà là Đình Làng Khánh Thiện, và chỉ cách...

Tưởng nhớ Bà Phạm Thị Hồng Ngọc

Bà Phạm Thị Hồng Ngọc sinh ngày 21 tháng 1 năm 1935 tại Hà Nội. Bà có một người anh và hai người em, nhưng đều mất sớm, nên bà trở thành con duy nhất của gia đình. Tuy được...

Tưởng nhớ cụ ông Ma Phiếu

Xuất thân từ một gia đình địa chủ giàu có, với gia sản cò bay thẳng cánh, gia đình ông trở nên mục tiêu để chiến dịch đấu tố địa chủ nhắm đến. Chính quyền thời đó đã bắt...

Tưởng nhớ ông Vanson Nguyễn Nhật Dũng

  Xuất thân từ một gia đình gia giáo và có Đạo gốc từ bao đời. Năm 1954 ông theo gia đình vào Nam, lúc ấy ông ở độ tuổi thiếu niên. Vào Nam, ông tiếp tục đi học và...

Nhớ thương Dì Phạm Dư Mỹ Hoa

Theo sách Phật, người chết sẽ trải qua một vùng ánh sáng trong suốt, thời gian trụ vào vùng ánh sáng trong suốt này tùy thuộc vào khả năng định tâm của người quá cố. Nếu có định lực...

Tưởng nhớ Ông Trần Tất Quýnh

  Nhắc về kỷ niệm xưa, anh Châu, trưởng nam bùi ngùi nói về bố mình: Tôi rất nhớ ơn ông cụ, nhất là những ngày thơ ấu, anh em phá phách, hư đốn, cãi lời bố mẹ, lười biếng...

Điếu văn tiễn biệt Mẹ, Nguyễn Thị Lan

Tôi là Ánh Tuyết - con gái út của Mẹ. Hôm nay trước giờ di quan, tôi xin được thay mặt toàn thể đại gia đình bày tỏ lời trần tình tiễn biệt Mẹ về cõi vĩnh hằng. Mẹ của chúng...