Thái NC
Duyên Anh tên thật Vũ Mộng Long, sinh năm 1935 tại Thái Bình, di cư vào Nam năm 1954. Ông viết văn và làm báo dưới nhiều bút hiệu khác như: Thương Sinh, Mõ Báo, Lệnh Hồ Xung. Năm 1976 ông bị Cộng Sản bắt đi học tập cải tạo với tội danh là “biệt kích văn nghệ” của chế độ cũ. Năm 1981 ra khỏi tù, Duyên Anh vượt biển thành công và định cư tại Pháp.
Ông mất ngày 6 Tháng Hai năm 1997 tại Paris.
Nếu đến năm 1975, ai thuộc thế hệ khoảng 15, 16 tuổi, sinh ra và lớn lên tại miền Nam Việt Nam, dám chắc là đã từng đọc qua một vài tác phẩm nào đó của nhà văn Duyên Anh, nhất là vài truyện ngắn như: “Con Sáo Của Em Tôi,” hay “Đại Dương Trong Lòng Con Ốc Nhỏ”… là những tác phẩm được giảng dạy trong chương trình Việt văn trung học.
Có thể nói, Duyên Anh và những tác phẩm của ông là một phần tuổi thơ của nhiều thế hệ Việt Nam. Không thể không thán phục và ngưỡng mộ thiên tài của ông.
Tôi nhớ mình đọc khá nhiều tác phẩm của Duyên Anh và đều thích say mê như: Thằng Côn, Thằng Vũ, Con Thúy, Dzũng Dakao, Chương Còm, Hưng Mập, Mơ Thành Người Quang Trung, Hoa Thiên Lý, Giặt Ô KÊ… và chắc chắn còn vài truyện nữa không nhớ hết.
Về tiểu thuyết Điệu Ru Nước Mắt
Truyện dài của Duyên Anh luôn giữ lại một ấn tượng vô cùng sâu sắc. Ông viết về xã hội những tay du đãng ở Sài Gòn thời thập niên 1960.
Trong “Điệu Ru Nước Mắt,” Duyên Anh đã tiểu thuyết hóa cuộc đời trùm du đãng lừng danh của Sài Gòn trước đó ít lâu là Đại Cathay thành nhân vật chính có tên Trần Đại, một đại ca du đãng rất trí thức và lãng mạn, và bên cạnh Trần Đại là những đàn em đầy yên hùng mã thượng như James Dean Hùng, Năm Hòa Hưng, Bốn Lơ Xe…
Vì vậy tác phẩm một thời bị cho là đã thần tượng hóa du đãng.
Có thể ông Duyên Anh đã thực sự thần tượng hóa du đãng nên “Điệu Ru Nước Mắt” từng bị giới phụ huynh thời ấy phê phán. Tuy nhiên, chính sự phê phán đó càng khiến cho tác phẩm thêm nổi tiếng và thậm chí được chuyển thành phim ảnh.
James Dean Hùng, nhân vật thứ hai sau Trần Đại cũng là một nhân vật có thật ngoài đời. Có nguồn tin nói ông vẫn lặng lẽ sống tại ngoại ô Sài Gòn sau bao năm tháng thăng trầm của Điệu Ru Nước Mắt. JD Hùng chỉ mới mất cách đây vài năm, khoảng năm 2018, tại Việt Nam vì già yếu. Tuy nhiên sau đó có người nói ông vẫn còn sống và hiện đang ở Pháp. Không biết đâu là sự thật!
Nhiều năm gần đây, một số lớn tác phẩm của nhiều tác giả trước 1975 đã được cho tái bản tại Việt Nam, riêng Duyên Anh thì hoàn toàn không. Ông bị chế độ Cộng Sản gán cái mác “biệt kích văn nghệ” thì dĩ nhiên hết đường trở lại. Rất tiếc một kho tàng văn chương của Duyên Anh đang dần dần mai một.