Tưởng nhớ Giáo Sư Nguyễn Văn Trường

Giáo Sư Nguyễn Văn Trường là nhà giáo và chính khách nổi tiếng của Việt Nam. Ông sinh năm 1930 tại Vĩnh Long; giáo sư tại Viện Đại học Huế; hai lần đảm trách chức vụ Bộ trưởng Giáo dục thời kỳ chuyển tiếp giữa Đệ Nhất và Đệ Nhị Cộng hòa. Ông là người tích cực vận động và đóng góp vào sự ra đời của Viện Đại học Cần Thơ vào năm 1966.

Khi đất nước còn nghèo mà chỉ riêng mình giàu là một cái nhục.
Khi mọi người đều giàu mà chỉ riêng mình nghèo cũng là một cái nhục.

Vương Đức Bình

Tôi học sư phạm từ năm 1971 đến tháng 6 năm 1976, nghĩa là rơi đúng vào buổi giao thời nhiều biến động. Vào sư phạm đúng vào lúc chiến trường Quảng Trị diễn ra ác liệt và ra trường vào lúc cuộc “đổi đời” xảy ra cũng ác liệt không kém. Môi trường học đường cũng thay đổi. Nhiều năm tháng thật không dễ để đứng vững trên bục giảng. Có lúc đói đến nỗi đôi mắt không nhìn rõ bảng phấn nữa là! Đôi lúc chán nản, muốn bỏ nghề cho xong, nhưng rồi tôi vẫn còn tiếp tục được nghề nghiệp của mình là nhờ một vị thầy rất đáng kính: Thày Nguyễn Văn Trường.

Tôi luôn nhớ về Thầy mỗi khi cần một tiếng nói nâng đỡ đâu đó sâu thẳm trong lòng mình. Tôi thường nhớ về thầy so với các thầy cô khác vì hai lẽ: Thứ nhất vì thầy là thầy giáo hướng dẫn lớp tôi, Thày dạy tôi môn số học vào năm thứ hai, và Thầy cũng là người dẫn tôi đến với bục giảng đúng theo nghĩa đen của từ này. Giờ thực tập đầu tiên của tôi, Thầy giới thiệu tôi với lớp 10C trường Võ Trường Toản và ngồi xem tôi giảng bài. Thứ hai, tôi nhớ Thầy vì Thầy là người mà tôi từng sợ “hết biết”. Môn số học của Thầy, sinh viên phải nộp 3 bài tập ở nhà và làm một bài thi cuối học phần. Môn ấy đã khó, nhưng nỗi sợ của tôi không ở chỗ môn ấy khó. Tôi sợ Thầy!

***
Bài nộp đầu tiên khi Thầy chấm xong và đem phát lại cho sinh viên thì lạ thay chỉ có bài của tôi Thầy chẳng chấm điểm mà cũng chẳng có nhận xét. Chờ đến cuối giờ học, tôi mới “khép nép” đem bài làm của mình lên hỏi Thầy. Thầy cầm lấy bài làm của tôi, nhìn tôi bằng cái nhìn thân thiện nhưng câu trả lời thì ôn tồn mà hết sức nghiêm khắc: “Thầy đã cho anh bài về nhà làm, anh có khá nhiều thời gian tại sao trong bài làm của anh lại còn những chỗ bôi xóa?” Quả thật trong bài làm của tôi có nhiều chỗ tôi đã lấy thước gạch bỏ đi mấy dòng trong chứng minh. Vậy là bài làm thứ nhất tôi không có điểm nào. Không hiểu sao Thầy lại không cho zéro (0)!

Bài nộp thứ hai cũng rơi vào tình trạng như bài thứ nhất, mặc dù tôi phải viết đến ba lần bài viết đó để không có một chỗ bôi xóa sửa chữa nào! Cũng mang lên hỏi Thầy, lần này câu trả lời là: “Trong chứng minh của anh, tại sao dấu bằng (=) ở dòng trên với dấu bằng ở dòng dưới thụt ra thụt vào vậy? Khi anh đi dạy, học sinh sẽ rất khó theo dõi chứng minh, anh phải tập viết cho ngay ngắn. Tính cách con người thể hiện trong chữ viết đấy!” Trời ơi, lần này thì tôi “phát rét”. Chỉ có ba bài làm mà hai bài tôi đã không có điểm thì kể như tiêu rồi!

Bài nộp thứ ba cũng vậy mặc dù tôi đã cẩn thận viết như in, không có một chỗ bôi xóa nào, các kí hiệu toán học ngay ngắn tăm tắp, chứng minh chặt chẽ tưởng như khó có thể chặt chẽ hơn. Lần này tôi quyết khiếu nại và nếu cần thì tranh luận với Thầy về trường hợp của tôi mới được.

Nhưng câu trả lời của Thầy làm tôi thật sự choáng và… tâm phục khẩu phục: Anh biết không, hồi xưa Thầy học với người Pháp, phải viết bằng tiếng Pháp, vì vậy Thầy có viết sai chính tả tiếng Việt thì còn có thể hiểu được. Môn học này Thầy giảng cho các anh bằng tiếng Việt, thuật ngữ toán học bằng tiếng Việt mà ông Hoàng Xuân Hãn đã khổ công biên soạn. Tại sao trong bài làm của anh còn có chỗ sai chính tả? Thày giáo không có quyền viết sai chính tả tiếng mẹ đẻ của mình. Anh không biết yêu tiếng mẹ đẻ của mình sao? Người nào không biết yêu tiếng mẹ đẻ của mình thì không nên làm Thày giáo!

Tôi nghẹn ngào chịu ba lần quở trách của Thầy và chắc chắn là mình thi hỏng môn này mất thôi! Hôm công bố điểm thi cuối học phần, thật tình tôi không dám đến xem bảng điểm, tôi chỉ ngồi xa xa dưới bóng cây me tây trong sân trường nhìn các bạn bu quanh bảng điểm mà lòng xấu hổ lắm. Khi các bạn reo lên kết quả đậu 6 sinh viên trong tổng số 21 sinh viên của lớp thì… lòng tôi “tan nát”. Nhưng bạn có biết không, tôi vinh dự là một trong 6 sinh viên đó đấy.

Thầy sống đơn giản, mặc dù lương giáo sư chắc không phải là thấp trong thời buổi đó. Thầy đi dạy bằng chiếc xe đạp cũ kỹ. Thầy mặc một cái áo vải Nil France cũ đến nỗi nó trở thành mỏng te. Có lần tôi bạo gan hỏi Thầy: Trong trường giáo sư nào cũng đi xe sang trọng trừ Thầy và giáo sư Thiery (!), sao Thày không đi xe nào coi cho “phong độ” mà mãi đi chiếc xe đạp cũ rích. Câu trả lời như vầy: “Khi đất nước còn nghèo mà chỉ riêng mình giàu là một cái nhục. Khi mọi người đều giàu mà chỉ riêng mình nghèo cũng là một cái nhục”.

***
Thày đã dạy tôi sống và làm nghề dạy học như thế đó!


Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Bò Rừng đã về núi, nỗi buồn còn đọng lại

  Một trăm năm rong chơi trần thế, Tổng Ủy Viên Trần Văn Lược đã trở về trời tại Sài Gòn, lúc 14g ngày  6/12/2018, thọ 100 tuổi, để tiếp tục nhiệm vụ luyện tiên đan cho Ngọc Hoàng Thượng Đế. Trưởng Trần Văn...

Cô giáo Hà Thị Minh: Cô giáo của tôi.

Nhận được Email của Bích Hà, trưởng nữ của Cô, báo tin Cô đã từ giã thế gian để về cõi vĩnh hằng vào đầu tháng 11 năm 2018 ở tuổi 94, tôi vẫn cảm thấy như một phần...

Nhớ anh Ngô Gia Truy

  Không biết có phải nghe đâu đó thành tích oai hùng của anh trong thời anh là một sĩ quan trong QLVNCH, mà chị đã ngã lòng trước lời ngỏ ý, hay lòng ăn ở tốt đẹp với bằng...

Điếu văn tang lễ ông Bùi Bỉnh Bân

Anh Bân thương kính, Hôm nay, ngày 4.11.2018, chúng tôi những người đã từng sát cánh với anh trong những buổi đầu thành lập Cộng Đồng Việt Nam Nam California và sau đó là thành lập Cộng Đồng Người Việt...

Thương nhớ Bà Lâm thị Bùi

  Có thể nói chưa một đám tang nào có nhiều vòng hoa phúng điếu như đám tang của Bà. Trong phòng quàn, hoa lấp đầy những khoảng trống hai bên, không chừa một chỗ trống nào. Phía bên ngoài...

Anh Bằng người nhạc sĩ đàn anh khả kính

Anh Bằng tên thật Trần An Bường, sinh năm 1926 tại thị tứ Điền Hộ, tỉnh Thanh Hóa. Năm 1935, ông xa gia đình để học Tiểu chủng viện Ba Làng tại huyện Tĩnh Gia, thuộc tỉnh Thanh Hóa,...

Quy Hương Đất Phật

5 giờ sáng, cậu em út báo tin: Mẹ tôi, bà Phạm Thị Bộ, pháp danh Diệu Âm Quảng Tấn, sinh ngày 20 tháng 10 năm 1929, tỉnh Quảng Ngãi, đã tạ thế lúc 4 giờ sáng ngày 23...

Chiêm Nghiệm giữa Sống và Chết

  (Cho Teresa Uyên Chi Đỗ) Cô cháu tôi (con út của em gái tôi) chỉ còn hai tháng nữa được 39 tuổi bỗng một ngày như mọi ngày, khám phá ra bị ung thư gan ở giai đoạn cuối....

Một vị Thầy thương yêu học sinh như con ruột

Chúng tôi vừa nhận được tin buồn: cụ Võ Như Nguyện, Cựu Giám Đốc Viện Hán Học Huế, vừa qua đời tại Pháp lúc 9 giờ sáng ngày 3 tháng 9 năm 2018 nhằm ngày 24 tháng 7 năm...

Tưởng nhớ Ông Nghiêm Xuân Thuyết

Ngày 13 tháng 10 năm 2018, tại phòng số 5 nhà quàn Peek Family, nơi ông Nghiêm Xuân Thuyết giã từ gia đình, bạn bè lần cuối. Nơi có rất nhiều con cháu để tang ông, nơi có rất...