Maryse Condé, Nobel Văn Chương 2018

Từ Thức

Nhà văn Maryse Condé. (Hình: montraykreyol.org)

Giải Nobel Văn Chương vừa được trao cho Maryse Condé, một nhà văn nữ Pháp, 81 tuổi, thay vì rơi vào tay Kim Thúy, một nhà văn gốc Việt hiện cư ngụ tại Canada, như chúng ta chờ đợi, hy vọng.

Nếu Kim Thúy nói về xã hội đảo lộn ở miền Việt Nam sau 1975, về đời sống, tâm trạng ngổn ngang của một nhà văn lưu vong, tác phẩm của Maryse Condé nói về đời sống của người dân da đen từ thời nô lệ tới thời thuộc địa Pháp.

Ban tuyển lựa tuyên bố, tại Thư Viện Quốc Gia Thụy Điển ở Stockholm, Maryse Condé “với một ngôn ngữ chính xác, đã mô tả những tai hại của của chính sách thuộc địa và sự hỗn loạn thời hậu thuộc địa.”

Giống như Phillip Roth, Maryse Condé, sinh năm 1937 tại Guadeloupe, thuộc lãnh thổ hải ngoại (DOM-TOM) của Pháp, đã nhiều lần được đề nghị giải Nobel, nhưng chưa bao giờ được tuyển chọn.

Cựu sinh viên Sorbonne, Maryse Condé dạy văn chương tại các đại học Phi Châu như Ghana, Sénégal, trước khi dạy tại đại học Columbia, Hoa Kỳ. Bà đã được trao nhiều giải văn chương, như giải Hàn Lâm Viện Pháp 1988, với tác phẩm “La Vie Scénérate,” giải Marguerite Yoursenar 1999, với “Le cœur à rire et à pleurer,” giải Tropiques.

Từ cuốn tiểu thuyết đầu tiên, “En attendant le bonheur,” xuất bản năm 1976, tới cuốn cuối cùng, “Le Fabuleux et Triste Destin d’Ivan et d’Ivana,” Maryse Condé là tác giả của 30 cuốn tiểu thuyết, không kể các kịch bản và nghiên cứu.

Cách đây hai năm, sau tác phẩm “Mets et Merveilles,” bà nói sẽ ngưng viết, nhưng với một nhà văn, buông bút không dễ. Năm ngoái, “Le Fameux et Triste Destin” ra đời.

Trước Maryse Condé, một nhà văn DOM-TOM khác đã lãnh giải Nobel, Saint-John Perse, năm 1960.

Maryse Condé sẽ nhận giải ngày 9 Tháng Mười Hai sắp tới tại Stockholm, thủ đô Thụy Điển. Tiền thưởng giải này $100,000, bằng một phần mười giải Nobel chính thức.

Giải Nobel đã chết khi Hàn Lâm Viện Thụy Điển tuyên bố, như thả một trái bom. Tháng Năm vừa qua, không có Nobel Văn Chương 2018.

Người ta đã đi tới quyết định trên sau khi phát giác một vụ tai tiếng về tình dục liên hệ tới chồng một thành viên trong ban giám khảo. Ông này, Jean Claude Arnault, bị tố cáo đã xách nhiễu tình dục 18 phụ nữ, có hành động sàm sỡ với cả con gái của nhiều thành viên ban giám khảo, đã nhiều lần tiết lộ tên người được giải trước ngày công bố chính thức. Nhiều thành viên từ chức, kể cả Sara Danius, thư ký thường trực của ban giám khảo.

Sau khi Hàn Lâm Viện tuyên bố không có giải Nobel 2018, trên 100 nhân viên các thư viện, cũng như các nhân vật thuộc giới văn học Thụy Điển đã quyết định lập một giải mới, tạm thời thay thế cho giải Nobel năm nay. Sau đó, ban tổ chức giải tán để trả lại chỗ cho Nobel 2019, sau khi Hàn Lâm Viện đã thanh toán hàng ngũ, tìm một phương pháp và triết lý mới cho giải Nobel Văn Chương.

Giải thay thế này hoạt động trên nguyên tắc dân chủ, trái với giải Nobel được 18 người trong ban giám khảo quyết định.

Ban tổ chức tuyển lựa một danh sách những nhà văn trên khắp thế giới, tổng cộng 47 người, trong đó có những tên tuổi như Paul Auster, Joyce Carol Oates, Ian McEwan, Amos Oz, Margaret Atwood để độc giả lựa chọn.

Sau khi 33,000 người bỏ phiếu qua Internet, bốn nhà văn lọt vào vòng chung kết, gồm nhà văn gốc Việt Kim Thúy, nhà văn Anh Neil Gaiman, nhà văn Nhật Haruki Murakami, và Maryse Condé. Tuy nhiên, Murakami xin rút lui, để được yên tĩnh sáng tác.

Mặc dù không được trao giải kỳ này, việc được vào chung kết một giải thưởng văn chương quốc tế cũng đã giúp độc giả Việt Nam khám phá Kim Thúy, một nhà văn viết tiếng Pháp, nhưng tác phẩm, từ “Ru,” “Mãn,” “Vi,” “À Toi”… đã được dịch ra nhiều thứ tiếng và giúp người ngoại quốc hiểu tâm hồn của người Việt. (Từ Thức)

Video: Quê Nhà Quê Người Mới Cập Nhật

Lưu ý: Để mở âm thanh, xin bấm vào nút muted icon imagephía góc phải bên dưới của khung video.

Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Thanh Nam, giấc ngủ cô đơn

Nhà văn Thanh Nam tên khai sinh Trần Đại Việt, sinh năm 1931 tại Nam Định, Bắc Việt Nam, mất năm 1985 tại Seattle, Hoa Kỳ, vì bệnh ung thư.

Tuồng chiến tranh thịnh hành thời đầu thập niên 1950

Không hiểu do nhận định thế nào về nhu cầu giải trí, mà khán giả cải lương những năm đầu thập niên 1950 lại đổ xô đi coi tuồng chiến tranh.

‘Ánh Trăng’ của Nguyễn Xuân Thiệp – bài thơ như bút ký đời người

Thơ Nguyễn Xuân Thiệp là một làn gió mới thổi vào sinh hoạt văn học hải ngoại đầu 1990. Kết cấu thơ không cách tân thời thượng, nhưng mới.

Thơ Bùi Giáng ảnh hưởng Nguyễn Du, Huy Cận?

Bùi Giáng là một trong những thi nhân cách biệt với đám đông. Tuy vậy, tiếng thơ ông khởi đầu ít phổ cập đại chúng.

Nhân một cái phân ưu

Tháng Giêng, 2019, cũng khoảng tháng này nhà thơ Nguyễn Bính qua đời ngay nơi quê quán Nam Định của ông, nhưng vào năm 1965.

Sân khấu Hậu Tấn với tuồng chiến tranh hiện đại

Đoàn hát Hậu Tấn ra đời đầu năm 1950 và khi gánh Hoa Sen hình thành khai trương bảng hiệu (1951) thì Hậu Tấn rã gánh.

Thơ Trần Vấn Lệ – Ôi Sao Thơ Buồn Vậy

Có bóng bởi có hình...Có hình nên có bóng.../ Anh nhớ em, bất động...sao trời rớt thành sương!/ Em ơi, anh dễ thương...làm thơ như vậy đó...

Mỹ như Tôi

Nhưng nếu tôi cũng thấy không được thoải mái, chính là vì tôi không thể không tự hỏi: Đây là nước Mỹ nào vậy.

Thơ Hoa Nguyên – Cho hết thời lãng mạn

Ta lãng mạn cho hết thời lãng mạn/ Vẽ chân dung mình lên những củ khoai/ Ta lãng mạn cho hết đời bỉ vận/ Thơ về đâu quang gánh ở phương đoài

Một thứ tự do hoang dại

Lần đầu lên Đà Lạt, tôi được nghe kể là người Pháp trước kia đề ra những quy chế rất gắt gao cho việc xây dựng các biệt thự ở đây.