Thanh Nam, giấc ngủ cô đơn

Viên Linh/Người Việt

Nhà văn Thanh Nam qua ống kính nhiếp ảnh gia Trần Cao Lĩnh. (Hình: Viên Linh cung cấp)

“Nếu kể từ chia cắt đất nước 1954 thì chỉ sau hai năm, báo chí Sài Gòn đã thay đổi. Nhiều thì chưa nhiều, nhưng ít ra cũng có khoảng năm tờ báo mới bắt đầu được nhắc nhở, như Tự Do, Dân Chủ, Ngôn Luận, Cách Mạng Quốc Gia, Văn Nghệ Tiền Phong… Đó là những tờ mới, báo cũ vẫn ra đều có Thần Chung, Sài Gòn Mới, Tiếng Dội, Đuốc Nhà Nam, Lẽ Sống, Phụ Nữ Diễn Đàn…”

Tôi đã viết như thế trong một bài viết trước. Đó chỉ là nhắc đến những cái tên báo, chưa nói chút gì về những tờ báo đó. Những dòng sau đây hy vọng bổ sung được chút gì theo trí nhớ, phần tài liệu thì nay đầu thế kỷ 21 ở hải ngoại, thật là hiếm hoi.

Nhưng may mắn, do bước vào nghề báo sớm, tôi đã gặp những đồng nghiệp tiền bối và đương thời, nhất là những người chỉ hơn mình năm ba tuổi, mà vài người gặp sớm nhất sau trở thành bạn văn suốt cuộc đời.

Tóm tắt một cách vô tính, dưới đây là tên những tờ báo và những cộng tác viên của những tờ báo đó, chỉ ghi tên chưa vội thêm chi tiết. Và chỉ kể qua những tờ báo xuất bản từ năm 1954 tới năm 1960. Trong năm 1960 có tới ba tạp chí cùng xuất bản, là Hiện Đại, Thế Kỷ Hai Mươi và tờ Sáng Tạo bộ mới (Sáng Tạo bộ nguyên thủy ra từ 1956-59 nghỉ hơn một năm rồi tục bản Tháng Mười Hai, 1960).

-Điện Ảnh: Mai Châu, Nguyễn Ngọc Nhạ.

-Phổ Thông, Dân Ta: Nguyễn Vỹ, Thu Nhi, Trần Tuấn Kiệt, Hoàng Trúc Ly.

-Tự Do: Vũ Hoàng Chương, Đinh Hùng (ký Thần Đăng khi làm thơ trào phúng), Phạm Tăng họa sĩ.

-Ngôn Luận: Lê Tâm Việt, Thái Lân, Tử Vi Lang.

-Văn Nghệ Tiền Phong: Văn Giang, Hồ Đình Phương.

-Kịch Ảnh: Quốc Phong, Thanh Nam, Văn Quang, Lê Hoàng Hoa đạo diễn, Trần Nhã dịch thuật.

-Văn Nghệ: Lý Hoàng Phong, Dương Nghiễm Mậu, Trần Dạ Từ, Nhã Ca.

-Sáng Tạo: Mai Thảo, Thanh Tâm Tuyền, Thạch Chương (Cung Tiến).

-Hiện Đại: Nguyên Sa, Trịnh Viết Thành.

-Thế Kỷ Hai Mươi: Nguyễn Khắc Hoạch, Ngọc Dũng.

Nhà văn Thanh Nam tên khai sinh là Trần Đại Việt, sinh năm 1931 tại Nam Định (tỉnh lỵ thủ đô của tỉnh Hà Nam), Bắc Việt Nam, mất năm 1985 tại Seattle, Hoa Kỳ, vì căn bệnh ung thư.

Ông viết văn và có tác phẩm được nhà xuất bản Văn Hồng Thịnh Hà Nội in thành sách rất sớm. Ông cùng thế hệ với Nguyễn Minh Lang, xấp xỉ lớp Ngọc Giao, là những nhà văn đang lên của thủ đô văn nghệ Việt Nam thì xảy ra cuộc chia cắt đất nước 1954, tuy Thanh Nam đã rời Hà Nội từ 1952, vào Sài Gòn hai năm trước khi hiệp định Geneve được ký kết. Cuối thập niên 1960 ông thành hôn với nhà văn nữ Túy Hồng.

Cả hai cùng cộng tác với các đài phát thanh tại Sài Gòn về phương diện bài vở, riêng Thanh Nam còn cộng tác với vài ban kịch phát thanh vừa viết bài, vừa diến xuất khi thấy có vai trò thích hợp, trong đó có ban kịch Sông Hồng của Viên Linh trên Đài Phat Thanh Quốc Gia.

Trong làng báo Sài Gòn thập niên 1950, ông là một tiểu thuyết gia, một người viết truyện dài từng kỳ cho các tuần báo, điển hình là loại báo nhắm vào lớp độc giả nữ giới như Phụ Nữ Diễn Đàn, sau này có thêm tờ Thẩm Mỹ trẻ trung hơn, bìa báo là hình các minh tinh “màn nhung màn bạc,” (sân khấu kịch, cải lương, hay điện ảnh). Không lạ gì các nhân vật của Thanh Nam là những người sống về đêm, trong ánh đèn của vũ trường, trong âm nhạc Tây phương, trong “điệu vũ trong bóng mờ,” là mấy chữ rất điển hình cho cuộc sống ấy.

Trong tuyển tập “Những Truyện Ngắn Hay Nhất Việt Nam thời 1954-1975, nhà văn Thanh Nam cho nhà phê bình tuyển chọn Nguyễn Đông Ngạc biết như sau: “Thanh Nam sinh ngày 26 Tháng Tám, 1931, bắt đầu viết văn năm 1950. Khởi đầu làm thơ nhiều hơn viết văn xuôi, trong khoảng 23 năm đầu đã xuất bản trên 30 tác phẩm, phần lớn là tiểu thuyết, vừa truyện ngắn lẫn truyện dài. Tờ Thẩm Mỹ bài này nhắc ở trên la do Thanh Nam làm chủ bút, từ 1953 đến 1955. Mười năm sau, tức 1965, ông làm tổng thư ký tuần báo Nghệ Thuật.”

Thanh Nam nhận định như sau về thể loại văn truyện ngắn: “Truyện ngắn là một thể loại văn xuôi vừa khó viết vừa khó thành công, không thể là một thứ truyện dài rút gọn, hoặc một thứ lấy ra từ những đoạn rời của một truyện dài. Càng không thể là những đoản văn, những tùy bút ngụy trang. Trong văn chương tiền chiến và hiện nay, tôi đã thấy niều nhà văn thành công trong truyện dài nhưng sang tới địa hạt truyện ngắn lại thất bại nặng nề.”

Thanh Nam nổi tiếng với tập truyện ngắn nhan đề “Buồn Ga Nhỏ.”

Một số tác phẩm của Thanh Nam đã in thành sách có thể kể: Hồng Ngọc, Giấc Ngủ Cô Đơn, Thuế Sống, Cho Mượn Cuộc Đời, Xa Như Dĩ Vãng, Người Kéo Màn…

Theo ý người viết bài này, con người thật và xúc cảm thật của Thanh Nam nổi bật ở lãnh vực thơ. Thơ ông vô cùng truyền cảm, có thể xếp ông vào trường phái lãng mạn, lãng mạn với cuộc sống nói chung, không chỉ lãng mạn trong tình yêu. (Viên Linh)

Video: Tin Trong Ngày Mới Cập Nhật

Copyright © 2018, Người Việt Daily News

Lưu ý: Để mở âm thanh, xin bấm vào nút muted icon imagephía góc phải bên dưới của khung video.

Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Ðoàn Hữu Tâm về quê hương Bạc Liêu hát Tết Canh Tý 1960

Cặp vợ chồng đào kép Ba Khuê, Ái Hữu và Bảy Cao cùng quê quán ở Bạc Liêu, từng tham gia đờn ca tài tử nhiều năm nên được bà con ở tỉnh này quen mặt biết tên.

Nửa thế kỷ Khởi Hành, 1969-2019

Tháng Năm, 1969, tuần báo Khởi Hành, cơ quan ngôn luận của Hội Văn Nghệ Sĩ Quân Đội, số 1, ra mắt độc giả miền Nam Việt Nam, với chủ đề “Nhân Vật Người Lính trong Văn Chương.”

Vĩnh Quyền, nhà văn vượt trên chính mình

Có người hỏi tôi, đâu là lý do đưa tôi tới cụm từ (thậm xưng): Vĩnh Quyền một “tín đồ sẵn sàng ‘tử đạo’ chữ nghĩa?”

Tháng Hai-Ba và Thiếu Tá Phạm Văn Hồng

Là kẻ rất muộn màng, tôi thấy hiện lên hình ảnh của anh Phạm Văn Hồng qua nhiều phóng sự đã được rất nhiều người xem... Và hôm nay thì bao nhiêu hình ảnh cũ liên quan tới anh lại hiện về...

Cả mùa xuân hương – thơ Mặc Phương Tử

Bốn mùa như thế... chuyện đầy vơi./ Non xanh mây nổi hình vân cẩu/ Ráng đỏ chiều nghiêng giấc mộng đời

Nắng Mùa Xuân – Thơ Trần Vấn Lệ

Hôm qua nắng/ và hôm nay cũng nắng!/ Nắng mùa Xuân/ Mồng Bốn Mồng Năm!

Tản mạn về ngày Tết Nguyên Đán

Chẳng biết tự bao giờ người ta chia ra một năm gồm có bốn mùa và bao giờ mùa Xuân cũng là mùa mở đầu và là mùa đẹp nhất. Mùa Xuân được đánh dấu và bắt đầu bằng Tết Nguyên Đán.

Lời của mùa Xuân – thơ Nguyễn Minh Phúc

nghe tiếng ai cười ngoài ngõ/ tưởng mùa xuân ngập ngừng sang/ cành mai thẹn thùng đón gió/ mây trôi đầy giấc mơ màng

Trần Tuấn Kiệt và bộ Thi Ca Việt Nam Hiện Đại

Năm 1973, nhà văn Nguyễn Đông Ngạc thực hiện một cuốn sách “lịch sử” “Hai Mươi Năm Văn Học Việt Nam, 1954-1973,” sách vừa xuất bản thì Miền Nam cũng rơi vào chương kết thúc.

Về quê ăn Tết với cái bụng đói

Nhớ cái thời “ăn độn” thập niên 80, có những cái Tết đầy khó khăn, thiếu thốn đã để lại trong tâm khảm tôi dư vị thật chua chát, nay ngồi chợt nhớ lại mà không khỏi chạnh lòng áy náy, sượng sùng, tội nghiệp cho chính mình...