Về cái chết bất ngờ của nhà văn Dương Hùng Cường

Du Tử Lê/Người Việt

Bìa một tác phẩm của nhà văn Dương Hùng Cường. (Hình: Du Tử Lê cung cấp)

Viết về những năm tháng cuối cùng của nhà văn Dương Hùng Cường, cố nhà báo Hồ Nam, trong tác phẩm “100 Văn Nghệ Sĩ” (viết chung với nhà văn Vũ Uyên Giang), ghi nhận rằng, khi biến cố 30 Tháng Tư, 1975, xảy ra, nhà văn Dương Hùng Cường không di tản.

Thời gian này, vợ ông, bà Vương Thị Oanh, cựu nữ sinh Trưng Vương, mang thai đứa con thứ sáu; và lại là con trai: Niềm mong ước trong bao nhiêu năm của ông. Tuy nhiên, cuối cùng ông cũng không được thấy mặt con lúc ra đời vì đã sớm bị tập trung “cải tạo!”

Về lý do ông bị bắt lần thứ hai, sau ba năm tù “cải tạo” lần thứ nhất, theo nhà báo Hồ Nam, vì ông viết bài gửi ra hải ngoại, cho nhà văn Trần Tam Tiệp, qua đường dây của cô Nguyễn Thị Nhạn, nhân viên bưu điện thành phố Sài Gòn.

Ký giả Hồ Nam kể, ông Cường từng khẳng khái nói với ông Trần Ngọc Tự (bạn thân của nhà văn Trần Tam Tiệp) rằng, ông Cường không cần thùng quà 2 “pao” của nhà văn Trần Tam Tiệp mà chỉ cần bài viết tố cáo chế độ Cộng Sản của ông, được phổ biến ở nước ngoài mà thôi.

Ký giả Hồ Nam cho rằng ông Cường chết vì bị rắn độc cắn trong phòng biệt giam Tháng Mười Một, 1987.

Cũng viết về những ngày cuối cùng của tác giả “Buồn Vui Phi Trường,” nhưng với tư cách bạn đồng tù, nhà văn Hoàng Hải Thủy, trong bài “Cái  Chết Của Nhà Văn Dương Hùng Cường” (*) có nhiều ghi nhận cụ thể, chi tiết hơn.

Ông kể, một buổi sáng Tháng Năm, 1984, khi ông ở biệt giam 10 và bạn tù Trần Ngọc Tự ở biệt giam 9, nhà tù Phan Đăng Lưu, Gia Định, chưa kịp nói gì nhiều với nhau, thì khi ghé mắt nhìn ra đầu hành lang hai ông thấy tác giả “Buồn Vui Phi Trường” bị công an áp tải vào phòng giam. Khi đó, nhà văn Dương Hùng Cường bận áo pull xanh, quần kaki – cái áo pull này chắc là của nhà văn Trần Tam Tiệp mới gởi về. Sau thủ tục gia nhập sổ hộ khẩu thường trú, khám quần áo, hỏi tên tuổi, tội trạng, ghi vào sổ, ông Cường được đưa vào biệt giam 15 hay 16 bên dưới xà lim của ông Thủy. Ông Dương Hùng Cường không thấy hai người bạn của mình! Mặc dù họ thấy ông Cường rất rõ.

Trong buổi sáng đó, nhà văn Hoàng Hải Thủy nói, ông được biết ông Khuất Duy Trác bị giam ở biệt giam 1. Biệt giam này ở ngay đầu hành lang, cạnh bàn làm việc của cai tù gác khu C1, nên ông Khuất Duy Trác không thể nói năng, hỏi han, trao đổi tin tức gì được với những bạn tù phòng bên.

Ông Thủy nhấn mạnh: “Như vậy là anh em tôi bốn người: Dương Hùng Cường, Trần Ngọc Tự, Khuất Duy Trác và tôi – được công an thành Hồ đem xe bông đến nhà rước đi. Trong cùng một đêm. Vài ngày sau chúng tôi được tin anh Doãn Quốc Sỹ cũng bị bắt, đang nằm biệt giam khu C2 đâu lưng với khu C1 của chúng tôi.”

Vì xà lim của nhà văn Dương Hùng Cường xa phòng biệt giam của ông Hoàng Hải Thủy và Trần Ngọc Tự, nên họ chỉ có thể chuyện với nhau qua “vệ tinh”… Nghĩa là nhờ người tập thể trước mặt, chuyển tin tức cho ông Cường, và ngược lại…

Khi ông Cường nghe ông Hoàng Hải Thủy và Trần Ngọc Tự nói qua “vệ tinh” rằng công an thành phố Sài Gòn đã bắt được cô Nguyễn Thị Nhạn, liên lạc viên can đảm, duy nhất đáng ca ngợi của ông Trần Tam Tiệp ở Paris, thì ông Cường nhắn lại là: “Phải giữ an ninh cho dì Út…”

“Dì Út” là tên các văn nghệ sĩ ở Sài Gòn dùng để gọi cô Nguyễn Thị Nhạn, nhân viên bưu điện trung ương thành phố Sài Gòn, người trung gian nhận thư từ, sách báo, thuốc men do ông Trần Tam Tiệp gởi về cho anh em. Ngược lại, cô Nguyễn Thị Nhạn cũng nhận chuyển bài vở, bản thảo của anh em gửi ra ngoại quốc. Điều trớ trêu theo nhà văn Hoàng Hải Thủy, là khi các nhà văn dặn dò nhau phải giữ an ninh cho cô Nguyễn Thị Nhạn, thì họ đâu biết rằng cô Nhạn đã bị bắt rồi thả, rồi lại bắt lại trước anh em văn nghệ cả tháng trời!

Về tình trạng tù đày của số văn nghệ sĩ bị bắt lần thứ hai, kể từ sáng 2 Tháng Năm, 1984, nhà văn Hoàng Hải Thủy ghi nhận rằng, sau thời gian bị nhốt ở biệt giam, gọi là thời gian cách ly, dài ngắn, lâu mau tùy theo từng người tù thì, ông Khuất Duy Trác được di chuyển về phòng tập thể 2, ông Dương Hùng Cường ở phòng tập thể 3, ông Hoàng Hải Thủy ở phòng tập thể 6… Mười hai tháng sau (Tháng Năm, 1985) nhóm văn nghệ sĩ bị gọi là “Những tên biệt kích cầm bút” – lại bị di chuyển qua khám Chí Hòa.”

Nhà văn Hoàng Hải Thủy viết: “…Đây là lần thứ nhất anh em tôi được ‘đoàn tụ’ trong vòng hai tiếng đồng hồ. Xe chở chúng tôi từ số 4 Phan Đăng Lưu sang nhà giam Chí Hòa là loại xe vận tải. Công an thành phố dùng loại xe này vừa chở hàng, chở gạo, chở heo và chở tù. Bọn ‘Biệt Kích’ lếch thếch xách giỏ, chiếu lên xe tù sáng ấy gồm sáu mạng: Doãn Quốc Sỹ, Dương Hùng Cường, Khuất Duy Trác, Trần Ngọc Tự, Hoàng Hải Thủy và hai nữ là Lý Thụy Ý, Nguyễn Thị Nhạn. Trên xe anh em văn nghệ sĩ cười nói râm ran, tưởng như đang cùng đi trên một chuyến xe dự đám cưới chứ không phải là xe chở tù! (…) Đây là lần thứ nhất, sáu anh em chúng tôi đặt chân vào ‘đất thánh Chí Hòa.’ Chỉ có cô Nguyễn Thị Nhạn là người bị bắt lần đầu, còn chúng tôi – kể cả cô Lý Thụy Ý – đều đã bị bắt một lần rồi, nhưng chưa ai ‘được’ vào Chí Hòa (…) Sau 2 giờ ‘đoàn tụ’ thân mật, vui vẻ trên xe chở tù, chúng tôi lại được ‘ưu ái’ chia ra mỗi tên ở một phòng.”

Ở khám lớn Chí Hòa, tác giả bài “Cái Chết Của Nhà Văn Dương Hùng Cường” thấy có nữ tu Thích Trí Hải – bị bắt trong nhóm Già Lam, gồm Tuệ Sĩ, Trí Siêu, Lê Mạnh Thát, Thượng Tọa Thích Đức Nhuận…

Ông nói: “…Khi vào phòng 10 khu ED Chí Hòa, tôi mới biết anh Hiếu Chân Nguyễn Hoạt đã từ Phan Đăng Lưu sang đây trước tôi đang ở phòng 11 cạnh phòng tôi…”

Nhà văn Hiếu Chân bị bắt sau nhà văn Hoàng Hải Thủy chừng hai tháng, và “…Hiếu Chân bị chứng huyết áp cao, qua đời vì cơn bệnh này trong một đêm đầu năm 1986…” nhà văn Hoàng Hải Thủy cho biết.

Riêng về cái chết của nhà văn Dương Hùng Cường, ông Thủy kể: “Giữa, hay cuối năm 1987, tôi bàng hoàng khi được tin Dương Hùng Cường đã chết ở số 4 Phan Đăng Lưu (…) Anh em nói tối hôm trước ở những phòng tập thể, họ còn nghe tiếng Cường hát ở cửa gió biệt giam. Nhưng 8 giờ sáng hôm sau, cai tù đi một vòng điểm số. Không thấy Dương Hùng Cường đứng đưa mặt ra ô cửa gió. Mở cửa vào phòng biệt giam, cai tù mới thấy người tù nằm ngửa, đã chết trên sàn xi-măng… Thi thể nhà văn Dương Hùng Cường được đưa từ số 4 Phan Đăng Lưu về nhà xác Chí Hòa. Vợ con anh được gọi đến nhà xác Chí Hòa nhìn mặt anh, chứng kiến tẩm liệm anh. Công an Cộng Sản tối kỵ việc cho thân nhân lãnh xác tù về nhà làm đám ma. Chúng cung cấp cho Dương Hùng Cường quan tài, xe chở lên chôn ở một nghĩa trang bên Lái Thiêu…”

Ra khỏi bài viết về cái chết của bạn, nhà văn Hoàng Hải Thủy viết: “…Hôm nay ngồi bình yên trên đất Virginia – Virginia đất của tình yêu, đất dành cho những người yêu nhau – Virginia is for Lovers – tôi nhớ lại hình ảnh Cường trong chiếc áo pull xanh, quần kaki, túi quần áo đặt dưới chân, đứng trong hành lang C1, chờ cai tù mở cửa phòng biệt giam. Dương Hùng Cường… Tôi đã gọi tên Cường một lần ở giữa lòng Sài Gòn bị chiếm đóng của chúng ta.” (Du Tử Lê)

———–
Chú thích:

(*) Theo nhà văn Ngộ Không ở trang mạng T. Vấn thì nhà văn Dương Hùng Cường bút hiệu Dê Húc Càn, Lão Dương… sinh ngày 1 Tháng Mười, 1934, tại Hà Nội. Ông qua đời ngày 21 Tháng Mười Một, 1987 tại nhà tù Phan Đăng Lưu, Gia Định, Sài Gòn.

Mời độc giả xem chương trình “Con Yêu” với đề tài “Những quyền lợi của người có lợi tức thấp khi đến với Southland Integrated” (phần 1)


Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Những hình thái chiêm bao trong thơ Bùi Giáng?

Thiên nhiên trong thế giới thi ca Bùi Giáng là một thứ thiên nhiên được vẽ ra bởi lý trí và tiềm thức ấu thơ, làm bật nổi những khát vọng

Thanh Nam, giấc ngủ cô đơn

Nhà văn Thanh Nam tên khai sinh Trần Đại Việt, sinh năm 1931 tại Nam Định, Bắc Việt Nam, mất năm 1985 tại Seattle, Hoa Kỳ, vì bệnh ung thư.

Tuồng chiến tranh thịnh hành thời đầu thập niên 1950

Không hiểu do nhận định thế nào về nhu cầu giải trí, mà khán giả cải lương những năm đầu thập niên 1950 lại đổ xô đi coi tuồng chiến tranh.

‘Ánh Trăng’ của Nguyễn Xuân Thiệp – bài thơ như bút ký đời người

Thơ Nguyễn Xuân Thiệp là một làn gió mới thổi vào sinh hoạt văn học hải ngoại đầu 1990. Kết cấu thơ không cách tân thời thượng, nhưng mới.

Thơ Bùi Giáng ảnh hưởng Nguyễn Du, Huy Cận?

Bùi Giáng là một trong những thi nhân cách biệt với đám đông. Tuy vậy, tiếng thơ ông khởi đầu ít phổ cập đại chúng.

Nhân một cái phân ưu

Tháng Giêng, 2019, cũng khoảng tháng này nhà thơ Nguyễn Bính qua đời ngay nơi quê quán Nam Định của ông, nhưng vào năm 1965.

Sân khấu Hậu Tấn với tuồng chiến tranh hiện đại

Đoàn hát Hậu Tấn ra đời đầu năm 1950 và khi gánh Hoa Sen hình thành khai trương bảng hiệu (1951) thì Hậu Tấn rã gánh.

Thơ Trần Vấn Lệ – Ôi Sao Thơ Buồn Vậy

Có bóng bởi có hình...Có hình nên có bóng.../ Anh nhớ em, bất động...sao trời rớt thành sương!/ Em ơi, anh dễ thương...làm thơ như vậy đó...

Mỹ như Tôi

Nhưng nếu tôi cũng thấy không được thoải mái, chính là vì tôi không thể không tự hỏi: Đây là nước Mỹ nào vậy.

Thơ Hoa Nguyên – Cho hết thời lãng mạn

Ta lãng mạn cho hết thời lãng mạn/ Vẽ chân dung mình lên những củ khoai/ Ta lãng mạn cho hết đời bỉ vận/ Thơ về đâu quang gánh ở phương đoài