PHNOM PENH (NV) – Ðó là tuyên bố của ông Phay Siphan, phát ngôn viên chính phủ Cambodia. Ông Phay Siphan nhấn mạnh, tuần trước, “chỉ có ngoại trưởng Trung Quốc đến thăm Cambodia chứ không có thảo luận hay thỏa thuận nào.”
Sở dĩ phát ngôn viên của chính phủ Cambodia lên tiếng như thế vì Cambodia và Lào đang bị chỉ trích kịch liệt, sau khi ngoại trưởng Trung Quốc khoe, Trung Quốc đã đạt được sự đồng thuận mới với cả Brunei, Cambodia lẫn Lào về phương thức giải quyết vấn đề Biển Ðông.
Thủ Tướng Cambodia Hun Sen (phải) bắt tay Ngoại Trưởng Trung Quốc Vương Nghị (trái) khi ông này tới Phnom Penh ngày 22 tháng 4, 2016. (Hình: Tang Chhin Sothy/AFP/Getty Images)
Theo đó, cả Brunei, Cambodia lẫn Lào đã “nhất trí với Trung Quốc” rằng, Biển Ðông là chuyện riêng giữa Trung Quốc và những quốc gia đang có tranh chấp chủ quyền với Trung Quốc chứ không phải là vấn đề chung của ASEAN. Chưa kể ba quốc gia vừa để cập còn bày tỏ sự tán thành quan điểm của Trung Quốc là không chấp nhận bất kỳ sự áp đặt nào từ bất cứ bên nào không có liên quan trực tiếp tới Biển Ðông. Ðồng thời, Brunei, Cambodia, Lào còn tin rằng, Trung Quốc và ASEAN có thể hợp tác chặt chẽ với nhau để duy trì hòa bình, ổn định ở Biển Ðông, thành ra các quốc gia khác không nên can dự vào tiến trình đó.
Những thông tin vừa kể đã khiến nhiều người, nhiều giới tỏ ra bất bình trước việc Brunei, Cambodia và Lào tiêu lòn với Trung Quốc.
Ông Ong Keng Yong, cựu tổng thư ký ASEAN, bảo rằng, Cambodia và Lào – hai thành viên của ASEAN – vốn không có bất kỳ tranh chấp nào với Trung Quốc về chủ quyền tại Biển Ðông, không thể đơn phương thỏa thuận với Trung Quốc về đường hướng giải quyết vấn đề Biển Ðông, bởi đó là một kiểu can thiệp vào công việc nội bộ của ASEAN.
Cựu tổng thư ký ASEAN nhận định, hành động của Cambodia và Lào không khác gì nhân danh khối quốc gia Ðông Nam Á nên “rất đáng ngạc nhiên,” kể cả khi Lào đang đảm nhiệm vai trò chủ tịch luân phiên của ASEAN. Ông Ong nhấn mạnh, Biển Ðông luôn là vấn đề thuộc phạm vi của Tuyên bố chung giữa toàn ASEAN với Trung Quốc về cách hành xử ở Biển Ðông (DOC).
Ngoài ông Ong, Phát ngôn viên của Bộ Ngoại Giao Indonesia cũng đã lên tiếng khẳng định, các bên có liên quan đến vấn đề Biển Ðông phải tôn trọng DOC và phải xúc tiến để đạt cho bằng được Bộ Quy tắc Ứng xử tại Biển Ðông (COC). Ðây là quyền hạn và trách nhiệm của cả khu vực vì sự ổn định ở Biển Ðông là chuyện chung của cả Trung Quốc lẫn ASEAN.
Ông Lê Lương Minh, tổng thư ký đương nhiệm của ASEAN, tán thành những ý kiến đó. Ông Minh bảo rằng, các thành viên của ASEAN phải tôn trọng và duy trì lập trường chung về vấn đề Biển Ðông dựa trên DOC mà ASEAN và Trung Quốc đã cùng thỏa thuận. Trong đó ngoài việc phải tự chế thì phải hoàn tất COC.
Trung Quốc đã tìm đủ cách, kể cả tác động đến một số thành viên của ASEAN nhằm trì hoãn việc xác lập COC. Nếu có COC, những hành động đơn phương của Trung Quốc tại Biển Ðông có thể bị ASEAN kiện trước hệ thống tòa án quốc tế.
Giống như ông Ong, ông Minh không tán thành chuyện một số thành viên của ASEAN tiêu lòn với Trung Quốc vì Biển Ðông là vấn đề chung của cả ASEAN.
Ðiều khiến người ta bất ngờ là phản ứng của Cambodia. Cambodia khẳng định chỉ “tìm cách giảm thiểu rạn nứt hiện có trong nội bộ ASEAN về các tranh chấp chủ quyền tại Biển Ðông” chứ không thảo luận để đạt được sự đồng thuận riêng rẽ nào với Trung Quốc.
Nói cách khác, ít nhất thì ngoại trưởng Trung Quốc cũng đã dối trá về chuyện Cambodia ủng hộ Trung Quốc về phương thức giải quyết vấn đề Biển Ðông.
Bởi Brunei – một trong những quốc gia đang có tranh chấp về chủ quyền tại Biển Ðông và Lào – quốc gia đang đảm nhiệm vai trò chủ tịch ASEAN, chưa lên tiếng nên chưa thể khẳng định ngoại trưởng Trung Quốc đã dối trá đến mức nào.
Trong một hội nghị vừa diễn ra tại Indonesia, nhiều viên chức hoặc cựu viên chức ngoại giao của ASEAN vừa cảnh báo, Trung Quốc đang gia tăng nỗ lực phân hóa nội bộ ASEAN. (G.Ð)
