TOKYO (NV) – Ngoài Philippines, Nhật, vừa có thêm Úc, Nam Hàn tiếp tục lên tiếng chỉ trích Trung Quốc, yêu cầu tôn trọng tự do hàng hải, hàng không. Cho đến nay, chỉ có Cambodia phản đối Hoa Kỳ.
Sau Ðối thoại Shangri La 14 diễn ra hồi cuối tuần trước – dịp mà Trung Quốc bị nhiều quốc gia chỉ trích kịch liệt bởi đã bước ra ngoài khuôn khổ của luật pháp quốc tế, gây bất ổn và có thể làm hòa bình, sự ổn định sụp đổ, đến nay, chỉ mới có Cambodia gián tiếp lên tiếng ủng hộ Trung Quốc.
Hai không ảnh chụp cách nhau một năm cho thấy sự thay đổi nhanh chóng của đảo nhân tạo Ðá Thập mà Trung Quốc đang hối hả cải tạo thành một căn cứ quân sự lớn ở Trường Sa gồm cả cảng biển, phi trường. (Hình: Airbus Defense Space)
Hôm 4 tháng 6, ông Phay Siphan, phát ngôn viên chính phủ Cambodia chỉ trích các tuyên bố gần đây của ông Ashton Carter, bộ trưởng Quốc Phòng Hoa Kỳ (gửi phi cơ và chiến hạm tới tuần tra tại khu vực có chuỗi đảo mà Trung Quốc vừa bồi đắp) là “khiêu khích” và trái ngược với mục tiêu duy trì hòa bình. Ông Phay Siphan tuyên bố rằng Cambodia không muốn nhìn thấy bất kỳ chiến hạm hoặc hành động gây hấn nào tại biển Ðông. Bất kỳ quốc gia nào gây hấn cũng sẽ phải chịu trách nhiệm nếu xảy ra xung đột.
Tuy không trực tiếp ủng hộ Trung Quốc nhưng các tuyên bố của ông Phay Siphan vẫn là giọng điệu trước nay của Trung Quốc.
Cambodia vốn là quốc gia được Trung Quốc hỗ trợ đặc biệt cả về kinh tế lẫn quân sự. Cho đến nay nước này vẫn là trở ngại chính khiến ASEAN không đạt được sự đồng thuận cần thiết để có một đối sách minh bạch và hợp lý đối với Trung Quốc.
Năm 2012, lần đầu tiên, hội nghị ngoại trưởng ASEAN kết thúc mà không có thông cáo chung. Lúc đó, ở vị trí chủ tịch luân phiên của ASEAN, Cambodia dứt khoát không đưa biển Ðông vào thông cáo chung nên các thành viên khác của ASEAN không thông qua thông cáo chung do Cambodia soạn thảo.
Tháng 4 vừa qua, ngoại trưởng Cambodia cho rằng, ASEAN không nên can dự vào các tranh chấp trên biển Ðông mà hãy để Trung Quốc và những thành viên ASEAN đang có tranh chấp về chủ quyền với Trung Quốc tự giải quyết với nhau.
Cũng liên quan đến Biển Ðông, hôm 4 tháng 6, ông Shinzo Abe, thủ tướng Nhật cho biết, trong cuộc hội đàm giữa ông và ông Benigno Aquino, tổng thống Philippines, hai bên cùng cho rằng, phải cương quyết phản đối các hành vi đơn phương thay đổi nguyên trạng biển Ðông.
Trong thông cáo chung Nhật-Philippines vừa được công bố sau cuộc hội đàm giữa thủ tướng Nhật và tổng thống Philippines, hai bên xác định cùng đặc biệt lo ngại về việc bồi đắp, xây dựng với quy mô lớn tại biển Ðông.
Cũng vì sự lo ngại đó, Nhật và Philippines sẽ tiếp tục bàn bạc về việc chuyển giao công nghệ quốc phòng, trang thiết bị quân sự. Nhật sẽ cung cấp cho Philippines mười tàu tuyên duyên để nâng cao năng lực giám sát các khu vực thuộc chủ quyền của Philippines song đang có tranh chấp với Trung Quốc. Nhật cũng đang xem xét việc bán cho Philippines các phi cơ tuần thám loại P-3C Orion, chuyên săn tàu ngầm.
Tại Nhật, ông Aquino cảnh báo cộng đồng quốc tế về viễn cảnh Trung Quốc có thể gây ra một cuộc chiến tranh thế giới, giống như nước Ðức thời Quốc xã. Cộng đồng quốc tế đã từng làm ngơ để Hitler và nước Ðức ngang nhiên sáp nhập vùng Sudetenland (vốn là một phần lãnh thổ của Czech và Slovakia), rồi sau đó là toàn bộ Tiệp Khắc. Nếu cộng đồng quốc tế làm ngược lại thì có lẽ Thế chiến thứ hai không xảy ra.
Theo ông Aquino, việc khuyên nhủ Trung Quốc sẽ khó có hiệu quả vì Trung Quốc không chịu từ bỏ các yêu sách về chủ quyền, trong đó có chủ quyền tại biển Ðông. Ông Aquino nhấn mạnh, nếu Hoa Kỳ không quan tâm đến tham vọng của Trung Quốc thì sẽ không còn lực lượng nào đủ sức kiềm chế các tham vọng của một số quốc gia khác.
Ngoài Nhật và Philippines, ông Tony Abbott, thủ tướng Úc cũng vừa lên tiếng rằng Úc lấy làm tiếc khi có quốc gia có ý đồ thiết lập, mở rộng các đảo trong khu vực đang có tranh chấp. Ông Abbott khẳng định, Úc không đứng về bất kỳ bên nào trong số các bên đang có tranh chấp nhưng không tán thành việc đơn phương thay đổi nguyên trạng. Thủ tướng Úc cho rằng, tất cả các tranh chấp đều có thể sử dụng luật pháp quốc tế để giải quyết một cách hòa bình. Ông Abbott nói thêm rằng, Úc sẽ nỗ lực hết mức để bảo vệ quyền tự do lưu thông cả trên biển lẫn trên không.
Tuần trước, sau khi có tin Trung Quốc đem pháo tự hành đến đặt tại một hòn đảo nhân tạo ở quần đảo Trường Sa, Úc tuyên bố sẽ gửi chiến hạm và phi cơ đến tuần tra tại biển Ðông nhằm khẳng định nỗ lực đó.
Cùng với Úc, phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Nam Hàn cũng vừa lên tiếng kêu gọi giảm mức độ căng thẳng tại biển Ðông. Theo đó, Nam Hàn vẫn theo sát tình hình tại biển Ðông vì cho rằng quyền tự do lưu thông hàng hải là cần thiết, hòa bình và ổn định ở biển Ðông là rất quan trọng.
Nam Hàn hy vọng các quốc gia có liên quan thực hiện đúng và đủ Tuyên bố về Ứng xử của Các Bên trên biển Ðông (DOC) mà Trung Quốc và ASEAN đã từng ký kết vào năm 2002. (G.Ð)
