QUẢNG NINH (NV) – Hàng ngàn người cư trú tại thị trấn Đầm Hà, huyện Hải Hà, tỉnh Quảng Ninh, vẫn đang bị cô lập giữa biển nước sau khi đập phụ của hồ Đầm Hà bị vỡ vào rạng sáng 30 Tháng Mười.
Đê phụ của hồ chứa nước Đầm Hà bị vỡ. (Hình: Người Đưa Tin)
Theo báo chí Việt Nam, tuần qua, do mưa lớn kéo dài trong nhiều ngày, mực nước trong hồ Đầm Hà dâng cao, tràn qua kè chắn của đập chính, làm vỡ một trong ba đập phụ khiến thị trấn Đầm Hà chìm trong biển nước.
Sức nước đã làm bật nóc nhiều căn nhà, nhiều căn khác bị sập, hàng ngàn người bị cô lập. Chủ các ao, hồ nuôi cá, tôm trắng tay. Sự kiện đập phụ của hồ Đầm Hà bị vỡ gây lo âu cho hàng triệu người vị tại Việt Nam hiện có hơn 30 quả bom nước mà sức công phá có thể gấp hàng chục lần hồ Đầm Hà.
Hồi Tháng Chín năm ngoái, tại một hội nghị bàn về sự an toàn của hệ thống hồ chứa nước, đập thủy lợi, thủy điện trên toàn Việt Nam, Bộ Nông Nghiệp-Phát Triển Nông Thôn loan báo, Việt Nam có khoảng 7,000 hồ, cung cấp nước cho thủy lợi và thủy điện, Trong số này, có 317 hồ chứa nước đang trong tình trạng “không an toàn”, vì được xây dựng theo phương pháp thủ công, hoặc khả năng khảo sát thiết kế của chủ đầu tư kém cỏi về hiểu biết kỹ thuật. Mỗi hồ chứa nước đó có dung tích hàng triệu khối nước nên được ví von là “bom nước”.
Đây cũng là lý do khiến năm ngoái, nhiều hồ chứa nước, đập chắn nước liên tục vỡ: Z20, Khe Mơ, Vàng Anh (Hà Tĩnh), Khe Làng, 271 (Nghệ An), Vưng (Hoà Bình), Bà Râu (Ninh Thuận),…
Theo kết quả điều tra, các hồ, đập đã vỡ đều mắc một số lỗi nghiêm trọng, không đủ khả năng chống lũ, đập không đảm bảo kích thước, tràn thiếu khả năng xả, hoặc đập bị xuống cấp, tràn xả lũ bị hư nhưng không được sửa chữa, cống hư, nước thấm qua thân đập, mối xâm hại thân đập…
Ngoài những nguy cơ tiềm ẩn trong các hồ chứa nước dành cho thủy lợi, các hồ chứa nước dành cho thủy điện cũng đang đe dọa tính mạng của hàng trăm ngàn người. Một viên chức Bộ Xây Dựng loan báo, họ phát giác khá nhiều hồ chứa nước, đập chắn nước dành cho thủy điện không đạt yêu cầu an toàn.
Chẳng hạn đập chắn nước của nhiều công trình thủy điện như: Bản Vẽ, Đồng Nai 3, Đồng Nai 4, Sông Tranh 2… bị nứt, nước thấm qua thân đập. Thậm chí đập chắn nước của một số công trình thủy điện như: Đăk Rông 3 (Quảng Trị), Đăm Bol-Đạ Tẻh (Lâm Đồng), Đăk Mêk 3 (Kon Tum), Ia Krêl 2 (Gia Lai), Ea Súp 3 (Đắk Lắk)… đã bị vỡ.
Ông Nguyễn Cẩm Tú, thứ trưởng Bộ Công Thương, kể thêm rằng, đa số chủ đầu tư các công trình thủy điện thuộc loại vừa và nhỏ (có công suất từ 30 MW trở xuống), không tiến hành kiểm định đập và kiểm tra lại dòng chảy của lũ theo quy định.
Điểm đáng chú ý là ngay sau khi các viên chức cao cấp của nhà cầm quyền trung ương, cảnh báo về thảm họa “bom nước” và yêu cầu nhà cầm quyền các địa phương phải kiểm tra, sửa chữa gấp những hồ, đập dành cho thủy lợi, thủy điện thì các viên chức cầm quyền địa phương không muốn nhận trách nhiệm.
Một viên chức chịu trách nhiệm quản lý các hồ chứa nước dành cho thủy lợi của tỉnh Đắk Nông bảo rằng, tỉnh của ông ta có khoảng 200 hồ, đập dành cho thủy lợi. Khoảng một nửa số hồ, đập này không an toàn nhưng ông ta không thể làm gì khác vì không có tiền. Để sửa chữa số hồ, đập đang trong tình trạng không an toàn, cơ quan của ông ta cần 500 tỉ nhưng ngân sách chỉ cấp 15 tỉ.
Rất nhiều viên chức địa phương tỏ ra đồng tình với ý kiến vừa dẫn. Giám đốc Sở Nông Nghiệp-Phát Triển Nông Thôn Quảng Ngãi, nói thêm, các hồ chứa nước ở Quảng Ngãi vừa phải tích nước chống hạn, vừa phải kiêm thêm chức năng chứa lũ và tất cả đều không an toàn, có thể vỡ bất kỳ lúc nào. Ông ta đã “kêu gào” nhiều lần rằng sự an toàn của những hồ chứa nước này đe dọa hàng trăm ngàn dân nhưng chưa bao giờ nhận được đủ tiền để sửa chữa.
Lúc đó, Phó Thủ Tướng Hoàng Trung Hải, người chỉ đạo hội nghị bàn về sự an toàn của hệ thống hồ chứa nước, đập thủy lợi, thủy điện trên toàn Việt Nam, chỉ yêu cầu các bộ hữu quan “điều chỉnh các quy chuẩn bảo đảm an toàn công trình, rà soát mức độ an toàn của hệ thống hồ, đập trước mùa lũ, báo cáo tình hình thường xuyên”.
Bởi vì “quên một hồ là phải trả giá đắt” nhưng không hề nói gì đến chuyện chi tiền để sửa chữa các hồ, đập thủy lợi, thủy điện theo đề nghị của nhà cầm quyền nhiều địa phương. (G.Đ.)
