WASHINGTON (NV) –Căng thẳng vì tranh chấp chủ quyền Biển Ðông sẽ là một trong những đề tài chính mà bà Ngoại Trưởng Hillary R. Clinton sẽ thảo luận trong chuyến công du 6 nước Á Châu kéo dài gần hai tuần lễ.
Ngoại Trưởng Hoa Kỳ Hillary Clinton phát biểu tại Hội Nghị Tiểu Vùng Mekong bên lề cuộc họp cấp ngoại trưởng ASEAN tổ chức ở Bali, Indonesia, ngày 22 tháng 7, 2011. (Hình: Saul Loeb/AFP/Getty Images)
Bà Clinton rời thủ đô Hoa Thịnh Ðốn hôm Thứ Năm, 30 tháng 8, 2012 và đây là lần thứ ba mà bà đã đến khu vực trong năm nay. Cách xa nước Mỹ nửa vòng trái đất, bà đi xa những tranh luận gay gắt của chính trường nước Mỹ đang tiến gần hơn với cuộc bầu cử tổng thống. Nhưng đồng thời lại đưa bà lại gần các căng thẳng với các dấu hiệu nguy hiểm hơn của tranh chấp Biển Ðông và biển Hoa Ðông.
Bà và nhiều viên chức cao cấp khác của Hoa Thịnh Ðốn nhiều hơn một lần khẳng định nước Mỹ không đứng về phe nào trong cuộc tranh chấp, nhưng có quyền lợi quốc gia trên Biển Ðông về an ninh cũng như tự do hàng hải.
Khởi đầu của chuyến đi, bà Clinton sẽ đến đảo Cook trên Thái Bình Dương, một nước nhỏ bé chỉ gồm 10,000 dân trên một chuỗi đảo nhỏ mà hiện nay, Bắc Kinh đang gia tăng ve vãn để gia tăng ảnh hưởng. Những đảo quốc nhỏ trên Thái Bình Dương và Ấn Ðộ Dương như Cook, Maldives, Fiji, Polynesia, Vanuatu, v.v… đang được Bắc Kinh chú ý.
Sau đó bà sẽ đến Indonesia, nơi có trụ sở của tổng thư ký Hiệp Hội ASEAN mà cái tổ chức này đang bị Bắc Kinh giật dây chia rẽ. Lần đầu tiên trong lịch sử của tổ chức, cuộc họp thượng đỉnh ASEAN hồi tháng 7 vừa qua ở Phnom Penh đã không ra nổi bản tuyên bố chung chỉ vì áp lực của Bắc Kinh đè trên nước Cambodia đang làm chủ tịch luân phiên.
Ðáng chú ý nhất, trước khi bà đến Vladivostok, Nga Viễn Ðông, đại diện cho Tổng Thống Obama tham dự Diễn Ðàn Kinh Tế Á Châu Thái Bình Dương (APEC), bà sẽ đến Bắc Kinh mà các tin tức từ Bộ Ngoại Giao cho biết bà sẽ thảo luận với Ngoại Trưởng Dương Khiết Trì một loạt vấn đề quan trọng, đặc biệt là các vấn đề cuộc chiến Syria, chương trình võ khí nguyên tử của Bắc Hàn, của Iran và tranh chấp Biển Ðông và biển Hoa Ðông.
Sau Bắc Kinh, bà sẽ ghé hai nước nhỏ là Ðông Timor và Brunei trước khi tới Nga dự APEC.
“Chúng tôi không muốn thấy các sự tranh chấp Biển Ðông hay ở những nơi khác bị kết quả từ đe dọa hay bằng võ lực.” Bà Victoria Nuland, phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Hoa Kỳ phát biểu hôm Thứ Ba vừa qua về chuyến công du của bà Ngoại Trưởng Clinton. Hoa Kỳ hậu thuẫn cho các nước ASEAN đàm phán tập thể trong cuộc tranh chấp Biển Ðông với Trung Quốc. Hoa Thịnh Ðốn, cả Thượng Viện và chính phủ, đều lên tiếng đả kích Bắc Kinh gia tăng khiêu khích Việt Nam và Philippines khi loan báo thành lập Bộ Chỉ Huy Quân Sự cho cái thành phố ‘Tam Sa’ đặt trụ sở ở đảo Phú Lâm trong quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam mà Bắc Kinh cưỡng chiếm năm 1974.
Một ngày trước khi bà Clinton lên đường, báo chí Bắc Kinh hô hoán rằng chuyến đi của bà chỉ nhằm lôi kéo hậu thuẫn để kềm chế Trung Quốc, mà như vậy bà chỉ là kẻ đi gây rắc rối.
“Một trong những mục tiêu của chuyến đi mà bà Clinton nhắm tới là kềm chế ảnh hưởng đang gia tăng của Trung Quốc, nhưng cốt lõi trong chiến lược của Mỹ là bảo vệ sự thống trị và bá quyền của họ ở khu vực Á Châu Thái Bình Dương.” Bài bình luận của Tân Hoa Xã viết.
Bài viết này nhận định trong chuyến đi, bà Clinton dự tính sẽ khuyến cáo cả Trung Quốc và các nước đang tranh chấp chủ quyền tránh dùng võ lực vào lúc đang có căng thẳng gia tăng. Tân Hoa Xã cho rằng Mỹ muốn thủ lợi từ cuộc tranh chấp chủ quyền qua việc gây chia rẽ Trung Quốc với các nước trong khu vực. Ðây là điều giới phân tích thời sự nhìn thấy ngược lại, tức Bắc Kinh chia rẽ các nước ASEAN để đạt mục tiêu bá quyền tại khu vực.
Bài bình luận của Tân Hoa Xã cho rằng ảnh hưởng của nước Mỹ càng ngày càng sụt giảm vì nước Mỹ không còn sức mạnh kinh tế và tài nguyên đủ để bá chủ khu vực Á Châu Thái Bình Dương. Bởi vậy, Tân Hoa Xã lên giọng kẻ cả khuyên “Mỹ nên từ bỏ tham vọng không thực tế muốn bá chủ khu vực Á Châu Thái Bình Dương và cả thế giới.”
Một mặt chửi Mỹ, một mặt thì Bắc Kinh vẫn liên tiếp loan báo những hành động lấn át và khiêu khích cả ở hai khu vực Biển Ðông và biển Hoa Ðông. Những ngày gần đây, Bắc Kinh loan báo lập nhà máy xử rác thải trên đảo Phú Lâm của Việt Nam.
Trong tuần này, Tập đoàn Dầu khí Hải Dương Quốc doanh Trung Quốc (CNOOC) loan báo mời các công ty nước ngoài dự thầu thăm dò và khai thác dầu khí tại 26 lô ở Biển Ðông và biển Hoa Ðông. Ðây là lần khiêu khích thứ ba trong năm nay về mời thầu dò tìm dầu khí ở cả những khu vực thuộc vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam.
Tin của Bloomberg cho biết, một địa điểm trong số các lô trên gọi là 65/12 gần lô 65/24 mà Việt Nam từng đề cập hồi tháng 3 khi phản đối CNOOC vi phạm chủ quyền. CNOOC đã gọi thầu 19 lô ở khu vực phía Bắc Biển Ðông, gồm cả lô 65/24 cách đảo Cây (Tree Island) thuộc quần đảo Hoàng Sa của Việt Nam khoảng 1 hải lý.
Ngày 28 tháng 6, 2012, Bắc Kinh ngang ngược cho lệnh CNOOC gọi thầu 9 lô ngay thềm lục địa và vùng đặc quyền kinh tế của Việt Nam. Có lô chỉ cách đảo Phú Quý (Phan Thiết) hơn 50km.
Cách đây một tuần lễ, Tân Hoa Xã đã có bài bình luận cảnh cáo Mỹ không được gia tăng lực lượng ở khu vực Á Châu Thái Bình Dương, coi như dấu hiệu muốn kềm chế chủ trương trỗi dậy bá quyền của Bắc Kinh. (TN)
