SINGAPORE (NV) – Sau khi Trung Quốc khoe đã phân hóa được ASEAN, nhiều người, nhiều giới khẳng định, Cambodia và Lào không thể thỏa thuận riêng với Trung Quốc về đường hướng giải quyết vấn đề Biển Ðông.
Sau chuyến công du Brunei, Cambodia và Lào, ông Vương Nghị, ngoại trưởng Trung Quốc loan báo, Trung Quốc đã được sự đồng thuận mới với ba quốc gia này về phương thức giải quyết vấn đề Biển Ðông.
Vương Nghị, ngoại trưởng Trung Quốc, nhân vật vừa kết thúc cuộc du thuyết để phân hóa ASEAN. (Hình: AP)
Theo đó, cả Brunei, Cambodia lẫn Lào “nhất trí với Trung Quốc” rằng, Biển Ðông là chuyện riêng giữa Trung Quốc và những quốc gia đang có tranh chấp chủ quyền với Trung Quốc chứ không phải là vấn đề chung của ASEAN.
Trung Quốc nói thêm rằng, Brunei, Cambodia và Lào cũng đã bày tỏ sự tán thành quan điểm của Trung Quốc là không chấp nhận bất kỳ sự áp đặt nào từ bất cứ bên nào không có liên quan trực tiếp tới Biển Ðông. Ðồng thời tin rằng, Trung Quốc và ASEAN có thể hợp tác chặt chẽ với nhau để duy trì hòa bình và ổn định ở Biển Ðông, các quốc gia khác không nên can dự vào tiến trình đó.
Sự vội vã và hào hứng của Trung Quốc đối với việc thuyết phục được Brunei, Cambodia và Lào đứng về phía mình cho thấy Trung Quốc đang ráo riết tìm cách vô hiệu hóa phán quyết về vụ Philippines kiện yêu sách của Trung Quốc về Biển Ðông mà Tòa Trọng Tài về Luật Biển của Liên Hiệp Quốc sắp công bố.
Nếu cộng đồng quốc tế và đặc biệt là ASEAN đồng thanh yêu cầu Trung Quốc tuân thủ phán quyết đó, Trung Quốc sẽ rơi vào thế tiến thoái lưỡng nan.
Ðó cũng là lý do nhiều người, nhiều giới tỏ ra bất bình trước việc Brunei, Cambodia và Lào “sang ngang” với Trung Quốc.
Ông Ong Keng Yong, cựu tổng thư ký ASEAN, bảo rằng, Cambodia và Lào – hai thành viên của ASEAN vốn không có bất kỳ tranh chấp nào với Trung Quốc về chủ quyền tại Biển Ðông, không thể đơn phương thỏa thuận với Trung Quốc về đường hướng giải quyết vấn đề Biển Ðông. Ðiều mà Cambodia và Lào vừa làm là một kiểu can thiệp vào công việc nội bộ của ASEAN.
Cựu tổng thư ký ASEAN nhận định, hành động của Cambodia và Lào không khác gì nhân danh khối quốc gia Ðông Nam Á nên “rất đáng ngạc nhiên,” kể cả khi Lào đang đảm nhiệm vai trò chủ tịch luân phiên của ASEAN. Ông Ong nhấn mạnh, Biển Ðông luôn là vấn đề thuộc phạm vi của Tuyên bố chung giữa toàn ASEAN với Trung Quốc về cách hành xử ở Biển Ðông DOC).
Ngoài ông Ong, phát ngôn viên của Bộ Ngoại Giao Indonesia cũng đã lên tiếng khẳng định, các bên có liên quan đến vấn đề Biển Ðông phải tôn trọng DOC và phải xúc tiến để đạt cho bằng được Bộ Quy tắc Ứng xử tại Biển Ðông (COC). Ðây là quyền hạn và trách nhiệm của cả khu vực vì sự ổn định ở Biển Ðông là chuyện chung của cả Trung Quốc lẫn ASEAN.
Ông Lê Lương Minh, tổng thư ký đương nhiệm của ASEAN, tán thành những ý kiến này. Ông Minh bảo rằng, các thành viên của ASEAN phải tôn trọng và duy trì lập trường chung về vấn đề Biển Ðông dựa trên DOC mà ASEAN và Trung Quốc đã cùng thỏa thuận. Trong đó ngoài việc phải tự chế thì phải hoàn tất COC.
Trung Quốc đã tìm đủ cách, kể cả tác động đến một số thành viên của ASEAN nhằm trì hoãn việc xác lập COC. Nếu có COC, những hành động đơn phương của Trung Quốc tại Biển Ðông có thể bị ASEAN kiện trước hệ thống tòa án quốc tế.
Giống như ông Ong, ông Minh không tán thành chuyện “sang ngang” với Trung Quốc vì Biển Ðông là ấn đề chung của cả ASEAN. (G.Ð)
