HÀ NỘI (NV) – Cho đến nay, vẫn còn ít nhất khoảng 1/3 doanh nghiệp tại Việt Nam phải dùng tiền lót tay cho các viên chức ngành thuế khi họ… nộp thuế.
Làm thủ tục nộp thuế tại Cục Thuế Sài Gòn. (Hình: TBKTSG)
Đó là kết quả một cuộc khảo sát riêng về ngành thuế do Phòng Công Nghiệp và Thương Mại Việt Nam (VCCI) thực hiện.
Có đến 32% trong số 2,542 doanh nghiệp tham gia cuộc khảo sát này xác nhận họ phải “trả chi phí không chính thức” cho viên chức ngành thuế khi… nộp thuế. Khoảng 40% doanh nghiệp tin rằng, nếu không lót tay, họ sẽ bị làm khó dễ.
Khi công bố kết quả cuộc khảo sát, ông Đậu Anh Tuấn, trưởng Ban Pháp Chế của VCCI cho biết thêm, rất nhiều doanh nghiệp khẳng định, phiền hà lớn nhất mà họ thường xuyên phải gánh là các biểu mẫu liên tục thay đổi. Kế đó là những viên chức ngành thuế thường xuyên yêu cầu họ cung cấp các thông tin, giấy tờ… không cần thiết. Riêng các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài (FDI) cho biết, thời gian giải quyết các thủ tục liên quan đến thuế quá dài, viên chức ngành thuế không hướng dẫn đầy đủ, tận tình.
Những thông tin vừa kể không làm người ta ngạc nhiên. Sự ngạc nhiên nằm ở chỗ tại sao tình trạng tồi tệ đó vẫn còn tồn tại. Năm ngoái, trong “Doing Business” của World Bank, Việt Nam bị xếp thứ 99. Lý do, tuy đã thực hiện “cải cách thủ tục hành chính” suốt hai thập niên nhưng tại Việt Nam, muốn nộp thuế, doanh nghiệp mất đến… 872 tiếng.
Vào thời điểm đó, ông Olin McGill, chuyên gia tư vấn về môi trường kinh doanh, người tham gia thiết kế bộ số liệu để WB thực hiện “Doing Business,” cho biết, sở dĩ thời gian mất cho việc nộp thuế tại Việt Nam quá nhiều vì Việt Nam yêu cầu doanh nghiệp cũng như cá nhân công dân khai/nộp thuế tới 32 lần/năm. Trung bình mỗi năm, doanh nghiệp mất 217 giờ để thực hiện các thủ tục về thuế thu nhập doanh nghiệp. Thời gian phải bỏ ra cho việc thực hiện các thủ tục thuế VAT lên tới 320 giờ/năm. Tính tổng quát, thời gian mất đi cho việc nộp đủ thứ thuế tại Việt Nam gấp bốn lần các quốc gia trong khu vực Đông Nam Á!
Cũng vào thời điểm đó, ông Nguyễn Đình Cung, viện trưởng Viện Nghiên Cứu Quản Lý Kinh Tế của Việt Nam (CIEM), nơi mời ông McGill đến thăm, than rằng, các bộ, ngành của Việt Nam đã đề ra nhiều “chương trình hành động” để nậng bậc trong “Doing Business” nhưng trên thực tế, những “chương trình hành động” vẫn chung chung. Việc áp dụng tự động hóa, giảm tiếp xúc giữa công chức với dân chúng đã được thiết lập nhưng làm xong thì lại thấy tắc… nhiều hơn.
Ông McGill nhấn mạnh, trước khi tự động hóa, phải đơn giản hóa thủ tục. Nếu đã làm mà thủ tục vẫn chưa đơn giản thì đó là vì viên chức sống chủ yếu nhờ thủ tục. Ông McGill nói thêm, song song với việc tăng lương cho viên chức ngành thuế và hải quan gấp đôi so với viên chức các ngành khác, Việt Nam phải tăng giám sát viên chức. Nếu có sai phạm phải sa thải ngay mới giảm được tham nhũng.
Nỗ lực tự động hóa nhằm giảm thủ tục, hạn chế tham nhũng của ngành thuế từng tạo ra những chuyện chỉ… Việt Nam mới có!
Trong bối cảnh ngân sách Việt Nam thiếu hụt nghiêm trọng, chính quyền Việt Nam liên tục phải vay để trang trải các chi phí cần thiết, hạ tuần tháng trước, Bộ Tài Chính Việt Nam đã yêu cầu Tổng Cục Thuế và Cục Thuế của 63 tỉnh, thành phố phải bêu tên các doanh nghiệp đang còn nợ thuế trên hệ thống thông tin đại chúng, cùng lúc với việc phải áp dụng hàng loạt biện pháp chế tài như: Chủ động rút tiền từ tài khoản của các doanh nghiệp đang thiếu thuế để trừ nợ thuế, phong tỏa tài khoản, thông báo hóa đơn của những doanh nghiệp này không còn giá trị sử dụng…
Đáng lưu ý là sau khi Bộ Tài Chính Việt Nam và Tổng Cục Thuế, các Cục Thuế của 63 tỉnh, thành phố bêu tên những doanh nghiệp đang còn nợ thuế, nhiều doanh nghiệp trong số này đã trưng ra hàng loạt bằng chứng cho thấy họ bị làm nhục vô lối bởi không hề thiếu thuế.
Cuối cùng, giới lãnh đạo ngành thuế phân bua, danh sách các doanh nghiệp đang bị bêu riếu do nợ thuế được lấy từ chương trình quản lý thuế tập trung (TMS), tính cho đến ngày 30 tháng 6. Vì TMS đang có “lỗi” nên “có thể thông tin chưa hoàn toàn chính xác.” Nếu doanh nghiệp có tên trong danh sách doanh nghiệp đang bị bêu riếu do thiếu thuế, có đủ chứng từ để chứng minh rằng họ đã nộp đủ thuế thì “cơ quan thuế sẽ điều chỉnh danh sách.”
Ngành thuế không hề đề cập đến chuyện xin lỗi các doanh nghiệp vô cớ bị làm nhục. Đại diện các doanh nghiệp vô cớ bị làm nhục cũng chỉ xin cứu xét, không thấy doanh nghiệp nào đả động đến chuyện đòi ngành thuế xin lỗi hay kiện ngành thuế ra tòa vì làm tổn hại uy tín của họ!
Chỉ đến khi bị chỉ trích kịch liệt, ngành thuế mới xin lỗi nhưng không đả động đến trách nhiệm. (G.Đ)
