HÀ NỘI (NV) – Việt Nam dự tính vay Ngân hàng Thế giới số tiền 100 triệu đô la để phân phát cho người nghèo nhưng ngay cả các viên chức chính quyền cũng không tin đó là chuyện nên làm.
Bà Trần Thị Hương, một trong những gia đình nghèo ở xã Trà Ka, huyện Bắc Trà My, tỉnh Quảng Nam, luộc mít non, xào ốc đá cho hai con nhỏ ăn bữa trưa. (Hình: Tuổi Trẻ)
Theo đó, bộ này đề nghị chính phủ CSVN vay 100 triệu đô la từ nguồn viện trợ cho phát triển (ODA) của Ngân hàng Thế giới (WB), để phát cho mỗi gia đình nghèo trong ba tỉnh Hà Giang, Quảng Nam, Lâm Đồng số tiền 200 ngàn đồng/gia đình/tháng, suốt ba năm từ 2014-2016 nhằm giúp đỡ các gia đình này.
Sau khi nghe trình bày, một viên Thứ trưởng của Bộ Giáo dục Đào tạo đề nghị nên đưa thêm Trà Vinh – một trong những tỉnh có rất nhiều người nghèo ở đồng bằng sông Cửu Long vào dự án SASS. Đại diện Bộ LĐTBXH cho rằng, nếu đưa Trà Vinh vào dự án này, thì thời gian thực hiện dự án (phát 200 ngàn đồng/gia đình/tháng) chỉ có thể kéo dài trong hai năm, từ 2014-2015.
Điểm đáng chú ý là sau khi nghe trình bày về dự án SASS, phần lớn viên chức đang lãnh đạo nhiều cơ quan, ngành của chính phủ CSVN không tin đây là điều nên làm.
Một viên chức đại diện cho Ủy ban Dân tộc nhận định, khoản tiền 200 ngàn đồng/gia đình/tháng chẳng thấm vào đâu so với thời giá, thành ra khó đạt mục tiêu là “giảm bớt khó khăn cho các gia đình nghèo”.
Việt Nam hiện có 17 chương trình, dự án giúp đỡ người nghèo nhưng tính hiệu quả của nỗ lực “xóa đói, giảm nghèo” rất thấp.
Bà Phạm Thị Hải Chuyền, Bộ trưởng LĐTBXH, thừa nhận, việc có quá nhiều chính sách trợ giúp được thực hiện trong cùng một lúc, khiến việc thực hiện trở nên khó đánh giá vì chồng chéo. Các nguồn lực bị phân tán và tạo gánh nặng về thực thi cho cán bộ địa phương.
Phó Giám đốc của Sở LĐTBXH tỉnh Quảng Nam, kể rằng, hiện nay, khi chưa có Dự án SASS, mỗi gia đình nghèo ở tỉnh này đã nhận được 170 ngàn đồng/gia đình/tháng (30.000 đồng/tháng để hỗ trợ tiền điện và 140 ngàn đồng/tháng/hai học sinh đang đi học). Chuyện vay thêm 100 triệu đô la để bỏ hai chương trình hỗ trợ hiện có, thay thế bằng khoản hỗ trợ 200 ngàn đồng/gia đình/tháng chỉ tạo thêm nợ cho quốc gia.
Nhiều viên chức tin rằng, nên hạn chế việc phát tiền hỗ trợ trực tiếp cho người nghèo và thay bằng các giải pháp căn cơ, chẳng hạn hỗ trợ nghề nghiệp, hỗ trợ chuyện làm ăn.
Song thực tế cho thấy việc vay tiền để thực hiện các chương trình hỗ trợ nghề nghiệp cũng chỉ là một sự lãng phí đáng sợ. Việt Nam đã từng nhận viện trợ của nhiều quốc gia, tổ chức quốc tế và xuất thêm công qũi nhằm thực hiện “Dự án dạy nghề cho lao động nông thôn” (thường được gọi tắt là “Dự án 1956”) trong mười năm (từ 2010 – 2020).
Hồi tháng ba vừa qua, một viên Thứ trưởng của Bộ Thông tin – Truyền thông tên là Trần Đức Lai loan báo, tính đến hết năm 2012, chính quyền CSVN đã chi 4,500 tỉ đồng để dạy nghề cho khoảng 1.1 triệu nông dân theo “Dự án 1956”.
Đầu tháng năm vừa qua, sau khi khảo sát ở khu vực đồng bằng sông Cửu Long, tờ Sài Gòn Giải phóng công bố một bài viết, có tựa “Đào tạo nghề nông thôn ở ĐBSCL – Mục tiêu xa rời thực tế”, theo đó, khu vực này đã “đào tạo nghề” cho vài chục ngàn nông dân nhưng gần như chẳng có ai tìm được việc làm bởi đó là những “nghề” mà xã hội không có nhu cầu.
Các chương trình hỗ trợ khác dành cho người nghèo cũng bộc lộ nhiều ‘bất cập’. Chẳng hạn để có thành tích cao trong việc “xóa đói, giảm nghèo”, nhiều tỉnh, thành phố đã ấn định “chỉ tiêu” về số lượng “gia đình nghèo”. Cũng vì vậy, có rất nhiều người nghèo không nhận được sự hỗ trợ nào cả.
Hồi tháng tư vừa qua, dư luận Việt Nam bàng hoàng vì một phụ nữ ở Cà Mau tự tử để gia đình được công nhận là nghèo”. Trong thư tuyệt mạng, bà hi vọng với sự công nhận đó, các con của bà có thể đem “giấy chứng nhận gia đình nghèo” đến ngân hàng vay tiền, hầu có thể tiếp tục chuyện học.
Theo tường thuật của tờ Tuổi Trẻ, khi tham dự buổi hội thảo về Dự án SASS, một đại diện của WB nhấn mạnh, SASS được thiết kế theo hình thức chuyển giao tiền mặt có điều kiện. Điều đó có nghĩa là WB chỉ chi tiền viện trợ nếu dự án đạt được kết quả đã đề ra.
Ông Nguyễn Thiện Nhân, Phó Thủ tướng CSVN, một trong những người chủ trì cuộc thảo luận về Dự án SASS nói rằng, chính phủ có thể dành ngân sách để hỗ trợ người nghèo, không nhất thiết phải vay ODA của WB. (G.Đ)
