BẮC KINH, Trung Quốc (NV) – Trung Quốc đang thúc giục các nước ASEAN đẩy nhanh đàm phán để sớm có Bộ Quy Tắc Ứng Xử Trên Biển Đông (COC). Lời thúc giục được Ngoại Trưởng Trung Quốc Vương Nghị đưa ra khi gặp đại sứ của 10 nước ASEAN ở Bắc Kinh hôm Chủ Nhật, 14 Tháng Mười Một.
Cùng dịp này, tờ South China Morning Post (SCMP) ở Hồng Kông đưa tin quân khu phía Nam của Trung Quốc đã cho các oanh tạc cơ tập luyện ném bom và tấn công trên biển vào ban đêm tại Biển Đông, đe dọa các nước nhỏ phía Nam và cả Đài Loan.
Theo SCMP, Vương Nghị thay mặt Bắc Kinh mượn cớ kỷ niệm 30 năm mối quan hệ giữa Trung Quốc và ASEAN để tổ chức cuộc họp thượng đỉnh “lập kế hoạch cho mối quan hệ 30 năm tới.”
Giới quan sát chính trị cho rằng Trung Quốc muốn chèo kéo khối ASEAN nâng cấp mối quan hệ từ “đối tác toàn diện” lên thành “đối tác chiến lược” với lời đường mật “xây dựng một cộng đồng cùng chung tương lai gần gũi hơn.”
Trong cuộc gặp gỡ đại sứ 10 nước ASEAN hôm Chủ Nhật kể trên, ông Vương Nghị được SCMP thuật lời kêu gọi thúc đẩy đàm phán Bộ Quy Tắc Ứng Xử Trên Biển Đông (COC) để “tăng cường hợp tác và phát triển” ở khu vực.
Trung Quốc tuyên bố chủ quyền theo các vạch hình “lưỡi bò” chiếm hơn 80% đến 90% Biển Đông, ngang nhiên lấn sâu vào các vùng biển đặc quyền kinh tế của các nước khác, gồm cả Việt Nam.
Ngày 13 Tháng Bảy, 2016, Tòa Trọng Tài Quốc Tế đã phán quyết tuyên bố chủ quyền “lưỡi bò” của Trung Quốc là vô giá trị nhưng Bắc Kinh tuyên bố không công nhận phán quyết dù họ cũng là nước ký công nhận Công Ước Quốc Tế Về Luật Biển (UNCLOS).
Dù vậy, khi gặp các đại sứ ASEAN, Vương Nghị vẫn thúc giục các nước ASEAN đàm phán để sớm có COC nhân dịp kỷ niệm 30 năm mối quan hệ và năm tới đây, kỷ niệm 20 năm hai bên ký vào bản Tuyên Bố Ứng Xử Trên Biển Đông (DOC).
Bắc Kinh nhiều năm liên tiếp tránh né đàm phán. Đến khi người ta hiểu lý do là họ chây ỳ, đợi đến khi hoàn tất các đảo nhân tạo và ráo riết xây dựng sức mạnh quân sự ăn trùm các nước nhỏ phía Nam thì mới hối thúc đàm phán theo những điều kiện mà họ muốn, thì đã muộn.
Ngày 9 Tháng Mười vừa qua, Vương Nghị thúc giục các nước ASEAN đàm phán COC nhưng cho tới nay, các dị biệt căn bản của hai bên đã được dung hòa hay nhượng bộ trong các cuộc họp cấp chuyên viên hay chưa, không hề có tin tức nào được tiết lộ.
Năm ngoái, khi CSVN làm chủ tịch luân phiên tổ chức ASEAN, không có cuộc họp nào về COC xảy ra. Năm nay, chỉ thấy một vài lần Bắc Kinh hoặc một vài nước ASEAN mơ hồ nói đến bàn bạc, tham vấn cho COC mà không thấy gì cụ thể hơn.
Năm nay, Manila đã liên tục nhiều ngày phản kháng ngoại giao hành động của Bắc Kinh tại đá Ba Đầu thuộc cụm đảo Sinh Tồn, khu vực mà cả Philippine, Việt Nam và Trung Quốc đều tuyên bố chủ quyền. Bắc Kinh cho hàng trăm tàu dân quân biển chằng néo vào nhau rồi bỏ neo, đậu lỳ tại đá Ba Đầu và những bãi cạn thuộc cụm đảo và bãi đá Sinh Tồn.
Cụm này chỉ có hai đảo duy nhất là đảo Sinh Tồn và đảo Sinh Tồn Đông đều đang do Việt Nam kiểm soát.
Trung Quốc cướp bãi đá Gạc Ma của Việt Nam năm 1988 rồi mấy năm gần đây bồi đắp thành đảo nhân tạo khổng lồ và xây dựng thành căn cứ quân sự quy mô, tối tân gồm cả cảng biển và phi đạo cỡ lớn, hàng chục doanh trại và các vị trí phòng không, radar, hải đăng, góp phần khống chế toàn bộ Biển Đông.
Nhiều nhà phân tích từng cho rằng rất khó để đạt được một bộ COC được các bên chấp thuận khi quan điểm vẫn còn nhiều khác biệt căn bản. (TN) [kn]
