HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Dân của cả làng Xà Cầu ở ngoại thành Hà Nội đối diện với bệnh ung thư và chết sớm vì làm công việc độc hại, nhưng dù biết vậy, không thấy họ bỏ việc.
Ngày 17 Tháng Mười Hai, hãng thông tấn AFP có một ký sự kèm theo nhiều hình ảnh về một “làng nghề” ở ngoại thành Hà Nội, cách trung tâm thành phố khoảng 40 km, xưa thuộc xã Quảng Phú Cầu, huyện Ứng Hòa, nay tên huyện đã bị xóa bỏ.
Cả làng này, có chừng 180 gia đình sống với nghề thu gom phế liệu gần 20 năm qua, phân loại rồi sơ chế từ kim loại, nhựa, plastic để bán cho các cơ sở tái chế phế liệu, kiếm ít tiền để sống.
Đây là một việc làm mà hàng ngày phải đụng chạm, ngửi mùi hóa chất và chất thải độc hại, ảnh hưởng nghiêm trọng đến sức khỏe, có thể giảm thọ khoảng 10 năm so với người bình thường khác.
Vì sống và làm việc trong môi trường độc hại kéo dài từ năm này sang năm khác, phần lớn dân Xà Cầu đều bị bệnh ung thư rồi chết. Nơi đây được gọi là “làng ung thư” như một số địa phương khác tại Việt Nam ô nhiễm bởi thuốc trừ sâu tại các kho chứa thuốc, chất độc chiến tranh, làng nghề, chất thải sinh hoạt, công nghiệp, công trình khai thác nước chưa cách ly với các tầng chứa nước nhiễm bẩn.
Theo AFP, dân làng Xà Cầu chở các loại phế liệu thu gom từ thành phố Hà Nội đến các khu vực lân cận, chất đầy nhà rồi phân loại trước khi bán lại cho các nhà có máy nghiền. Mỗi năm, họ giúp tái chế khoảng 1.8 triệu tấn nhựa plastic phế thải để có tiền sống. Họ sống và kiếm sống trong môi trường độc hại hôi thối của chính nhà họ mà không có một thứ luật lệ nào ngăn cấm hay bảo vệ.
“Việc làm này vô cùng bẩn thỉu. Môi trường ô nhiễm cực kỳ trầm trọng,” một phụ nữ 64 tuổi chỉ cho biết tên là Lành nói với AFP. Bà không dám cho biết nhiều hơn về nhân thân vì sợ bị người ta không cho làm nữa thì đói.
Chất nhựa, plastic phế thải quá nhiều trên thế giới. Các nước giàu có như Mỹ và Châu Âu không tái chế chúng vì sợ ô nhiễm nên xuất cảng chúng tới một số nước nghèo và ham nhặt cả những đồng tiền lẻ như Việt Nam. Nhưng cái chuyện tái chế thủ công thô sơ và bất chấp độc hại ở xứ này mới là cái đáng nói.
“Chuyện kiểm soát ô nhiễm ở những chỗ tái chế ấy là không có.” Hoàng Thành Vinh, một phân tích gia của Chương Trình Phát Triển Liên Hiệp Quốc nói với AFP về vấn đề tái chế rác thải tại Việt Nam.
Ông này còn cho biết nước thải từ cống rãnh khắp nơi được xả trực tiếp vào kinh rạch sông ngòi. Mức độ tai hại trầm trọng đến đâu thì khó mà biết vì không có cuộc nghiên cứu toàn diện nào được tiến hành.
Bà Lành cho hay chất thải độc hại đã làm chồng bà mắc bệnh ung thư máu nhưng bà vẫn phải làm công việc tái chế bẩn thỉu này mỗi ngày vì cần tiền mua thuốc chữa bệnh cho chồng.
“Cái làng này đầy những trường hợp bị ung thư nên người ta chỉ chờ ngày chết.” Lời bà Lành.
Hiện không có dữ liệu nào về bệnh ung thư ở Xà Cầu nhưng hơn nửa tá người làng này mà phóng viên AFP tiếp xúc đều cho biết, hoặc bạn đồng nghiệp hay người thân của họ bị ung thư.
Xuân Quách, phối trí viên của tổ chức Vietnam Zero Waste Alliance cho hay, tiếp xúc liên tục với môi trường độc hại làm cho người ta không tránh được các nguy hiểm về bệnh tật.
Ông Đạt, 60 tuổi, người đã làm việc này ở Xà Cầu cả chục năm qua xác nhận “không thiếu người bị ung thư tại làng này.” Tuy nhiên họ vẫn phải lao vào làm vì không làm thì không có ăn.
Vì vậy, rác thải tái chế tràn ngập khắp làng và ở ngay trong nhà người ta đến gần tới nóc.
Có người còn khoe rằng “nhờ tái chế mà chúng tôi khá giả hơn” như lời bà Nguyễn Thị Tuyến 58 tuổi, chủ một căn nhà hai tầng.
Tuy Việt Nam chỉ tái chế được khoảng 1/3 nhựa phế thải của dân họ thải ra, nhưng thống kê năm ngoái cho thấy họ vẫn nhập cảng lối 200,000 tấn nhựa phế thải từ Mỹ, Âu Châu và một số nước Á Châu giầu có khác.
Còn theo tổ chức quốc tế WWF, người Việt Nam thải ra khoảng 3.8 triệu tấn nhựa plastic mỗi năm nhưng chỉ khoảng 0.77 triệu tấn là được tái chế. (NTB) [kn]
