PARIS, Pháp (NV) – Tổ Chức Phóng Viên Không Biên Giới (RSF) vẫn xếp Việt Nam gần chót bảng chỉ số tự do báo chí trên thế giới trong bản báo cáo năm 2021.
Bản báo cáo hàng năm công bố ngày 5 Tháng Bảy của RSF nói rằng quyền tự do báo chí hoàn toàn bị tước đoạt tại 73 nước và bị siết chặt tại 59 nước trên thế giới. Những dữ liệu thu thập được tổng hợp trong bản báo cáo cho thấy quyền tự do báo chí ngày càng bị nhà cầm quyền nhiều nước thâu tóm.
Trên bản chỉ số tự do báo chí năm 2021, Việt Nam vẫn đứng ở hạng 175 trên 180 nước được RSF khảo sát, thứ hạng giống như năm ngoái.
Ba nước được coi là quyền tự do báo chí của người dân được tôn trọng nhất trên thế giới đều ở Bắc Âu Châu là Na Uy, Phần Lan và Thụy Điển.
Những nước đứng chót bảng đều gồm những nước độc tài cộng sản, quân phiệt hay tôn giáo cuồng tín như Saudi Arabia (hạng 170), Cuba (171), Lào (172), Syria (173), Iran (174), Việt Nam (175), Djibouti (176), Trung Quốc (177), Turkmenistan (178), Bắc Hàn (179), Eritrea (180).
Tại Việt Nam, tuy Hiến Pháp của chế độ công nhận quyền tự do báo chí của người dân nhưng lại đặt rất nhiều cấm cản qua luật hình sự và các văn bản dưới luật.
Mới đây, giữa Tháng Sáu, CSVN đưa ra những quy định mới trong “Bộ quy tắc ứng xử trên mạng xã hội” trong đó, ra lệnh cho người ta “không đăng tải nội dung vi phạm pháp luật, các thông tin xúc phạm danh dự, nhân phẩm, ảnh hưởng đến quyền và lợi ích hợp pháp của các tổ chức, cá nhân khác.”
Thật ra, những cái “quy tắc ứng xử” vừa nói chỉ lập lại những gì đã được viết trong điều 331 của Luật Hình Sự CSVN ban hành năm 2015 lâu nay được dùng để bỏ tù những ai bị vu cho tội “lợi dụng các quyền tự do dân chủ xâm phạm lợi ích của nhà nước, tổ chức, cá nhân.” Điều luât này bị thế giới lên án là mơ hồ và xâm phạm quyền tự do biểu đạt, tự do ngôn luận của người dân.
Việt Nam hiện có 779 “cơ quan báo chí” với hơn 20,000 người được cấp thẻ nhà báo. Tuy nhiên, toàn bộ hệ thống báo đài đều nằm trong sự kiểm soát độc quyền của đảng và nhà nước, từ trung ương tới địa phương, để phục vụ nhu cầu tuyên truyền của chế độ. Bất cứ nhà báo nào “đi chệch hướng” đều bị trị tội.
Tổ Chức Phóng Viên Không Biên Giới đã rất nhiều lần lên tiếng về việc bắt giữ các nhà báo, gồm cả những nhà báo độc lập và những người làm báo tuyên truyền một chiều cho nhà cầm quyền CSVN. Họ đều dùng mạng xã hội để phát biểu ý kiến, trình bày cái nhìn về các vấn đề chính trị và xã hội Việt Nam không có lợi cho nhu cầu tuyên truyền che giấu sự thật của nhà nước độc tài.
Chỉ trong vòng sáu tháng đầu năm 2021, nhà cầm quyền CSVN đã bắt giam ít nhất sáu nhà báo trong đó có bốn người từng làm trong các cơ quan báo chí tuyên truyền của chế độ. Đồng thời kết án tù ít nhất năm nhà báo khác. Họ bị quy chụp cho các tội danh từ “hoạt động nhằm lật đổ…,” “tuyên truyền chống nhà nước…” đến “trốn thuế.”
Tất cả đều mang tính quy chụp dựa trên những điều luật hình sự mơ hồ bị các tổ chức bảo vệ nhân quyền quốc tế và ngay cả Liên Hiệp Quốc đều lên án là trái với Công Ước Quốc Tế về Các Quyền Dân Sự và Chính Trị mà CSVN đặt bút ký cam kết tuân hành.
Mới gần đây nhất, ông Mai Phan Lợi, 50 tuổi, bị bắt ngày 2 Tháng Bảy với cáo buộc “trốn thuế.”
Ông là chủ tịch Hội Đồng Sáng Lập, chủ tịch Hội Đồng Khoa Học Trung Tâm Truyền Thông Giáo Dục Cộng Đồng (MEC). Ông từng là phó tổng thư ký tòa soạn, trưởng văn phòng đại diện của báo Pháp Luật TP.HCM tại Hà Nội. Ông bị tước thẻ nhà báo năm 2016 khi bình luận vài chữ “trái chiều” trên Facebook về vụ tìm kiếm chiếc máy bay quân sự rơi trên biển.
Bản báo cáo nhân quyền của Bộ Ngoại Giao Mỹ năm 2016 viết rằng ông Lợi bị chế độ Hà Nội trừng phạt vì đã đi gặp lãnh đạo nước ngoài (Tổng Thống Obama đến thăm Việt Nam, tiếp xúc với một số người dân ở Sài Gòn) và đi ra nước ngoài mà không xin phép.
Tuy đàn áp quyền tự do thông tin, tự do báo chí với những chứng cớ hiển nhiên như vậy nhưng nhà cầm quyền CSVN vẫn luôn luôn khoe khoang: “Việt Nam luôn tôn trọng quyền tự do ngôn luận, báo chí và quyền tiếp cận thông tin, nhất là với thông tin trên Internet, mạng điện tử.” (TN) [kn]
