HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Tổ chức Theo Dõi Nhân Quyền (Human Rights Watch, HRW) thúc giục nhà cầm quyền CSVN trả tự do cho mẹ con bà Cấn Thị Thêu thay vì bỏ tù họ.
“Nhà cầm quyền CSVN cần ngay lập tức phóng thích nhà vận động dân chủ Cấn Thị Thêu cùng hai con trai bà và hủy bỏ mọi cáo buộc đối với họ,” tổ chức HRW viết trong bản tuyên bố hôm Thứ Ba, 4 Tháng Năm, một ngày trước khi có phiên tòa sơ thẩm tại tỉnh Hòa Bình, xử bà Cấn Thị Thêu và con trai Trịnh Bá Tư.
Bà Cấn Thị Thêu, năm nay 59 tuổi, và con trai Trịnh Bá Tư, năm nay 32 tuổi, bị công an bắt ngày 23 Tháng Sáu, 2020. Họ bị vu cho tội “Làm, tàng trữ, phát tán hoặc tuyên truyền thông tin, tài liệu, vật phẩm…” chống nhà cầm quyền CSVN theo Điều 117 của Luật Hình Sự sửa đổi năm 2015. Bản án có thể đến 12 năm tù.
Một số hình ảnh và video clip của các vụ bắt giữ vừa kể đã được chính họ và gia đình đưa trực tiếp trên Facebook khi sự việc diễn ra. Hàng ngàn người đã theo dõi và bình luận với những lời nguyền rủa một chế độ tham tàn bạo ngược, tự xưng là “của dân, do dân và vì dân” nhưng đi ngược lại hoàn toàn với lợi ích của nhân dân.
“Cấn Thị Thêu và gia đình bà là những người bảo vệ nhân quyền trực ngôn ở Việt Nam,” HRW dẫn lời ông John Sifton, giám đốc Vận Động Châu Á của HRW, phát biểu. “Nhà cầm quyền CSVN cần lắng nghe người dân như những người trong gia đình can đảm này, thay vì tống giam họ.”
Ông Trịnh Bá Tư bị bắt tại nhà ở tỉnh Hòa Bình, trong khi bà Cấn Thị Thêu bị bắt tại phường Dương Nội, quận Hà Đông, Hà Nội, trước nhà con trai Trịnh Bá Phương khi nghe báo người con này đang bị bắt ở nhà. Tuy ba mẹ con bà Thêu bị bắt một ngày cùng với một phụ nữ địa phương, đồng thời cũng là dân oan Dương Nội sau trở thành người hoạt động nhân quyền tên Nguyễn Thị Tâm, nhưng chính quyền lại chỉ đưa ra xử bà Thêu và con trai Trịnh Bá Tư tại tỉnh Hòa Bình.
HRW tố cáo rằng suốt chín tháng kể từ ngày bị bắt, chính quyền “cản trở không cho luật sư gặp bà Cấn Thị Thêu và Trịnh Bá Tư, là một sự vi phạm tiêu chuẩn nhân quyền quốc tế.” Chính quyền “cũng không cho người nhà được gặp hai người. Vẫn chưa có lịch xét xử người anh, Trịnh Bá Phương, và anh vẫn tiếp tục bị giam giữ không được gặp luật sư hay người nhà.”
Ông Trịnh Bá Khiêm, chồng bà Cấn Thị Thêu, cho hay qua cuộc phỏng vấn của đài Á Châu Tự Do (RFA) rằng ông không hề được tòa án cho biết có vụ xử vợ con ông. Khi ông đến tòa để yêu cầu thông tin thì cũng không được cho biết. Điều này hoàn toàn ngược lại các quy định trong luật tố tụng hình sự CSVN.
HRW cho hay, trong vài năm gần đây, CSVN “đã bắt giữ hàng trăm nhà bất đồng chính kiến và hiện có 137 tù nhân chính trị đang thụ án hình sự vì hoạt động nhân quyền hay phê phán chính quyền. Trong bốn tháng đầu năm 2021, nhà cầm quyền Việt Nam bắt thêm 10 nhà bất đồng chính kiến nữa, trong đó có nhà vận động nhân quyền nổi tiếng Nguyễn Thúy Hạnh. Trong cùng khoảng thời gian này, các tòa án Việt Nam đã kết án ít nhất thêm 12 nhà bất đồng chính kiến và áp đặt các mức án tù từ 2 đến 15 năm.”
Luật Sư Lê Văn Luân viết trên trang Facebook cá nhân, trong suốt quá trình điều tra, mẹ con bà Cấn Thị Thêu “không trả lời bất kỳ câu hỏi nào của các điều tra viên (giữ quyền im lặng, không buộc phải khai chống lại mình), cho đến khi có luật sư tham gia thì đã ở giai đoạn chuẩn bị xét xử.”
Theo Luật Sư Luân, bà Thêu bị truy tố với “hai tình tiết tăng nặng” vì bà đã bị kết án hai lần trước đây. Lần đầu bị CSVN bỏ tù 15 tháng, vu cho bà “chống người thi hành công vụ” dù chỉ ngồi trên cành cây quay phim lực lượng chính quyền cưỡng chế đất ở phường Dương Nội, Hà Đông, năm 2014. Năm 2016 bà bị bỏ tù 20 tháng, vu cho bà “gây rối trật tự công cộng” vì biểu tình ở Hà Nội chống chính quyền cướp đất của dân.
Luật Sư Luân cho hay “như trước đây khi gặp hai mẹ con bà Thêu, ông Tư, họ cho rằng mình chỉ đơn thuần là lên tiếng chống bất công mà không phạm tội chống nhà nước. Trước đó ít ngày, chúng tôi đã có hướng dẫn cho bà Thêu và ông Tư làm đơn đề nghị được tiếp cận và đọc hồ sơ vụ án để tự bào chữa và đơn đề nghị triệu tập một số người tham gia tố tụng tham gia phiên toà sơ thẩm vào ngày mai. Tuy nhiên, việc tiếp cận hồ sơ đã bị tòa án trả lời bằng văn bản cho rằng vì bị can, bị cáo “không hợp tác trong điều tra và thậm chí gây cản trở cho việc điều tra nên không cho tiếp cận hồ sơ vụ án.”
Theo tổ chức HRW, lý do chính của vụ bắt bỏ tù mẹ con bà Thêu là vì họ là những người tiếp tay lên tiếng tích cực nhất về việc Hà Nội đàn áp cướp đất của dân tại xã Đồng Tâm, huyện Mỹ Đức, Hà Nội, đầu năm 2020. Dân Đồng Tâm đã cung cung cấp thông tin, tài liệu về vụ cưỡng chế, đàn áp cướp đất tại địa phương cho gia đình bà Thêu để công bố trực tiếp trên mạng xã hội trong khi chính quyền bưng bít.
Họ là đồng tác giả của “Báo Cáo Đồng Tâm” một tài liệu công bố rõ nhất, đầy đủ nhất về một trong những vụ nhà cầm quyền CSVN cưỡng chế đất đẫm máu nhất trong lịch sử. Một người khác đồng tác giả của tạp tài liệu “Báo Cáo Đồng Tâm” là nhà báo độc lập Phạm Đoan Trang cũng đã bị Hà Nội tống giam ngày 6 Tháng Mười, 2020, vu cho bà “Tuyên truyền chống nhà nước…” chưa biết bao giờ sẽ có án.
Tháng trước, bà Trịnh Thị Thảo, con gái bà Thêu, thông báo về phiên tòa sắp diễn ra của mẹ và em trai, kêu gọi mọi người tới tham dự phiên tòa vì đây là phiên tòa “công khai.” Bà viết rằng “Sự có mặt của quý vị là nguồn động lực tiếp thêm sức mạnh cho mẹ và em tôi, là niềm đồng viên rất lớn cho gia đình tôi.”
Theo bà “Phiên tòa sắp tới đây là một phiên tòa của những kẻ có tội xét xử người vô tội. Mẹ và em trai tôi bị bắt vì dám đòi quyền tư hữu đất đai và những quyền căn bản được ghi trong tuyên ngôn quốc tế nhân quyền.”
Bà Thảo cũng dẫn lại bức thư bà Cấn Thị Thêu lén lút gửi ra từ nhà tù viết rằng: “Tôi và gia đình hoàn toàn không có tội, những kẻ có tội chính là bè lũ quan chức Cộng Sản độc tài, tham nhũng. Đảng Cộng Sản độc tài tham nhũng chính là giặc nội xâm đang ngày đêm tàn phá quê hương Việt Nam. Tôi không hề sợ hãi trước sự đàn áp đê hèn của độc tài Cộng Sản, sự đàn áp chỉ khiến tôi quyết tâm hơn trên con đường đấu tranh đòi dân chủ của người dân phải được thực thi, nhân quyền của người dân phải được tôn trọng.”
Mẹ con bà Thêu được sự bảo vệ pháp lý của các luật sư Đặng Đình Mạnh, Lê Văn Luân, Phạm Lệ Quyên và Ngô Anh Tuấn. Tuy nhiên các bản án có tính cách chính trị tại CSVN đều là các bản án “bỏ túi.” Thẩm phán chỉ xét xử chiếu lệ vì bản án được những người đứng đầu chế độ quyết định từ trước.
Tuy gọi là phiên tòa “công khai” nhưng thân nhân của họ nhiều khi lại không được tham dự, thậm chí bị ngăn chặn từ xa khi muốn đến tòa. Hình ảnh nhiều vụ xử án các người bất đồng chính kiến cho thấy những ai muốn đến tham dự các vụ xử án “công khai” này đều bị công an CSVN cấm vượt qua các rào cản. (TN) [qd]
