HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Lũ dữ dội và hạn hán gay gắt sẽ trở nên phổ biến hơn ở lưu vực sông Mê Kông từ nay và những năm về sau, đe dọa gây nhiều tổn thất về người và của, theo một nghiên cứu mới của Ủy Hội Sông Mê Kông (MRC).
Tờ Tuổi Trẻ ngày 17 Tháng Sáu dẫn phúc trình thường niên 2019 của MRC đánh giá những trận hạn hán lớn xen với lũ lụt dữ dội ở nhiều khu vực dọc sông Mê Kông những năm gần đây “là dấu hiệu cho thấy vùng đất này đang đối mặt với nguy cơ thời tiết cực đoan ngày càng lớn, đặc biệt trong 30 năm tới.”
Theo phúc trình, biến đổi khí hậu đang diễn ra với tốc độ vượt xa mọi dự báo, bên cạnh sự tàn phá của con người, cụ thể là các công trình thủy điện chạy dọc dòng sông đã làm biến đổi dòng chảy sông Mê Kông “đến mức không còn nhận ra.”
Chỉ với một trận hạn lớn năm 2019, cộng với việc các đập thủy điện thượng nguồn của Trung Quốc tích nước đã khiến nhiều đoạn sông Mê Kông ở hạ nguồn cạn trơ đáy, nước biển thì xâm nhập sâu vào đất liền đến hàng chục cây số.
“Lũ lụt và hạn hán đã ảnh hưởng nặng nề đến chúng ta thời gian qua, đòi hỏi cả khu vực phải hợp tác chặt chẽ hơn. Các quốc gia hạ Mê Kông cần tăng cường nỗ lực khắc phục các vấn đề trước mắt và trong tương lai, ví dụ như đảm bảo sự minh bạch, chất lượng và thời gian trong chia sẻ dữ liệu nước,” ông An Pich Hatda, trưởng Ban Thư Ký MRC, nêu giải pháp.
Phúc trình dài 100 trang của MRC đặc biệt nhấn mạnh vào tổn thất kinh tế lưu vực hạ Mê Kông phải gánh chịu do thiên tai ảnh hưởng đến mùa vụ, môi trường và sinh kế của người dân.
Tại Việt Nam, theo báo Thanh Niên hồi Tháng Bảy, 2019, nước sông Mê Kông ở thượng nguồn xuống thấp “chưa từng thấy” ngay trong mùa mưa đã khiến vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long phải chịu cảnh hạn mặn xâm nhập, hết tôm cá, cạn phù sa, sắp rơi vào cảnh đói nghèo.
Cùng thời điểm giữa năm 2015, lũ cũng rất thấp nhưng mực nước cao hơn. Hệ quả sau đó là sang đầu năm 2016, Việt Nam hứng chịu đợt hạn hán, xâm nhập mặn lớn chưa từng thấy khiến 10/13 tỉnh thành Đồng Bằng Sông Cửu Long công bố thiên tai, hơn 160,000 hécta lúa bị thiệt hại. Điều đáng sợ là đợt hạn mặn này đã lập lại vào mùa khô năm 2020.
Trả lời báo VietNam Plus, ông Nguyễn Hoàng Hiệp, thứ trưởng Bộ Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn, cho biết trong đợt hạn hán vừa qua, diện tích lúa ở miền Tây bị giảm năng suất từ 30-70% khoảng gần 100,000 hécta. Về nước sạch có khoảng 96,000 gia đình bị thiếu nước, không có nước ngọt sử dụng.
“Nếu Việt Nam bị hạn hán đợi Trung Quốc xả đập, nếu nước tới được Đồng Bằng Sông Cửu Long cũng phải mất ba tuần,” Phó Giáo Sư Tiến Sĩ Lê Anh Tuấn, phó viện trưởng Viện Nghiên Cứu Biến Đổi Khí Hậu (Trường Đại Học Cần Thơ), cho biết.
Theo MRC, chỉ riêng trận hạn năm 2016, Thái Lan đã tổn thất khoảng $1.7 tỷ. Trong 30-90 năm tới, thiên tai này sẽ còn lặp lại và thậm chí nhiều hơn trước. (Tr.N) [kn]
