Nhặt phế liệu chiến tranh, nghề đối mặt với tử thần ở Quảng Trị

Những vỏ bom tạ cuối cùng ở vựa phế liệu thôn Tân Hiệp, xã Cam Tuyền, huyện Cam Lộ, tỉnh Quảng Trị. (Hình: VNExpress)

QUẢNG TRỊ, Việt Nam (NV) – “Nằm sát sông Bến Hải, bên cầu Hiền Lương giới tuyến, vùng cát trắng xã Trung Gian, huyện Gio Linh, trở thành ‘túi bom’ của Quảng Trị. Những năm 1980-1990, người dân trong xã đổ xô đi nhặt phế liệu.”

Báo VNExpress mô tả như vậy về một địa phương ở tỉnh Quảng Trị có nhiều người dân sống bằng nghề nhặt hay dò các loại phế liệu từ chiến tranh, trong đó có cả bom mìn, hàng ngày đối mặt với tử thần.

VNExpress trích dẫn con số thống kê từ Bộ Chỉ Huy Quân Sự Quảng Trị cho hay, tỉnh này hiện còn hơn 100,000 tấn bom mìn nằm rải rác chưa phát nổ.

“Trong đó hơn 2/3 là bom mìn do các hoạt động quân sự trên mặt đất, 1/3 thả từ máy bay. Các vật liệu nổ gồm bom, mìn, tên lửa, rocket, đầu đạn pháo, cối và vật nổ khác, nằm dưới mặt đất và mặt nước.”

“Sự tồn tại số lượng lớn bom mìn làm phát sinh một nghề độc nhất vô nhị ở Quảng Trị – nghề rà phế liệu chiến tranh.”

Trong những năm sau 1975, người ta đi nhặt sắt thép từ các loại phế liệu lộ thiên, nhưng “từ năm 1990 trở về sau, khi bom đạn lộ thiên không còn, khắp Quảng Trị rộ lên nghề rà phế liệu chiến tranh bằng máy rà kim loại, điển hình là những làng xã miền tây, như Cam Tuyền, huyện Cam Lộ, Hải Thái, Gio Bình, Trung Sơn… huyện Gio Linh. Đất đai khô cằn, kinh tế chưa phát triển, nghề nghiệp không có, người người, nhà nhà sắm máy đi rà phế liệu.”

VNExpress mô tả: “Máy là thiết bị điện tử còn thô sơ, gồm một bàng hình vuông hoặc tròn để bắt tín hiệu kim loại sâu khoảng gang tay dưới mặt đất, gắn với một tay cầm hình trụ tròn dài hơn mét. Máy chạy bằng pin, phát tiếng tít tè lên chiếc loa đeo bên tai báo có kim loại bên dưới mặt đất hay không.”

Anh Nguyễn Văn Toán ở phường 4, thành phố Đông Hà, được VNExpress dẫn lời cho biết, “vào Tháng Sáu, 1994, khi mới 13 tuổi, anh đã chập chững vào rừng rà tìm phế liệu cùng anh trai cả. Được đôi ngày, tai nạn xảy ra, anh trai tử vong.”

“Thừa hưởng chiếc máy rà kim loại của anh cả, anh Toán tiếp tục theo nghề. Năm 20 tuổi, anh cưới chị Nguyễn Thị Hương rồi cả hai cùng làm nghề. 25 năm qua, vợ chồng anh cuốc trúng bom nhiều vô kể vì không thể biết dưới đất có gì. Nhiều người đã mất mạng, hoặc tàn phế.”

“Vất vả, nguy hiểm, nhưng anh Toán bảo không muốn đổi nghề, vì không được học hành và ‘theo lâu quá thành quen.’ Tờ mờ sáng, vợ chồng anh rời nhà trên chiếc xe máy cũ, mang theo cơm nước cho bữa trưa. Đích đến khó định trước, nhưng thường là những vùng rừng núi cách nhà 50-70 km.”

Đồ nghề rà phế liệu của một gia đình. (Hình: VNExpress)

“Thời trước có ngày rà được cả tạ sắt, nhưng giá rẻ. Nay thì mỗi ngày chỉ được 40-50 kg, bán được 150 nghìn đồng,” anh Toán nói. Ngày may mắn, vợ chồng anh kiếm thêm 5-7 lạng đồng thì thêm được chút thu nhập. Trừ xăng xe, cơm nước, họ còn trăm nghìn, dư ra không đủ cưới hỏi, kỵ giỗ, nhiều khi phải vay mượn. Nhà nghèo, đứa con đầu dự định học hết lớp 9 sẽ nghỉ đi lao động.

Vợ chồng chị gái anh Toán là Nguyễn Thị Dĩnh (48 tuổi) và Nguyễn Hiền (46 tuổi) cũng theo nghề rà phế liệu 30 năm qua. “Ở đây nước sông gạo chợ, cái gì cũng phải mua. Sáng cột máy đi thì chiều mới có cái ăn,” chị Dĩnh nói.

Một nạn nhân của bom mìn khiến cụt cả hai tay, mù mắt, ông Nguyễn Quốc Tịch (59 tuổi) kể, hơn 10 năm trước, cả thôn Tân Hiệp gắn bó với nghề rà phế liệu, từ người già cho đến trẻ em, đàn ông đàn bà. Mỗi ngày điểm thu mua phế liệu của thôn gom đến năm tấn.

Những năm gần đây, giá sắt vụn xuống, phế liệu ngày càng ít đi, thu nhập càng trở nên bấp bênh nên rất ít người bám trụ với nghề. Có những thôn làng chuyển đổi sang nghề khác như trồng lúa, thợ xây, thợ mộc, thanh niên làm công nhân trồng rừng tràm, cạo nhựa thông… nên dần từ bỏ nghề rà phế liệu.

Theo chủ tịch xã Cam Tuyền, ông Hoàng Liên Sơn, nhờ trồng lúa, trồng rừng, cuộc sống người dân đã khấm khá hơn, không như từ năm 2005 trở về trước gần như toàn thôn Tân Hiệp và Tân Hòa đi rà phế liệu.

“Không nghề nghiệp nên người dân mới làm nghề đánh đổi sinh mạng để mưu sinh, chứ không ai giàu có từ nghề này. Xã này từng có nhiều người chết, bị thương do làm nghề,” ông Sơn nói.

Vẫn theo VNExpress, từ năm 1975 đến nay, Quảng Trị có 8,540 nạn nhân bom mìn, trong đó 3,431 người chết. Trong số này, có rất nhiều người làm nghề rà phế liệu. (KN)


Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Thắng cảnh đầm Ô Loan bị phá nát để nuôi tôm, do chính quyền ‘yếu kém’?

Thắng cảnh quốc gia đầm Ô Loan, huyện Tuy An đã bị biến thành trang trại nuôi tôm khổng lồ mà phần lớn là xây dựng trái phép.

Công an chỉ lo ‘bảo vệ trạm BOT’ nên trùm ma túy có dịp hoành hành

Trong thời gian Bình Tân dốc toàn lực công an để bảo vệ BOT An Sương thì các ông trùm đã đem ma túy về quận này bán với số lượng rất lớn.

Xe lao xuống sông ở Thái Lan, 5 người Việt thiệt mạng

THÁI LAN, (NV) - Một chiếc xe chở người lao động ngoại quốc tại Thái Lan đã gặp tai nạn lao xuống sông làm chết ít nhất 9 người, trong đó có lao động người Việt Nam. Tờ Tuổi Trẻ...

Vụ chùa Ba Vàng: Cuộc chiến giữa 2 ‘sư quốc doanh’?

Cả hai vị chức sắc Thích Thanh Quyết và Thích Trúc Thái Minh đều là “sư quốc doanh”, do họ đảm nhiệm chức danh trong các tổ chức liên quan đến nhà cầm quyền CSVN

Lãnh đạo Đà Nẵng tráo trở khiến đại gia Bình Dương rút ‘quà tặng’ dân

Đà Nẵng đã triệu tập các sở, ban ngành họp để mong tìm cách giữ lại công trình “xử lý” nước mà đại gia Bình Dương tặng thành phố.

Chống BOT ‘bẩn’ Mỹ Lộc, nhiều xe húc gãy rào cản

Trạm BOT Mỹ Lộc thu phí trở lại, để tỏ thái độ không đồng tình, nhiều nhà xe không trả phí, cố tình tông hỏng rào cản.

Cứu 5 người Trung Quốc kẹt trong lửa cháy khách sạn ở Hạ Long

Năm người Trung Quốc mắc kẹt trong đám cháy tại khách sạn Helen ở thành phố Hạ Long đã được lính cứu hỏa giải cứu.

Bắt 800 kg nem, chả heo bệnh từ Hà Nội đưa vào Sài Gòn tiêu thụ

Giới hữu trách Sài Gòn vừa ngăn chặn được một lô nem, chả nghi làm bằng thịt heo bị dịch tả heo Châu Phi từ Hà Nội đưa vào tiêu thụ.

Nhiệt Điện Vĩnh Tân 1 bị phạt hơn $2,100 vì xây khu nghỉ dưỡng ‘không phép’

Nhiệt Điện Vĩnh Tân 1 vừa bị phạt 50 triệu đồng ($2,138) do tự ý xây dựng khu nghỉ dưỡng, dịch vụ dành cho chuyên gia trên khu đất sát biển.

Bắt thêm 3 người vụ sát hại nữ sinh giao gà ngày 30 Tết

Công An tỉnh Điện Biên đã bắt thêm ba người có liên quan đến vụ án, trong đó hai người đã hiếp dâm thiếu nữ đi giao gà ngày 30 Tết.