HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Quan chức Việt Nam tìm đủ mọi cách “lách luật” để kiếm tiền “dưới gầm bàn” một cách khéo léo, mỗi khi có cơ hội.
Bà Nguyễn Thị Thủy, phó chủ chủ nhiệm Ủy Ban Tư Pháp Quốc Hội Việt Nam, ngày Thứ Ba, 8 Tháng Mười Một, nêu ra trong phiên họp về “phòng chống tội phạm, tham nhũng, tiêu cực” về “năm chiêu trò lách luật phổ biến” mà các quan tham của chế độ thường áp dụng để ăn bẩn.
Báo Thanh Niên thuật lại lời bà Thủy cho biết, các quan chia nhỏ các gói thầu để áp dụng hình thức “chỉ định thầu” thay vì phải tổ chức đấu thầu. Nếu phải tổ chức đấu thầu thì các quan phù phép “quân xanh, quân đỏ,” tức có những nhà thầu tham gia làm trái độn, dự thầu để chỉ thua, theo các sự sắp đặt sẵn từ trước.
Theo một thông tư hồi năm 2016 của nhà cầm quyền Việt Nam, các cơ quan hay chính quyền các địa phương có thể chỉ định thầu khi vụ mua sắm, sửa chữa hay mua dịch vụ có giá trị từ 100 triệu đồng ($4,000) trở xuống. Bà Thủy dẫn trường hợp bệnh viện đa khoa tỉnh Gia Lai cần mua sắm một số hàng hóa, trang bị trị giá 95 tỷ đồng ($3.9 triệu), người đứng đầu bệnh viện này đã “ban hành 1,165 quyết định chỉ định thầu” để các gói thầu này đều nằm dưới mức 100 triệu đồng mà “lách luật.”
Tình trạng này “khá phổ biến trên thực tế,” tờ Thanh niên thuật lời bà Thủy. Chỉ định thầu thì tránh được sự cạnh tranh giữa các nhà thầu, giúp các quan nhận tiền “hoa hồng” dưới gầm bàn.
Khi phải tổ chức đấu thầu, không phải các quan chịu mất cơ hội “chấm mút” mà họ sẽ có thể áp dụng chiêu thức “cài thầu quen, chèn thầu lạ” mà bà Thủy nói “không ít chủ đầu tư (cơ quan nhà nước) cố ý cài cắm các điều khoản mớm thầu” để “hướng tới các nhà thầu thân hữu, loại bỏ các nhà thầu khác, biến đấu thầu rộng rãi thành đấu thầu hạn chế.”
Theo bà Thủy, quan chức nhà nước và các tư bản thân hữu “ngay từ đầu có sự bắt tay ngầm, đi đêm với nhau về các tiêu chí kỹ thuật trong đấu thầu, thậm chí cùng nhau xây dựng hồ sơ mời thầu” để đối tượng “sân sau” có lợi thế hơn các đối thủ khác. Thậm chí, ngoài các tiêu chuẩn kỹ thuật “có những gói thầu còn cài cả những tiêu chí như bằng khen của Bộ Tài Chính về hoàn thành nghĩa vụ nộp thuế.”
“Quân xanh quân đỏ vẫn là mảng tối trong đấu thầu thời gian vừa qua đã tạo ra nhiều cuộc thầu nội bộ, thiếu tính cạnh tranh, thu lợi bất chính. Có tình trạng một số nhà thầu chuyên đi đấu thầu chỉ để trượt nhằm lót đường cho một nhà thầu định sẵn trúng thầu. Với sự tiếp tay của bên mời thầu là chủ đầu tư đã tạo ra một vở kịch tham gia của những quân xanh, quân đỏ để rồi quân đỏ đường đường chính chính trúng thầu,” lời bà Thủy trên tờ Thanh Niên.
Trong cuộc họp kể trên, bà Thủy còn nêu ra một trò phổ biến khác là “móc ngoặc” giữa các quan với nhà thầu “nâng khống trị giá gói thầu” để các quan và nhà thầu chia nhau.
Một trong những thí dụ điển hình thời gian qua là vụ mua sắm “stent” tại bệnh viện Tim Hà Nội. Giá nhập cảng mỗi cái “stent” chỉ từ 8 đến 11 triệu đồng ($322 đến $442) nhưng các quan đã đồng ý với nhà thầu nâng khống giá lên từ 36 đến 42 triệu đồng ($1,440 đến $1,680). Stent là lưới thép dùng nong động mạch vành bị nghẽn, giúp máu lưu thông nuôi quả tim.
Vụ đại bịp “kít xét nghiệm” COVID-19 đưa gần hết quan chức các Trung Tâm Phòng Ngừa Dịch Bệnh (CDC) trên cả nước vào tù cùng với bộ trưởng Y Tế và nhiều quan chức, tướng tá cấp cao khác, hiện vẫn còn làm cả nước bàng hoàng. Các quan không phải tham nhũng riêng lẻ một mình mà câu kết với nhau theo hệ thống trên dưới, ngang dọc rất quy mô.
Bà Thủy dẫn báo các trước đây của giới công kỹ nghệ cáo buộc có tới gần 60% các doanh nghiệp kêu phải trả các chi phí “không chính thức” cho các cơ quan nhà nước khi tham gia các vụ đấu thầu.
Hồi Tháng Giêng, tổ chức Minh Bạch Quốc Tế (Transparency International) công bố bảng chỉ số tham nhũng xếp hạng Việt Nam thứ 87/180 trên thế giới. (TN) [qd]
