HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Việt Nam mới đây cho một tàu kiểm ngư đeo bám một tàu khảo sát của Trung Quốc hoạt động trong vùng biển của mình, căn cứ theo dữ liệu thông tin hàng hải.
Theo bản tin trên tạp chí Newsweek ngày Thứ Ba, 8 Tháng Bảy, một tàu khảo sát hai thân tên là Bei Diao 996 (Bắc Điều 996) đã ở gần hết nửa sau của Tháng Sáu trong vùng biển Việt Nam mà Hà Nội kêu là vi phạm chủ quyền lãnh thổ của mình.
Việt Nam và một số quốc gia Đông Nam Á khác có các vùng biển tuyên bố chủ quyền chồng lấn với Trung Quốc mà Việt Nam gọi là Biển Đông, Philippines gọi là Biển Tây Phi, trong khi Trung Quốc gọi là Nam Hải.
Việt Nam và các nước nhỏ phía Nam chỉ tuyên bố chủ quyền một phần trong khi Bắc Kinh ngang ngược tuyên bố chủ quyền chiếm từ 80% đến 90% Biển Đông. Nhiều khu vực Bắc Kinh tuyên bố chủ quyền lấn sâu vào các vùng biển đặc quyền kinh tế của Việt Nam và các nước khác.
Cậy thế mạnh nước lớn với quân sự hùng hậu, Bắc Kinh điều động một lực lượng lớn hải quan, hải cảnh và dân quân biển ngang dọc trên các vùng biển tranh chấp để chèn ép các nước nhỏ và yếu thế phía nam.
Dữ liệu công khai của hệ thống theo dõi tàu biển quốc tế Global Fishing Watch được báo Newsweek nêu ra cho thấy tàu khảo sát hai thân Bắc Điều 996 đã rời bến ở cảng Tam Á trên đảo Hải Nam ngày 10 Tháng Sáu. Đến ngày 4 Tháng Bảy, nó vẫn vòng vèo ở các khu vực bên trong và bên ngoài các khu vực biển đặc quyền kinh tế của Việt Nam.
Theo luật lệ của Việt Nam vùng biển đặc quyền kinh tế của nước này ra xa đến 200 hải lý, tương ứng với luật biển quốc tế căn cứ trên Công Ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS). Tàu đánh cá nước ngoài cũng như các loại tàu nghiên cứu bị cấm hoạt động, khai thác thủy sản nếu không được cấp giấy phép đặc biệt.
Hôm Thứ Năm, 3 Tháng Bảy, người ta thấy bà Phạm Thu Hằng, phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Việt Nam, trả lời trong cuộc họp báo hằng tuần ở Hà Nội khi được hỏi về phản ứng trước tin tàu khảo sát Trung Quốc hoạt động trong vùng biển đặc quyền kinh tế của Việt Nam: “Các hoạt động nghiên cứu, khảo sát của nước ngoài trong vùng đặc quyền kinh tế và thềm lục địa của Việt Nam đã được xác lập phù hợp với Công Ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển (UNCLOS) năm 1982 mà không được phép của Việt Nam, đều vi phạm chủ quyền và quyền tài phán của Việt Nam.”
Bà Hằng nói thêm trong cuộc họp báo: “Các cơ quan chức năng của Việt Nam luôn theo sát các diễn biến trên Biển Đông, đồng thời triển khai các cái biện pháp phù hợp với luật pháp quốc tế, luật pháp Việt Nam để bảo đảm các quyền và lợi ích của pháp chính đáng của Việt Nam.”
Tuy nhiên, không thấy bà Phạm Thu Hằng nói gì về việc nhà cầm quyền Việt Nam có gửi công hàm hay triệu đại sứ Trung Quốc tới phản đối việc làm trái phép đó hay không. Nói khác, Hà Nội chỉ cho tàu đeo bám mà không phản đối ngoại giao.
Theo Newsweek, suốt những ngày kể trên, tàu Bắc Điều 996 có vẻ khảo sát thủy văn, chạy tới chạy lui, giống như kiểu máy cắt cỏ hoạt động, mà người ta thường thấy ở các hoạt động lập bản đồ lòng biển.
Ngày 19 Tháng Sáu, tàu kiểm ngư của Việt Nam (Kiểm Ngư 471) có thể thấy rời bờ biển để tiến thẳng đến phía chiếc Bắc Điều 996. Sau đó, những ngày sau đó của Tháng Sáu thì nó tiếp tục bám theo tàu Trung Quốc. Nó chỉ rời khu vực khi chiếc tàu Bắc Điều 996 quay trở lại đảo Hải Nam vào tuần trước.
“Phản ứng đeo bám của Việt Nam chứng tỏ họ quan ngại đến chiến thuật xâm phạm vùng biển dưới hình thức khảo sát,” lời nhận định của ông Ray Powell, giám đốc tổ chức theo dõi phân tích tình hình tranh chấp Biển Đông của đại học Stanford University, California. Ông từng báo động một số lần trước đây là tàu khảo sát Trung Quốc hoạt động liên tục trong vùng biển Việt Nam mà không thấy Hà Nội phản ứng.
Có thể vì thế mà người ta thấy chiếc tàu Kiểm Ngư 471 rời bến để đeo bám theo tàu Bắc Điều 996. Tàu khảo sát này dài 90 mét, trọng tải 7,384 tấn, được trang bị các dụng cụ và máy móc trắc nghiệm độ sâu, theo Hiệp Hội Phân Loại của Trung Quốc.
Các nhà phân tích trước đây từng báo động các tàu khảo cứu của Trung Quốc liên quan đến các hoạt động đáng nghi ngờ và họ cảnh báo là có thể Trung Quốc thu thập tin tức tình báo như vị trí các cáp ngầm viễn thông dưới lòng biển hay những tài sản quân sự gần đó nhằm củng cố thế chiến lược của Trung Quốc ở khu vực.
Hiện chưa thấy Bắc Kinh phản ứng gì về lời nói của phát ngôn viên Bộ Ngoại Giao Việt Nam. (NTB) [qd]
