Trầy trật nghề làm lưỡi câu ở miền Tây

Công đoạn mài lưỡi câu. (Hình: Thanh Niên)

AN GIANG, Việt Nam (NV) – Xóm lưỡi câu ở thành phố Long Xuyên hình thành cách đây hơn nửa thế kỷ, nhưng giờ đây nghề này dần mai một.

Tọa lạc trong một con hẻm nhỏ tại khóm 8, Mỹ Hòa, thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang, xóm lưỡi câu quy tụ hơn 20 gia đình tham gia sản xuất lưỡi câu theo từng công đoạn. Ngoài lưỡi câu đồng, câu sông được tiêu thụ ở vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long, mấy năm gần đây còn có thêm lưỡi câu biển bán ra các tỉnh miền Trung.

Nói với báo Thanh Niên, ông Trần Văn Be, chủ cơ sở sản xuất lưỡi câu Minh Hải, cho biết xóm lưỡi câu hình thành cách đây hơn nửa thế kỷ. Hồi xưa chủ yếu sản xuất thủ công nhưng đã làm được vài chục loại. Nổi tiếng là các loại lưỡi câu rùa, câu ó để giăng trên đồng ruộng, hoặc lưỡi câu rê dành cho những người câu cá lóc quanh năm.

Tuy nhiên, mấy năm gần đây, nhiều cánh đồng đã đắp đê bao làm lúa 2, 3 vụ. Cá đồng giờ không còn nhiều. Năm nào nước lụt lớn thì lưỡi câu cá đồng bán chạy. Như năm nay nước lên sớm, khách hàng đặt mua lưỡi câu đồng nhiều, làm không kịp.

Sản phẩm của xóm lưỡi câu Mỹ Hòa rất đa dạng, từ câu kiều dùng để câu các loại cá biển như cá ngừ, cá bò, cá ngát…; câu rùa, câu rê dùng để câu cá lóc; câu hòa long dùng câu cá trê; câu đúc sử dụng câu cá rô. Ngoài ra còn có lưỡi câu tôm, câu rắn, câu ếch… tổng cộng chừng 40 loại. Riêng lưỡi câu cá biển được làm quanh năm để bán cho khách hàng ở Đà Nẵng, Nha Trang, Bình Thuận…

Ông Hồ Văn Xuống, 57 tuổi, làm nghề mài lưỡi câu từ lúc 13 tuổi, cho biết để có một chiếc lưỡi câu hoàn chỉnh phải qua 10 công đoạn: “Đầu tiên là đặt mua thép từ Sài Gòn về rồi thuê gia công kéo từ cọng lớn ra cọng nhỏ. Các công đoạn tiếp theo là chặt khúc, cắt ngạnh, mài mũi, uốn lưỡi, chặt hai (một mũi chặt ra 2 lưỡi) rồi dập đít… Câu biển lưỡi bự, câu đồng lưỡi nhỏ, giá khác nhau. Câu bự tiền… bự vì lưỡi bự thì mài hao đá. Gặp người có vốn thì họ thuê mình làm mãn năm, người ít vốn thì nghỉ từ Tháng Giêng đến Tháng Ba. Nhưng “chạy” nhất là từ Tháng Sáu Âm Lịch.”

Theo ông Be, đa số các công đoạn hiện nay được làm bằng máy. Như cơ sở của ông đã đầu tư 30 máy chặt và máy kéo dây. Ông giải thích: “Công đoạn kéo dây là làm cho sợi thép thẳng ra, do nguyên liệu không có loại đúng theo kích cỡ nên phải chuốt cho đường kính nhỏ lại theo yêu cầu của khách hàng. Xong công đoạn này thì chuyển sang chặt khúc. Nếu làm bằng máy thì có thể vừa làm, vừa uống trà được. Hồi xưa lưỡi câu làm bằng thép, còn hiện nay đa phần sử dụng dây inox, vừa cứng vừa dai, rất được ưa chuộng.”

Lưỡi câu sau khi cắt ngạnh xong được mài mũi rồi uốn theo “vọng nỏ” bằng phương pháp thủ công. Rất nhiều vọng nỏ, tùy theo chủng loại mà cách uốn khác nhau. Lưỡi câu uốn xong thì đã hoàn thành công đoạn căn bản, chuyển qua khâu dập và cắt đít theo nguyên tắc lưỡi câu cá đồng phải cắt, lưỡi câu cá biển thì dập. Cuối cùng, người thợ đem lưỡi câu đi trui cho cứng rồi mới cho vào hộp hoặc bọc ni lông giao cho khách hàng.

Anh Tải là người uốn lưỡi câu “cha truyền con nối,” cho biết: “Cắt ngạnh, uốn lưỡi là khâu quan trọng. Lưỡi câu ‘nhạy’ hay không nằm ở tay nghề cắt ngạnh của người thợ. Nếu làm không khéo, khi cá dính câu rồi dễ bị vuột ra.” Vợ chồng anh Tải có hai máy mài mũi, cắt ngạnh gia công cho các cơ sở. Anh làm quanh năm nhưng chủ yếu là lưỡi câu đồng bán cho những người làm câu cắm, câu đường, còn gọi là câu giăng.

Năm nay nước về sớm nên lưỡi câu đồng bán chạy. Khách hàng đặt mua liên tục, các cơ sở hối thúc, làm không kịp giao. Tuy vậy, theo anh Tải thì thu nhập còn khá khiêm tốn. Miệt mài bên hai chiếc máy từ sáng đến chiều tối, vợ chồng anh kiếm được chừng 400,000 đồng (khoảng $18).

Công đoạn cắt ngạnh lưỡi câu. (Hình: Thanh Niên)

Theo ông Nguyễn Thanh Liêm, hồi trước cơ sở của ông nhân công đông, không đủ chỗ nên phải ngồi ngoài sân để làm. Còn bây giờ ông đem vật tư tới từng nhà nhờ gia công, sau đó đi gom thành phẩm về giao cho các nơi. Ông tính trung bình một muôn câu 10,000 lưỡi giá bán 1 triệu đồng (khoảng $43), sau khi trừ chi phí xong còn lời khoảng 300,000 đồng.

“Nếu mình tham gia một vài công đoạn thì kiếm thêm được chừng năm, bảy chục ngàn đồng, gọi là lấy công làm lời. Nhưng tôi chỉ mướn các khâu khác. Riêng phần cắt, dập đít thì tôi tự làm. Vừa làm vừa kiểm tra chất lượng, loại bỏ những lưỡi không đạt yêu cầu. Nhờ vậy lưỡi câu của tôi luôn giữ được khách hàng,” ông Liêm chia sẻ.

Cũng theo ông Liêm, gần 20 năm trước, xóm lưỡi câu Mỹ Hòa có hơn 100 cơ sở, mỗi cơ sở có từ 6 đến 8 nhân công. Tính ra không dưới 700 lao động, chưa kể những lao động gián tiếp gia công theo từng công đoạn.

Năm 2007, xóm lưỡi câu Mỹ Hòa được công nhận làng nghề tiểu thủ công nghiệp truyền thống và được nhà nước tạo điều kiện cho bà con vay vốn, mở rộng quy mô sản xuất. Nhưng hiện giờ chỉ còn hơn 10 cơ sở lớn. Làm ăn không khá, nhiều người đã bỏ, chuyển sang nghề khác.

Có những gia đình gắn bó lâu đời với nghề làm lưỡi câu như ông Truyện, ông Thành. Họ nói có ít làm ít, có nhiều làm nhiều, quyết không bỏ nghề.

“Ba tôi là một trong những người tiên phong làm nghề lưỡi câu. Hồi ông làm thủ công, dùng dao cắt ngạnh mỗi ngày được vài trăm lưỡi. Tôi nối nghiệp cha, nhưng các con tôi không đứa nào chịu theo nghề. Hồi đó mỗi năm xóm này sản xuất được 200 đến 250 tấn lưỡi câu, bây giờ chỉ còn vài chục tấn. Ruộng đồng bị bao đê hết, không còn cá thì làng nghề lưỡi câu bít đường, phải chuyển sang nghề khác thôi,” ông Liêm tâm sự.

Mùa nước nổi năm nay về sớm hơn năm ngoái, vì vậy số lượng người đặt hàng gấp ba lần năm rồi. Cơ sở của ông Liêm mỗi ngày giao khoảng 20,000 lưỡi đi các tỉnh và sang Cambodia. Ngoài ra còn có nhiều cơ sở làm bán thẳng cho các sạp chợ, mỗi ngày ít nhất cũng vài thiên (một thiên bằng 1,000 lưỡi). Các sạp chợ bán lại cho khách hàng từ các tỉnh. Cũng có một số khách gọi điện trực tiếp đặt hàng. Chỉ cần cho số tài khoản chuyển tiền, còn hàng thì đóng thùng gửi qua đường bưu điện.

Mấy năm nay mặt hàng lưỡi câu không ổn định nên ông Liêm sản xuất thêm dây phao, tóm lưỡi sẵn bán cho những người làm câu cần. Mùa này dây phao đắt hàng, làm không đủ bán. Vì vậy, bữa nay giao cho đại lý này thì mai phải giao cho đại lý khác, quay vòng mới kịp theo đơn đặt hàng, mặc dù mỗi ngày cơ sở của ông Liêm làm ra 50,000 phao đã tóm lưỡi sẵn.

“Làm dây phao tóm lưỡi sẵn vừa khỏe, vừa có thu nhập khá hơn sản xuất lưỡi. Vào mùa cao điểm, tôi kiếm được vài triệu đồng tiền lời mỗi ngày. Cứ sau Tết, bắt đầu từ Tháng Hai Âm Lịch là có người đặt hàng. Lúc này tôi tập trung mấy chục đứa nhỏ trong xóm làm tới khuya. Tiền công thì trả theo từng công đoạn, khoảng 150,000 đồng cho 10,000 lưỡi,” ông Liêm cho biết. (Tr.N)

Video: Tin Trong Ngày Mới Cập Nhật

Lưu ý: Để mở âm thanh, xin bấm vào nút muted icon imagephía góc phải bên dưới của khung video.
Bài liên quan

Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Cô gái gốc Việt tìm được mẹ ruột sau 23 năm bị bỏ rơi

Amandine Durand, cô gái Pháp gốc Việt (tên khai sinh là Đỗ Thị Ngọc Châu) vừa được gặp lại mẹ ruột là bà Đỗ Thị Chiểm, 66 tuổi ở Vũng Tàu sau 23 năm bị bỏ rơi.

Đà Lạt và ‘bánh mì đề thơ’

Đà Lạt cho người ta cảm giác như đang trở về nhà, một nơi chốn ấm áp trong mưa, một chỗ đến hoang vu nhưng không đơn độc, một không gian mát rượi trong lành

Người chết vì núi lở ở Nha Trang là nạn nhân của giải tỏa nhà đất

Hơn chục người chết và mất tích khi đất đá lở từ núi đổ xuống sau cơn mua lớn ở Nha Trang là nạn nhân của các vụ giải tỏa nhà đất của nhà cầm quyền tại địa phương.

88 tổ chức quốc tế đòi Facebook ‘cải thiện chính sách gỡ bài viết’

Tám mươi tám tổ chức khắp nơi trên thế giới đã cùng ký tên trên một bức thư ngỏ gửi chủ nhân công ty Facebook yêu cầu “cải thiện chính sách gỡ bài viết, xóa tài khoản” trên mạng xã hội quen thuộc này.

Ổ cờ bạc trên mạng tại Hà Nội là ‘cơ sở của Bộ Công An’

Hai ông trùm cờ bạc trên mạng nói nhờ làm công ty bình phong cho Công an nên yên ổn kinh doanh, lợi nhuận kiếm gần chục ngàn tỉ đồng trong khi gây đại họa cho xã hội.

Bà chủ Cà phê Trung Nguyên và chuyện mang King Coffee ra xứ người

Hơn hai năm qua, những ai vẫn lưu luyến với hương vị cà phê Việt Nam bởi những nét đặc trưng rất riêng của nó mà “cà phê Mỹ” không thay thế được đều ít nhiều biết đến King Coffee.

Gần $10,000 cho chiếc xe đạp 108 tuổi ở Hà Nội

Một chiếc xe đạp cổ độc đáo có hơn 108 tuổi mang ra triển lãm tại Cung Văn Hóa Hữu Nghị Việt-Xô ở Hà Nội được chủ nhân ra giá gần $10,000, theo báo Dân Trí.

Bị lừa mất $140,000 vì ‘quà tặng của quân nhân Mỹ’

Với lời hứa hẹn sẽ nhận được một thùng quà trị giá hàng triệu USD nhưng phải đưa tiền đóng lệ phí trước, hai người đàn ông ở Trà Vinh đã bị lừa mất khoảng $140,000, theo báo Người Lao Động.

Thủ đoạn bán dừa xiêm chỉ có 1, 2 giọt nước

Theo Dân Trí, nhiều tiểu thương buôn bán dừa xiêm đang dùng chiêu trò treo biển dừa xiêm với giá 5 ngàn một trái nhưng thực ra đây đều là dừa hư, dừa non chỉ có 1, 2 giọt nước.

Ít nhất 13 người chết vì núi lở ở Nha Trang

Mưa tầm tã ảnh hưởng từ áp thấp nhiệt đới đã làm núi lở, đất đá chuồi xuống chôn vùi hoặc làm hư hại nhiều nhà cửa gây ra ít nhất 13 cái chết hôm Chủ Nhật tại Nha Trang.