Trầy trật nghề làm lưỡi câu ở miền Tây

Công đoạn mài lưỡi câu. (Hình: Thanh Niên)

AN GIANG, Việt Nam (NV) – Xóm lưỡi câu ở thành phố Long Xuyên hình thành cách đây hơn nửa thế kỷ, nhưng giờ đây nghề này dần mai một.

Tọa lạc trong một con hẻm nhỏ tại khóm 8, Mỹ Hòa, thành phố Long Xuyên, tỉnh An Giang, xóm lưỡi câu quy tụ hơn 20 gia đình tham gia sản xuất lưỡi câu theo từng công đoạn. Ngoài lưỡi câu đồng, câu sông được tiêu thụ ở vùng Đồng Bằng Sông Cửu Long, mấy năm gần đây còn có thêm lưỡi câu biển bán ra các tỉnh miền Trung.

Nói với báo Thanh Niên, ông Trần Văn Be, chủ cơ sở sản xuất lưỡi câu Minh Hải, cho biết xóm lưỡi câu hình thành cách đây hơn nửa thế kỷ. Hồi xưa chủ yếu sản xuất thủ công nhưng đã làm được vài chục loại. Nổi tiếng là các loại lưỡi câu rùa, câu ó để giăng trên đồng ruộng, hoặc lưỡi câu rê dành cho những người câu cá lóc quanh năm.

Tuy nhiên, mấy năm gần đây, nhiều cánh đồng đã đắp đê bao làm lúa 2, 3 vụ. Cá đồng giờ không còn nhiều. Năm nào nước lụt lớn thì lưỡi câu cá đồng bán chạy. Như năm nay nước lên sớm, khách hàng đặt mua lưỡi câu đồng nhiều, làm không kịp.

Sản phẩm của xóm lưỡi câu Mỹ Hòa rất đa dạng, từ câu kiều dùng để câu các loại cá biển như cá ngừ, cá bò, cá ngát…; câu rùa, câu rê dùng để câu cá lóc; câu hòa long dùng câu cá trê; câu đúc sử dụng câu cá rô. Ngoài ra còn có lưỡi câu tôm, câu rắn, câu ếch… tổng cộng chừng 40 loại. Riêng lưỡi câu cá biển được làm quanh năm để bán cho khách hàng ở Đà Nẵng, Nha Trang, Bình Thuận…

Ông Hồ Văn Xuống, 57 tuổi, làm nghề mài lưỡi câu từ lúc 13 tuổi, cho biết để có một chiếc lưỡi câu hoàn chỉnh phải qua 10 công đoạn: “Đầu tiên là đặt mua thép từ Sài Gòn về rồi thuê gia công kéo từ cọng lớn ra cọng nhỏ. Các công đoạn tiếp theo là chặt khúc, cắt ngạnh, mài mũi, uốn lưỡi, chặt hai (một mũi chặt ra 2 lưỡi) rồi dập đít… Câu biển lưỡi bự, câu đồng lưỡi nhỏ, giá khác nhau. Câu bự tiền… bự vì lưỡi bự thì mài hao đá. Gặp người có vốn thì họ thuê mình làm mãn năm, người ít vốn thì nghỉ từ Tháng Giêng đến Tháng Ba. Nhưng “chạy” nhất là từ Tháng Sáu Âm Lịch.”

Theo ông Be, đa số các công đoạn hiện nay được làm bằng máy. Như cơ sở của ông đã đầu tư 30 máy chặt và máy kéo dây. Ông giải thích: “Công đoạn kéo dây là làm cho sợi thép thẳng ra, do nguyên liệu không có loại đúng theo kích cỡ nên phải chuốt cho đường kính nhỏ lại theo yêu cầu của khách hàng. Xong công đoạn này thì chuyển sang chặt khúc. Nếu làm bằng máy thì có thể vừa làm, vừa uống trà được. Hồi xưa lưỡi câu làm bằng thép, còn hiện nay đa phần sử dụng dây inox, vừa cứng vừa dai, rất được ưa chuộng.”

Lưỡi câu sau khi cắt ngạnh xong được mài mũi rồi uốn theo “vọng nỏ” bằng phương pháp thủ công. Rất nhiều vọng nỏ, tùy theo chủng loại mà cách uốn khác nhau. Lưỡi câu uốn xong thì đã hoàn thành công đoạn căn bản, chuyển qua khâu dập và cắt đít theo nguyên tắc lưỡi câu cá đồng phải cắt, lưỡi câu cá biển thì dập. Cuối cùng, người thợ đem lưỡi câu đi trui cho cứng rồi mới cho vào hộp hoặc bọc ni lông giao cho khách hàng.

Anh Tải là người uốn lưỡi câu “cha truyền con nối,” cho biết: “Cắt ngạnh, uốn lưỡi là khâu quan trọng. Lưỡi câu ‘nhạy’ hay không nằm ở tay nghề cắt ngạnh của người thợ. Nếu làm không khéo, khi cá dính câu rồi dễ bị vuột ra.” Vợ chồng anh Tải có hai máy mài mũi, cắt ngạnh gia công cho các cơ sở. Anh làm quanh năm nhưng chủ yếu là lưỡi câu đồng bán cho những người làm câu cắm, câu đường, còn gọi là câu giăng.

Năm nay nước về sớm nên lưỡi câu đồng bán chạy. Khách hàng đặt mua liên tục, các cơ sở hối thúc, làm không kịp giao. Tuy vậy, theo anh Tải thì thu nhập còn khá khiêm tốn. Miệt mài bên hai chiếc máy từ sáng đến chiều tối, vợ chồng anh kiếm được chừng 400,000 đồng (khoảng $18).

Công đoạn cắt ngạnh lưỡi câu. (Hình: Thanh Niên)

Theo ông Nguyễn Thanh Liêm, hồi trước cơ sở của ông nhân công đông, không đủ chỗ nên phải ngồi ngoài sân để làm. Còn bây giờ ông đem vật tư tới từng nhà nhờ gia công, sau đó đi gom thành phẩm về giao cho các nơi. Ông tính trung bình một muôn câu 10,000 lưỡi giá bán 1 triệu đồng (khoảng $43), sau khi trừ chi phí xong còn lời khoảng 300,000 đồng.

“Nếu mình tham gia một vài công đoạn thì kiếm thêm được chừng năm, bảy chục ngàn đồng, gọi là lấy công làm lời. Nhưng tôi chỉ mướn các khâu khác. Riêng phần cắt, dập đít thì tôi tự làm. Vừa làm vừa kiểm tra chất lượng, loại bỏ những lưỡi không đạt yêu cầu. Nhờ vậy lưỡi câu của tôi luôn giữ được khách hàng,” ông Liêm chia sẻ.

Cũng theo ông Liêm, gần 20 năm trước, xóm lưỡi câu Mỹ Hòa có hơn 100 cơ sở, mỗi cơ sở có từ 6 đến 8 nhân công. Tính ra không dưới 700 lao động, chưa kể những lao động gián tiếp gia công theo từng công đoạn.

Năm 2007, xóm lưỡi câu Mỹ Hòa được công nhận làng nghề tiểu thủ công nghiệp truyền thống và được nhà nước tạo điều kiện cho bà con vay vốn, mở rộng quy mô sản xuất. Nhưng hiện giờ chỉ còn hơn 10 cơ sở lớn. Làm ăn không khá, nhiều người đã bỏ, chuyển sang nghề khác.

Có những gia đình gắn bó lâu đời với nghề làm lưỡi câu như ông Truyện, ông Thành. Họ nói có ít làm ít, có nhiều làm nhiều, quyết không bỏ nghề.

“Ba tôi là một trong những người tiên phong làm nghề lưỡi câu. Hồi ông làm thủ công, dùng dao cắt ngạnh mỗi ngày được vài trăm lưỡi. Tôi nối nghiệp cha, nhưng các con tôi không đứa nào chịu theo nghề. Hồi đó mỗi năm xóm này sản xuất được 200 đến 250 tấn lưỡi câu, bây giờ chỉ còn vài chục tấn. Ruộng đồng bị bao đê hết, không còn cá thì làng nghề lưỡi câu bít đường, phải chuyển sang nghề khác thôi,” ông Liêm tâm sự.

Mùa nước nổi năm nay về sớm hơn năm ngoái, vì vậy số lượng người đặt hàng gấp ba lần năm rồi. Cơ sở của ông Liêm mỗi ngày giao khoảng 20,000 lưỡi đi các tỉnh và sang Cambodia. Ngoài ra còn có nhiều cơ sở làm bán thẳng cho các sạp chợ, mỗi ngày ít nhất cũng vài thiên (một thiên bằng 1,000 lưỡi). Các sạp chợ bán lại cho khách hàng từ các tỉnh. Cũng có một số khách gọi điện trực tiếp đặt hàng. Chỉ cần cho số tài khoản chuyển tiền, còn hàng thì đóng thùng gửi qua đường bưu điện.

Mấy năm nay mặt hàng lưỡi câu không ổn định nên ông Liêm sản xuất thêm dây phao, tóm lưỡi sẵn bán cho những người làm câu cần. Mùa này dây phao đắt hàng, làm không đủ bán. Vì vậy, bữa nay giao cho đại lý này thì mai phải giao cho đại lý khác, quay vòng mới kịp theo đơn đặt hàng, mặc dù mỗi ngày cơ sở của ông Liêm làm ra 50,000 phao đã tóm lưỡi sẵn.

“Làm dây phao tóm lưỡi sẵn vừa khỏe, vừa có thu nhập khá hơn sản xuất lưỡi. Vào mùa cao điểm, tôi kiếm được vài triệu đồng tiền lời mỗi ngày. Cứ sau Tết, bắt đầu từ Tháng Hai Âm Lịch là có người đặt hàng. Lúc này tôi tập trung mấy chục đứa nhỏ trong xóm làm tới khuya. Tiền công thì trả theo từng công đoạn, khoảng 150,000 đồng cho 10,000 lưỡi,” ông Liêm cho biết. (Tr.N)

Video: Tin Trong Ngày Mới Cập Nhật

Lưu ý: Để mở âm thanh, xin bấm vào nút muted icon imagephía góc phải bên dưới của khung video.
Bài liên quan

Báo Người Việt hoan nghênh quý vị độc giả đóng góp và trao đổi ý kiến. Chúng tôi xin quý vị theo một số quy tắc sau đây:

Tôn trọng sự thật.
Tôn trọng các quan điểm bất đồng.
Dùng ngôn ngữ lễ độ, tương kính.
Không cổ võ độc tài phản dân chủ.
Không cổ động bạo lực và óc kỳ thị.
Không vi phạm đời tư, không mạ lỵ cá nhân cũng như tập thể.

Tòa soạn sẽ từ chối đăng tải các ý kiến không theo những quy tắc trên.

Xin quý vị dùng chữ Việt có đánh dấu đầy đủ. Những thư viết không dấu có thể bị từ chối vì dễ gây hiểu lầm cho người đọc. Tòa soạn có thể hiệu đính lời văn nhưng không thay đổi ý kiến của độc giả, và sẽ không đăng các bức thư chỉ lập lại ý kiến đã nhiều người viết. Việc đăng tải các bức thư không có nghĩa báo Người Việt đồng ý với tác giả.

Dân Việt được thuê qua Singapore mua iPhone mới ‘bị từ chối nhập cảnh’

“Viên chức xuất nhập cảnh phía Singapore yêu cầu những ai là người Việt phải xuất trình địa chỉ, số điện thoại và mã bưu chính của người bảo lãnh ở Singapore thì mới được nhập cảnh.

Sài Gòn có món bánh mì chấm… ca cao đá

Hàng bánh mì chấm ca cao đá của bà Tám là hàng bánh mì độc đáo, duy nhất tại Sài Gòn, hấp dẫn đông đảo thực khách từ nhiều chục năm nay.

Thêm 1 cháu bé chết tại khách sạn có 2 người chết ở Đà Nẵng

Tại khách sạn H. ở đường Hồ Nghinh, quận Sơn Trà, nơi có vụ nghi ngộ độc khiến anh Đặng Ngọc Vạn đang nguy kịch, vợ và con tử vong khi đến du lịch tại Đà Nẵng...

Luôn luôn hy vọng với Trần Huỳnh Duy Thức

Thiển nghĩ hơn lúc nào hết ngọn lửa biểu tượng cao cả đó cần tồn tại, để luôn là thực hữu sống động, để luôn được thắp sáng ngay trong lòng dân tộc hôm nay và ngày mai.

Đăng tin họp đầu năm lên Facebook, phụ huynh bị công an ‘mời làm việc’

Chỉ đăng thông tin cuộc họp phụ huynh đầu năm học có nhiều “vấn đề” lên Facebook,  hai vợ chồng ở xã Thọ Thanh, bị công an huyện “chụp mũ” vi phạm đến “an ninh mạng, an ninh thông tin”.

Lừa đảo, phó chủ tịch Hội Khoa Học Kinh Tế Nông Nghiệp bị bắt

Vẽ dự án “ma” trên khu đất trống nằm ở vị trí đắc địa, một ông lợi dụng danh nghĩa của Hội Khoa Học Kinh Tế Nông Nghiệp và Phát Triển Nông Thôn Việt Nam để lừa đảo.

Nhiều người ‘tố’ Facebook Việt Nam ‘gỡ tài khoản thiếu minh bạch’

Những tháng gần đây, một số Facebooker nổi tiếng đã đưa cáo buộc họ bị Facebook Việt Nam gỡ tài khoản thiếu minh bạch “theo thỏa hiệp với nhà cầm quyền CSVN”.

Nứt vỡ, phi đạo phi trường Nội Bài và Tân Sơn Nhất có nguy cơ bị đóng cửa

Khai thác vượt công suất quá nhiều nên phi đạo của hai phi trường lớn nhất Việt Nam là Tân Sơn Nhất và Nội Bài đã bị nứt vỡ, phụt bùn...

Phó chủ tịch Hà Nội ‘kính cẩn’ thăm ‘nạn nhân’ sốc ma túy

Mạng xã hội tràn ngập lời đàm tiếu và chỉ trích ông Ngô Văn Quý, phó chủ tịch Ủy Ban Nhân Dân thành phố Hà Nội, sau khi ông này đi thăm “nạn nhân” của vụ sốc ma túy tại bệnh viện Bạch Mai.

Tiền Giang bỏ tiền tỷ diệt lục bình nơi này, rồi chi tiền tỷ trồng nơi khác

Cách đây hai tháng, Tiền Giang chi 8 tỷ đồng để diệt lục bình “cứu dòng nước.” Thế nhưng bây giờ lại chi ra 1.2 tỷ đồng để... trồng lục bình.