LONDON, Anh (NV) – Việt Nam phải trả $1 tỷ để bồi thường cho Repsol, công ty khoan dầu Tây Ban Nha, cho việc hủy hợp đồng và thiệt hại. Nhà báo Bill Hayton, phóng viên đài BBC, chuyên gia về Biển Đông, cho biết trong một bài báo được BBC đăng ngày Thứ Tư, 15 Tháng Bảy.
Theo ông Hayton, số tiền bồi thường khổng lồ này đến từ việc Hà Nội ra lệnh Repsol ngừng khai thác hai lần, một lần từ Tháng Bảy, 2017, và lần thứ hai, vào ngày 22 Tháng Ba, 2018.
Các lệnh ngừng khai thác trên là một quyết định chính trị đến từ lệnh của lãnh đạo cấp cao nhất Việt Nam, dưới áp lực rất dữ dội của Trung Quốc, theo thông báo cho các chuyên viên của công ty Repsol.
“Áp lực rất dữ dội” này, có thể suy đoán là sự “đe dọa chiến tranh” của Trung Quốc với Việt Nam.
Phô diễn hạm đội với hàng không mẫu hạm
Ngày 22 Tháng Ba, 2018, các giàn khoan dầu Repsol được lệnh ngừng khai thác, giữa lúc giới chức lãnh đạo CSVN đang bận rộn với tang lễ ông Phan Văn Khải, nguyên thủ tướng CSVN.
Hôm sau, 23 Tháng Ba, 2018, một tờ báo của Quân Đội Trung Quốc ngày cho biết là Hải Quân nước này sẽ tiến hành các cuộc tập trận ở Biển Đông, trong khuôn khổ các “hoạt động tập trận thường niên.”
Sau đó, trên các không ảnh vệ tinh chụp ngày 26 Tháng Ba, 2018, cho thấy, Trung Quốc huy động một hạm đội gồm 40 chiến hạm, trong đó có chiếc mẫu hạm Liêu Ninh, tập trận ở vùng biển phía Nam đảo Hải Nam.
Có thể suy đoán chắc chắn rằng, đây là cách Trung Quốc dùng để gây áp lực với CSVN phải ngừng thăm dò khai thác dầu khí với công ty Repsol trong dự án Cá Rồng Đỏ.
Hành động “nhe nanh, múa vuốt” trên của đàn anh “16 chữ vàng” này, khiến “đàn em” mất “cả chì lẫn chài” trị giá khoảng $1 tỷ bồi thường thiệt hại cho các đối tác.
Sự đe dọa đến từ trước
Hồi năm 2017, căng thẳng giữa Hà Nội và Bắc Kinh đã bùng phát liên quan đến các hoạt động thăm dò và khai thác của công ty Repsol trong lô 136-06.
Điều này, khiến cho ông Phạm Trường Long, phó chủ tịch Quân Ủy Trung Ương Trung Quốc, cắt ngắn chuyến thăm Việt Nam vào Tháng Sáu, sau khi Hà Nội từ chối tuân thủ yêu cầu của Trung Quốc buộc Repsol ngừng hoạt động trong lô này, theo một bài báo đăng trên tạp chí The Diplomat vào ngày 25 Tháng Ba, 2018.
Căng thẳng trên xảy ra vào khoảng một năm sau khi Tòa Án Quốc Tế The Hague đưa phán quyết rằng, tuyên bố chủ quyền của Trung Quốc trên biển Đông không hợp lệ theo Công Ước Liên Hiệp Quốc về Luật Biển.
$1 tỷ bồi thường cái gì và cho ai?
Phóng viên Bill Hayton dẫn một nguồn thạo tin trong ngành dầu khí cho biết, Tập Đoàn Dầu khí Việt Nam (PetroVietnam) đồng ý trả tiền cho công ty Repsol của Tây Ban Nha và Mubadala của Các Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất cho các thỏa thuận “chấm dứt” và “bồi thường.”
Công ty Repsol là một trong các tập đoàn lớn nhất hợp tác với Petro Vietnam, thầu 13 lô ở thềm lục địa nhằm khai thác các mỏ dầu và khí đốt nằm ở vùng biển đặc quyền kinh tế Việt Nam.
Phía Việt Nam trả cho Repsol và Mubadala $800 triệu cho quyền của hai công ty trong các lô kể trên và thêm $200 triệu bồi thường cho tất cả các khoản đầu tư để thực hiện việc thăm dò và phát triển, một nguồn trong ngành dầu khí của khu vực biết về thỏa thuận này nói cho phóng viên Hayton.
Việt Nam mất cả chì lẫn chài
Theo Giáo Sư Carl Thayer, giáo sư Học Viện Quốc Phòng Hoàng Gia Úc, chuyên gia về các vấn đề Việt Nam, “Các lô dầu khí mà Repsol vận hành được ước tính chứa 172 tỷ feet khối khí tự nhiên có thể phục hồi, 45 triệu thùng dầu thô và 2.3 triệu thùng nước ngưng (dầu thô nhẹ).”
Dầu và khí đốt từ các lô này để sản xuất điện góp phần đáng kể trong việc đáp ứng nhu cầu năng lượng của Việt Nam, nhận định của ông Thayer.
Không chỉ Repsol mà nhiều công ty ngoại quốc khác bị Trung Quốc đe dọa trong vùng biển Việt Nam, ngay cả công ty Nga.
Mới đây, vào ngày 4 Tháng Bảy, một tàu tuần duyên Trung Quốc, Hải Dương 5402, xuất hiện khiêu khích giàn khoan thăm dò cho công ty Rosneft của Nga ở lô 06-01, khu vực ngay phía bắc của lô cũ của Repsol là Lô 07/03, và cũng nằm trong đường “lưỡi bò” của Trung Quốc.
Diễn tiến vừa kể được tài khoản South China Sea News trên trang Twitter ghi nhận dữ liệu từ hệ thống Marine Trafic, định vị hoạt động của tàu bè di chuyển, cho thấy con tàu Hải Dương 5402 chạy với tốc độ 15 hải lý/giờ chỉ cách mỏ khí đốt Lan Tây hiện đang khai thác 1.5 hải lý.
Sự kiện trên làm thay đổi hoàn toàn ý kiến trước đó cho rằng Bắc Kinh không muốn đụng chạm với Moscow bằng cách ngăn chặn hoạt động của các công ty Nga tại Việt Nam.
Nhưng bây giờ, Bắc Kinh cảm thấy tự tin làm chủ khu vực này, sẵn sàng làm công ty Nga, Rosneft khiếp sợ đến mức cũng phải bỏ chạy, cũng như Repsol, một công ty thuộc Liên Âu.
Trong vụ này, Việt Nam cũng bị thiệt hại nhiều triệu Mỹ kim, do phải thuê mướn giàn khoan để thăm dò cho công ty Nga, Rosneft.
Ngoài ra, có hai công ty khai thác dầu của Nhật ngoài khơi Việt Nam, Idemitsu và Teikoku/Inpex, đều cùng hợp tác với Petro Vietnam tại hai mỏ Sao Vàng và Đại Nguyệt.
Hai công ty này đã hoàn tất việc khoan và các bước chuẩn bị, cài đặt thiết bị bơm hút chính. Idemitsu nói rằng đang mong đợi ‘bắt đầu sản xuất khí và dầu nhẹ trong quý Ba năm 2020 nhưng không tiết lộ những gì đang thực hiện.
Theo ghi nhận của nhà báo Hayton, “Một số người suy đoán rằng tập đoàn, theo lệnh của chính phủ Nhật Bản, muốn giữ lô như một sự sắp xếp chỉ có toàn Nhật để đối phó bất kể sự đe dọa từ Trung Quốc vốn có thể ngăn chặn sự phát triển tại các mỏ này trong tương lai.”
Tình hình hiện nay giữa Washington và Bắc Kinh
Những hành động lấn lướt và áp chế của Hải Quân Trung Quốc tại khu vực biển Đông, có thể là lý do chính khiến Ngoại Trưởng Mike Pompeo tuyên bố: “Trung Quốc đã không đưa ra lời tuyên bố chủ quyền rõ ràng và hợp pháp về Biển Đông” và Hoa Kỳ chỉ công nhận chủ quyền 12 hải lý tính từ bờ biển hoặc các đảo hợp pháp đúng với công ước quốc tế.
“Thế giới sẽ không cho phép Bắc Kinh coi toàn vùng Biển Đông là của họ. Nước Mỹ đứng cùng với các đồng minh vùng Đông Nam Á và các đối tác khác trong việc bảo vệ chủ quyền của họ đối với các nguồn tài nguyên thiên nhiên ngoài biển, theo đúng với công pháp quốc tế,” theo tuyên bố của Ngoại Trưởng Pompeo.
Vị ngoại trưởng Hoa Kỳ, khẳng định “chiến dịch bắt nạt” của Trung Quốc nhằm kiểm soát hầu hết các nguồn tài nguyên ngoài khơi trên Biển Đông là hành vi “hoàn toàn bất hợp pháp.”
Ông Carl Thayer, giáo sư danh dự Học Viện Quốc Phòng Hoàng Gia Úc viết trên trang Tham Vấn Chính Sách mới đây rằng, “Quan hệ Việt-Mỹ có thể đạt một bước tiến triển mới như, từ mức ‘đối tác toàn diện’ lên thành ‘đối tác chiến lược’ vào năm tới sau khi Việt Nam có tổng bí thư đảng mới.” (MPL) [kn]
