Trân Văn
Hội Đồng Xét Xử vụ án xảy ra tại Viện Pháp Y Tâm Thần Trung Ương (Viện PYTT TƯ) vừa công bố phán quyết. Cho dù đã có rất nhiều người bày tỏ sự bất bình về cách biện giải của đại diện Viện Kiểm Sát nhưng bốn lão bảo vệ của Viện PYTT TƯ (“trẻ” nhất cũng 62 tuổi, lớn nhất đã 69 tuổi) sẽ bị giam từ hai năm đến ba năm chỉ vì mỗi người trong số họ đã nhận số tiền khoảng 500,000 đồng (chừng $20).
Vu án vừa đề cập có 65 người bị phạt tù về chín tội khác nhau: “Tàng trữ trái phép chất ma túy,” “tổ chức sử dụng trái phép chất ma túy,” “môi giới hối lộ,” “đưa hối lộ,” “nhận hối lộ,” “lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ,” “làm sai lệch hồ sơ vụ án,” “đánh bạc,” “lừa đảo chiếm đoạt tài sản.” Trong đó, 48 từng là bác sĩ, điều dưỡng, nhân viên của Viện PYTT TƯ và một số bệnh viện tâm thần khác, ba từng là điều tra viên, một từng là kiểm sát viên. Họ phải hầu tòa vì tham gia biến một số tội phạm nguy hiểm (buôn bán ma túy, giết người, lừa đảo) thành bệnh nhân tâm thần. Những “bệnh nhân” đó đã chi từ vài trăm triệu đến hàng tỷ đồng để được chuyển từ trại giam vào các bệnh viện “điều trị” tâm thần, dùng thời gian “điều trị” cấn trừ thời gian thụ án. Ngoài việc tổ chức sử dụng ma túy trong bệnh viện, các “bệnh nhân” còn được phép ra ngoài để du lịch, tiệc tùng, thậm chí tiếp tục mua bán ma túy, tổ chức đánh bạc,…
***
Trong khi viện trưởng Viện PYTT TƯ, cán bộ quản lý hành chính, một số bác sĩ, điều dưỡng, điều tra viên, kiểm sát viên nhận từ vài chục triệu đến 5-7 tỷ đồng, cùng gia đình tham gia các chuyến du lịch do tội phạm được biến thành “bệnh nhân” tổ chức (chu cấp toàn bộ chi phí đi lại, ăn ở) nhằm trả ơn, chưa kể đến các khoản “phụ cấp” từ vài triệu đến hàng chục triệu/tháng thì bốn lão bảo vệ của Viện PYTT TƯ chỉ được bồi dưỡng vài trăm ngàn/người.
Theo đại diện Viện Kiểm Sát Hà Nội, sở dĩ bốn bảo vệ của Viện PYTT TƯ chỉ nhận vài trăm ngàn/người nhưng cùng bị truy tố vì “lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ,” bởi “mức độ nguy hiểm không tính bằng số tiền.” Phía Kiểm Sát đề nghị phạt họ từ ba năm đến bốn năm rưỡi tù do “bảo vệ là lá chắn cuối cùng để ngăn bệnh nhân trốn viện.” Việc họ để cho những người bị “bắt buộc chữa bệnh” ung dung ra khỏi bệnh viện đã “phá vỡ trật tự quản lý.”
Khi biện giải như vậy, dường như đại diện phía Kiểm Sát cố nói lấy được. Còn tòa án dù phán quyết có nhẹ hơn nhưng rõ ràng đã gạt bỏ thực tại, Trước giờ, ở Việt Nam, đảng CSVN vẫn là tổ chức độc quyền lựa chọn, sắp đặt nhân sự lãnh đạo hệ thống chính trị, hệ thống công quyền từ địa phương đến trung ương. Chỉ trong mười năm gần đây, qua hai nhiệm kỳ của BCH TƯ đảng khóa 12 (2016-2021) và khóa 13 (2021-1/2026), cộng thêm mươi tháng đầu của khóa này (từ 1/2026 đến nay) đã có khoảng 300 cán bộ do BCHTƯ quản lý bị xử lý kỷ luật (cảnh cáo, cách chức, khai trừ, một số không nhỏ bị truy cứu trách nhiệm hình sự) không vì “thiếu trách nhiệm gây hậu quả nghiêm trọng” thì cũng là “lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ,” thậm chí “nhận hối lộ,” “tham ô”,… Tuy không thể tính đúng, tính đủ thiệt hại nhưng có thể khẳng định, việc liên tục lựa chọn, sắp đặt sai về nhân sự đã làm cho quốc gia kiệt quệ về nội lực, dân chúng thêm điêu đứng, lầm than.
Muốn mường tượng hậu quả nghiêm trọng đến mức nào, hãy thử xem lại một số dữ liệu từng được công bố. Ví dụ, từ 2012-2022, Ban Chỉ Đạo Trung Ương về Phòng Chống Tham Nhũng, Lãng Phí, Tiêu Cực (BCĐ TƯ PCTN LPTC) loan báo, các vụ án do nơi này theo dõi đã thu hồi khoảng 50,000 tỷ đồng, tương đương 41.3% số tài sản phải thu hồi. Nếu dựa vào đó để tính, chỉ riêng thiệt hại do các vụ án được phát hiện gây ra đã là 121,000 tỷ đồng. Hoặc theo các thông cáo chính thức từ BCĐ TƯ PCTN LPTC, trong năm 2021, chỉ thu hồi được 4,000 tỷ đồng trong số 72,000 tỷ đồng được xác định là thiệt hại. Năm 2025, BCĐ TƯ PCTN LPTC loan báo thu hồi được hơn 27.400 tỷ đồng trong các vụ án tham nhũng, kinh tế nhưng không cho biết khoản này tương ứng bao nhiêu phần trăm thiệt hại. Một báo cáo của Thanh Tra Chính Phủ thì đề cập, sau mười năm thực hiện Luật PCTN, chỉ thu hồi được khoảng 4,600 trên 59,000 tỷ đồng (chừng 8%).
***
Bốn lão bảo vệ của Viện PYTT TƯ bị truy cứu trách nhiệm hình sự, bị phía kiểm sát đề nghị tòa án hãy thẳng tay khi xử phạt, không nên khoan hồng vì họ không làm tròn vai trò… “lá chắn,” tạo điều kiện cho những tội phạm khoác áo bệnh nhân thoát ra khỏi khuôn viên bệnh viện, vừa “phá vỡ trật tự quản lý,” vừa gây nguy hại cho trật tự trị an. Nếu kiểu biện giải ấy hữu lý và thỏa đáng, tại sao đảng CSVN nói chung và những cá nhân lãnh đạo đảng nói riêng, không phải chịu bất kỳ trách nhiệm nào khi cất nhắc, sắp đặt cán bộ. Những cán bộ do BCH TƯ đảng quản lý, bi xử lý kỷ luật từ 2012 đến nay, kể cả các chủ tịch nhà nước, chủ tịch Quốc Hội, Thường Trực Ban Bí Thư đều là vì hàng loạt sai phạm nghiêm trọng, thậm chí đặc biệt nghiêm trọng trong quá khứ! Vì sao thường dân như những lão bảo vệ của Viện PYTT TƯ phải chu toàn đủ loại nghĩa vụ, phải chịu đủ thứ trách nhiệm còn những cá nhân lãnh đạo đảng CSVN lại không chịu bất kỳ ràng buộc nào?
