HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Các nhà xuất cảng tại Việt Nam đang dối diện với những trở ngại vì Mỹ cấm nhập cảng các sản phẩm có nguồn gốc từ Tân Cương.
Theo tin của hãng thông tấn Reuters, Washington đang theo dõi chặt chẽ các loại hàng hóa nhập cảng vào Mỹ, đặc biệt là quần áo và pin năng lượng mặt trời có thể có xuất xứ từ Tân Cương, nơi bị cáo buộc là Trung Quốc bóc lột sức lao động của người sắc tộc thiểu số Duy Ngô Nhĩ (Uyghur).
Nhiều cáo buộc trên truyền thông quốc tế nói Bắc Kinh lừa sắc dân Duy Ngô Nhĩ ở Tân Cương vào trong các trại tập thể và cưỡng ép lao động để xuất cảng từ bông vải đến nguyên liệu pin năng lượng mặt trời. Giữa năm 2022, Mỹ bắt đầu thi hành một đạo luật cấm tất cả mọi loại hàng hóa có xuất xứ từ Tân Cương, trừ khi chứng minh được là không có cưỡng bách lao động.
Bà Katherine Tai, đại diện Thương Mại Mỹ, đang có mặt tại Việt Nam, gặp các cấp lãnh đạo của chế độ. Tuy nhiên, các cơ quan thông tin tuyên truyền tại Việt Nam chỉ thấy khoe khoang bà “đánh giá cao” về “sự tham gia của Việt Nam trong tiến trình liên kết kinh tế khu vực,” hoặc là khoe bà “ghi nhận những thành tựu trong hợp tác thương mại” giữa hai nước.
Trong khi những quan tâm chính yếu của Mỹ trong chuyến thăm Việt Nam của bà Tai không thấy đề cập. Chỉ thấy nói đến con số mậu dịch hai chiều năm 2022 lên hơn $123 tỷ mà Việt Nam xuất cảng tới hơn $109 tỷ. Dẫn đầu trị giá các loại hàng hóa xuất cảng sang thị trường Mỹ là đồ điện tử, quần áo, giày dép.
Từng có những tin nghi ngờ bông vải hoặc vải thô mà Việt Nam nhập cảng từ Trung Quốc có thể có xuất xứ từ khu vực Tân Cương. Đồng thời, kỹ nghệ sản xuất pin mặt trời và các thiết bị liên quan tại Việt Nam rất có thể đối diện nguy cơ thiệt hại tài chính vì họ tùy thuộc phần lớn hợp chất polysilicon để chế tạo tế bào quang điện (solar cells) hầu hết đều được tập trung ở Tân Cương. Theo tin tức, có đến 80% các tấm pin năng lượng mặt trời (solar panels) nhập cảng vào Mỹ có xuất xứ từ Việt Nam.
Đầu Tháng Mười Hai, 2022, chính phủ Mỹ cáo buộc bốn công ty Trung Quốc núp bóng Việt Nam xuất cảng các tấm pin năng lượng mặt trời sang Mỹ. Trong số hơn 20 công ty sản xuất pin mặt trời tại Việt Nam, một số là công ty Trung Quốc đầu tư trực tiếp, một số là công ty Việt Nam liên doanh với công ty Trung Quốc. Nguồn vật liệu để sản xuất của họ sử dụng bị nghi ngờ xuất xứ từ Tân Cương.
Ông Kheng Joo Ung, giám đốc điều hành công ty First Solar Inc., cơ sở sản xuất ở Củ Chi, Sài Gòn, được Reuters phỏng vấn nói công ty của ông không dùng polysilicon để chế tạo pin mặt trời nhưng nhiều công ty khác tại Việt Nam thì dùng.
Hiện các chứng cớ liên kết giữa tấm pin mặt trời sản xuất tại Việt Nam có nguồn gốc nguyên vật liệu polysilicon từ Tân Cương hay không, không thấy ai công khai đề cập. Chỉ biết nhiều công ty Trung Quốc sản xuất pin năng lượng mặt trời tại Việt Nam sử dụng polysilicon.
Một chuyên viên thương mại từng tham dự một số cuộc họp với nhiều giới chức Quan Thuế và Biên Phòng Mỹ thời gian gần đây cho Reuters hay rằng Việt Nam nhiều lần bị đề cập trong số những nước có nguy cơ cao nằm trong số các nước bị luật lệ thương mại Mỹ ngăn chặn, từ vải sợi đến pin mặt trời. (TN) [qd]
