HÀ NỘI, Việt Nam (NV) – Việt Nam hiện tại đang nợ nhiều nước và các định chế tài trợ quốc tế một số tiền rất lớn nhưng cũng lại đang là một trong những chủ nợ của nước Mỹ.
Cuối Tháng Hai vừa qua, Bộ Tài Chính Mỹ phổ biến bản tóm lược tình hình nợ công của chính phủ. Cho tới cuối năm 2022, rất nhiều nước buôn bán với Mỹ đã không mang hết tiền về mà để lại ở nước này để tái đầu tư dưới hình thức mua trái phiếu chính phủ (Treasury Bond).
Bản danh sách các chủ nợ chính yếu của Mỹ chỉ liệt kê 38 nước, còn những nước có số nợ ít hơn thì không thấy tên.
Trên đó, Việt Nam đứng hàng thứ 36 với số công trái của Mỹ là gần $37 tỉ. Nước đang là chủ nợ lớn nhất của Mỹ là Nhật Bản với hơn $1,076 tỉ. Chủ nợ lớn thứ nhì là Trung Quốc với hơn $867 tỉ. Thứ ba là Anh Quốc $654.5 tỉ. Tính tới cuối năm 2022, nước Mỹ đang nợ các nước khác hơn $7,314 tỉ.
Năm 2022, Việt Nam thặng dư thương mại với Mỹ hơn $116 tỉ, tái đầu tư một phần tiền thặng dư thương mại với Mỹ vừa để sinh lời, vừa là nơi giữ tiền an toàn, bảo đảm.
Nhưng mặt khác, theo bản tin công bố nợ công của Bộ Tài Chính CSVN, nước này đang nợ nước ngoài khoảng $139 tỉ, tương đương 38% tổng sản phẩm quốc gia (GDP). Trong đó, nợ của chính phủ khoảng $47 tỉ và nợ của các doanh nghiệp khoảng $93 tỉ.
Theo thống kê của Ngân Hàng Thế Giới (World Bank), định chế tài trợ quốc tế này là chủ nợ lớn nhất của Việt Nam với $16 tỉ. Nước Nhật là nước chủ nợ lớn nhất của Việt Nam với $14.6 tỉ vào năm 2021, kế đến là Ngân Hàng Phát Triển Á Châu với $8.1 tỉ.
Một bản tin hồi Tháng Tám 2022 cho hay mỗi đầu người Việt Nam bất kể già trẻ lớn bé đều phải ôm một số nợ công lối 37 triệu đồng hay khoảng gần $1,600.
Kinh tế gia Mỹ nổi tiếng thế giới Milton Freedman (Nobel kinh tế năm 1976) giải thích lý do tại sao các nước lại theo nhau mua công trái của Mỹ. “Họ bán cho chúng ta các loại hàng hóa mà chúng ta muốn và có khả năng mua rồi trả lại cho họ bằng giấy” (They send us goods that we want, and can afford, and we send them paper.)
Thật ra, công trái của nước Mỹ được công nhận như một trong những hình thức đầu tư tài chính vừa an toàn nhất vừa ổn định, bảo đảm nhất trên thế giới. Bên cạnh đó, đồng đô la Mỹ được thế giới dự trữ, sử dụng trong các giao dịch thương mại quốc tế. Công trái chính phủ Mỹ được xếp hạng tín nhiệm AAA vì an toàn nhất và thanh khoản cao, tương đương với tiền mặt. Thêm nữa, chính phủ Mỹ trả lãi định kỳ cho chủ nợ.
Số tiền công trái Mỹ mà Việt Nam đang nắm giữ không phải là nhiều nhất từ trước đến giờ. Năm 2021, có lúc Việt Nam ôm $45.2 tỉ công trái Mỹ, tức giờ này đã bán bớt hơn 18%. Trước đó, Việt Nam thường nằm trong số 35 chủ nợ lớn nhất của Mỹ.
Theo công ty chứng khoán VNDirect được báo Đầu Tư của Bộ Kế Hoạch và Đầu Tư CSVN dẫn lại, cuối năm 2022, không kể mua công trái Mỹ, dự trữ ngoại hối của Việt Nam khoảng $89 tỉ và có thể lên đến $102 tỉ cuối năm nay. Tiền này thường tương ứng với ba tháng nhập cảng hàng hóa.
Việt Nam bị Mỹ cáo buộc thao túng tiền tệ từ năm 2020 trong khi nhà cầm quyền CSVN phủ nhận và đưa ra một số lời giải thích.
Ông Vương Đình Huệ khi đó là phó thủ tướng phụ trách mảng kinh tế đã vội vàng bay sang Washington giải thích. Chính phủ Mỹ cử người sang Việt Nam điều tra rồi ra kết luận là Việt Nam không thao túng tiền tệ nhưng vẫn giám sát chặt chẽ.(TN) [kn]
